Οταν είσαι στο κατώφλι της εφηβείας, γεμάτος ορμή, έτοιμος να σώσεις τον κόσμο από την αδικία, και τότε, Ιανουάριος του ’59, βλέπεις τους barbudos (γενειοφόρους) αντάρτες, με επικεφαλής τον Κάστρο και τον Γκεβάρα, να μπαίνουν απελευθερωτές στην Αβάνα.
Οταν, οχτώ χρόνια μετά, ένα πρωινό του Οκτωβρίου 1967, καθώς ξυρίζεσαι, στους λουτήρες μιας φυλακής της χούντας, μαθαίνεις ότι έπεσε μαχόμενος στα βουνά της Βολιβίας ο Τσε. Τότε, αποκτάς αυτό που λέμε διαχρονική συνείδηση μίας κάποιας ιστορικότητας. Που παραμένει, όσο ζεις (ή όσο ζει και μπορεί και σκέφτεται το μυαλό σου), απρόσβλητη από ιεροποιήσεις, αλλά και εσκεμμένες παραποιήσεις.
Εχεις τη γνώμη σου. Την εκφράζεις, όποτε κρίνεις ότι χρειάζεται ή όποτε προκαλείσαι. Και ας έχουν οι άλλοι, όποια γνώμη νομίζουν.
Είπαν τον Κάστρο «τελευταίο επαναστάτη» (χθεσινή πρώτη σελίδα στην «Εφ.Συν.», και όχι μόνο η «Εφ.Συν.»). Αλλοι τον είπαν (δεν το είδα αυτολεξεί, αλλά έβγαινε σαφέστατα από τις περιγραφές) «τελευταίο δικτάτορα» ή «τύραννο». Καθένας και η ματιά του. Πένθος στην Κούβα. Χαρές και πανηγύρια και ρούμπες από τους Κουβανούς πρόσφυγες και εξόριστους στο Μαϊάμι.
Ενα, πιστεύω, δεν αμφισβητείται: αυτό το ταυτισμένο με την επανάσταση δίδυμο: Κάστρο-Γκεβάρα, Φιντέλ-Τσε, ενέπνευσε πολλούς επίδοξους κοινωνικούς αναμορφωτές. Ομως δεν ενέπνευσε ούτε έναν δικτάτορα∙ απεναντίας, περισσότερο απ’ όλους το μίσησαν οι δικτατορίες. Αυτό δεν νομίζω ότι μπορεί να αμφισβητηθεί.
Να αφήσω όμως να σχολιάσει το θέμα, με τρόπο ευρηματικά επίκαιρο, από τον προσωπικό του ιστότοπο, ο φίλος Στράτος Δουκάκης. Σημειώνει: «Σήμερα, όπως φυσικά μάθατε, απεβίωσε σε ηλικία 90 ετών ο Φιντέλ Κάστρο.
Ομως αμφιβάλλω αν ξέρετε πως αυτός ο άνθρωπος, σ’ όλο αυτό το διάστημα, “άντεξε” 11 Αμερικανούς προέδρους: Eisenhower, Kennedy, Johnson, Nixon, Ford, Carter, Reagan, Bush, Clinton, GWBush, Obama! Ωστόσο δεν μπόρεσε ν’ αντέξει ούτε 15 ημέρες τον Trump!».
