Η πατροπαράδοτη αντίληψη για τα Χριστούγεννα ως γιορτή ειρήνης με την ευχή «και επί γης ειρήνη» ανήκει προφανώς στο παρελθόν.
Η γέννηση του Θεανθρώπου, κάτι θαυμαστό και μαγικό ταυτόχρονα, το οποίο εγείρει την αίσθηση του ιερού όχι ως μύθου αλλά ως μηνύματος και αιτήματος, όμως ταυτόχρονα και τρόπου ζωής, μάλλον έχει χάσει την έννοιά του ως σημαινόμενο.
Δεν έχουμε ούτε τον χρόνο ούτε τη γαλήνη του νου να επικεντρωθούμε σε κάτι το υπερβατικό, έστω και αν αυτό είναι μια φήμη, μια πνοή, η οποία διαπερνά τις αισθήσεις και την ψυχή μας, ό,τι και αν αυτή η λέξη σημαίνει πια για μας.
Δεν έχουμε τη διάθεση να απαλύνουμε την αγωνία και την ένταση της ζωής με συνιστώσες από ηλεκτρικές συνδέσεις και την πληροφορία ως ενέργεια η οποία καθορίζει τον τρόπο, ζωής όσο και αν δεν το καταλαβαίνουμε ή δεν θέλουμε να το εννοήσουμε.
Τα Χριστούγεννα στο Βερολίνο, τα Χριστούγεννα στην Αγκυρα, τα Χριστούγεννα στη Μοσούλη, στο Χαλέπι, τα Χριστούγεννα στην Αίγυπτο, όπου οι κοπτικές εκκλησίες ανατινάζονται, τα Χριστούγεννα στην πολιορκημένη Βηθλεέμ ξεπερνούν πια τα όρια του κόσμου που δεν είχε ποτέ απόλυτη ειρήνη και μας αναγκάζουν να χάσουμε την αίσθηση του ιερού.
Δεν πρέπει βέβαια να ξεχνάμε και τη νευρασθένεια που κατατρύχει τον τόπο μας: το κλείσιμο της β’ αξιολόγησης, το μεσοπρόθεσμο, τις υποχρεώσεις του Ιουνίου, το Grexit κατά Σόιμπλε και το ελληνικό σενάριο με το ίδιο θέμα, τις απειλές του σουλτάνου και τους κατατρεγμένους της Γης που ζητούν καταφύγιο διά μέσου των νησιών μας.
Συνεπώς, η προσπάθεια να επικοινωνήσουμε με την παράδοση έχει αποτύχει πριν καν γίνει αντιληπτό τι είναι η παράδοση, τι μένει ζωντανό και τι έχει μεταλλαχθεί σε μια κοινωνική εκδήλωση με πολύπλοκη και κάπως μακρόχρονη διεργασία στο να εκλέγουμε «δώρα» και να κλείνουμε τραπέζι σε κάποιο ξενοδοχείο.
Παραμένει βέβαια μια γιορτή, μια διακοπή από την ανίατα βαρετή πραγματικότητα της επανάληψης της καθημερινότητας.
Αυτό μάλλον έχει γίνει η ιεροτελεστία η οποία ταιριάζει στη νέα θρησκεία δίχως θεό, μύθους, δεήσεις, ικεσίες και ελπίδα για κάποιου είδους σωτηρία ή λύτρωση. Φιλοσοφικά βέβαια, όλα αυτά είναι περιττά και μάλλον βλαβερά για την τελείωση του ανθρώπου, όχι ως κοινωνού του θείου, αλλά ως θεού επί της Γης, δίχως ευδοκία και ειρήνη.
Η πίεση της ηλεκτρονικής πληροφόρησης, η ενέργεια, αρνητική στο ύψιστο σημείο, έγινε αφόρητη αυτές τις τελευταίες ημέρες. Βομβαρδισμοί, εκτελέσεις, δολοφονίες και όλοι εναντίον όλων, χρειάζονται κάποια λογική, έστω και ψυχολογική ανάλυση για να χωνευτούν ως κάτι με αρχή και τέλος.
Τι θα συμβεί άραγε στις ρωσο-τουρκικές σχέσεις μετά τη δολοφονία του Ρώσου πρέσβη; Η απάντηση είναι μάλλον μια πιο στενή προσέγγιση των δύο πλευρών, μια και τώρα ο Πούτιν αρχίζει να αποδεικνύει στον Ερντογάν πως η τρομοκρατία έχει όχι απλά χτυπήσει την πόρτα της Τουρκίας, αλλά είναι ήδη εγκατεστημένη στο σπίτι και αναπαράγει τα όργανα της καταστροφής.
Κανείς βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάει πως ο ίδιος ο σουλτάνος εξέθρεψε και εισήγαγε το θηρίο στο σπίτι του με την άφρονα πολιτική του για τη Συρία. Ο ίδιος υπέθαλψε και εξάπλωσε το Ισλάμ στην Τουρκία ως θεμελιώδες κοινωνικο-ιστορικό φαντασιακό για τους οπαδούς του.
Θα υπομείνουν άραγε αυτοί τη συμμαχία με το άπιστο θηρίο, τη Ρωσία, ή θα εξεγερθούν όπως ο δολοφόνος του Ρώσου πρέσβη; Μπορεί ένα κράτος με τις εσωτερικές αδυναμίες αυτού του είδους να είναι ένας αξιόπιστος εταίρος για έναν πόλεμο κατά των ορθόδοξων ισλαμιστών, των Ταλιμπάν, του ISIS, δηλαδή των «μαθητών» του Ιερού Κορανίου;
Και η Ευρώπη; Αυτή η οποία πλέει στον εορταστικό διάκοσμο της γιορτής των Χριστουγέννων, πώς θα αντιμετωπίσει την τρομοκρατία; Θα πέσει θύμα της «καλοπροαίρετης ανεκτικότητάς» της ή θα αντιδράσει βίαια; Ποιο θα είναι το μέλλον της Μέρκελ στις επόμενες γερμανικές εκλογές; Οι απαντήσεις δεν είναι πολύ θετικές ούτε και ξεκάθαρες.
Εχουμε πολλούς μήνες ακόμη για να δούμε ίσως και τα χειρότερα. Αλλά το άγχος και η αγωνία μας μέσα στα Χριστούγεννα δεν αφήνει ούτε τους Μάγους να ακολουθήσουν το Αστρο ούτε τους βοσκούς να προσκυνήσουν το Θείο Βρέφος.
Εχουμε αγωνία και για τις ιταλικές τράπεζες, δηλαδή αν θα βρουν ιδιωτικά χρήματα για να ανακεφαλαιοποιηθούν ή θα γίνει bail-in και θα πληρώσουν οι ομολογιούχοι και οι καταθέτες με αποτέλεσμα οι ιταλικές εκλογές να γίνουν αρένα για τους ευρωσκεπτικιστές.
Αρχισα με τις σκέψεις μου στραμμένες προς τη Βηθλεέμ και τον ιερό μύθο του θείου στη ζωή μας. Η προσοχή μου όμως διασπάστηκε, ο θόρυβος, όχι από τα κάλαντα αλλά από τις εκρήξεις, με παρέσυρε σε άλλες ατραπούς.
Θα προσπαθήσω να επικεντρωθώ ακόμη και στον παγανιστικό μύθο της αλλαγής των εποχών, στον ερχομό της άνοιξης. Μπορεί η λατρεία της φύσης να ξεπλύνει το αίμα; Η φύση είναι αθώα του αίματος. Δεν έχει ενοχές και δεν λυτρώνει παρά μόνο με τον θάνατο.
Δεν είναι ειρηνική, δεν φέρνει την ευδαιμονία, αλλά τουλάχιστον διδάσκει την ανάγκη και την ταπεινότητα. Ταπεινότητα η οποία δεν μπορεί, όπως φαίνεται, να χαλιναγωγήσει την ανθρώπινη ύβρη.
Καλά Χριστούγεννα!
* συγγραφέας
