Δεξαμενή

ΧΡΟΝΙΑΡΕΣ ΜΕΡΕΣ, σαν σήμερα στα 1911, αναχώρησε για τα ουράνια «ρόδινα ακρογιάλια» ο ποιητής του σκιόφωτος, κατά τον Μαλακάση, εκείνος που άνοιξε βαθιές στοές στα μεταλλεία της ψυχής, κόβοντας ολόχρυσα νομίσματα, κατά τον Ξενόπουλο. «Ο πεζογράφος που έμεινε όσο χρειαζόταν στην ηθογραφία και προχώρησε όταν έπρεπε στην ψυχογραφία. Ο θαλασσογράφος. Ο ιδρυτής νέου λογοτεχνικού είδους, στα ελληνικά γράμματα, της εορταστικής διηγηματογραφίας», όπως έγραψε ο Πέτρος Χάρης. Ο λόγος για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη ασφαλώς, τον μοναχικό «κοσμοκαλόγερο» που ταξίδεψε το ελληνικό, λαϊκό μεγαλείο στα πέρατα της οικουμένης.

ΧΩΡΙΣ ΧΡΟΝΟΤΡΙΒΗ αντιγράφω ένα λιτό αυτοβιογραφικό του σημείωμα: Εγεννήθην εν Σκιάθω, τη 4η Μαρτίου 1851. Εβγήκα από το Ελληνικόν Σχολείον εις τα 1863, αλλά μόνον τω 1867 εστάλην εις το Γυμνάσιον Χαλκίδος, όπου ήκουσα την Α’ και Β’ τάξιν. Την Γ’ εμαθήτευσα εις Πειραιά, είτα διέκοψα τας σπουδάς μου και έμεινα εις την πατρίδα. Κατά Ιούλιον του 1872 υπήγα εις το Αγιον Ορος χάριν προσκυνήσεως, όπου έμεινα ολίγους μήνας. Τω 1873 ήλθα εις Αθήνας και εφοίτησα εις την Δ’ του Βαρβακείου. Τω 1874 ενεγράφην εις την Φιλοσοφικήν Σχολήν, όπου ήκουα κατ’ εκλογήν ολίγα μαθήματα φιλολογικά, κατ’ ιδίαν δε ησχολούμην εις τας ξένας γλώσσας. Μικρός εζωγράφιζα Αγίους, είτα έγραφα στίχους, και εδοκίμαζα να συντάξω κωμωδίας. Τω 1868 επεχείρησα να γράψω μυθιστόρημα. Τω 1879 εδημοσιεύθη «Η Μετανάστις», έργον μου, εις το περιοδικόν «Σωτήρας». Τω 1882 εδημοσιεύθη «Οι έμποροι των Εθνών» εις το «Μη χάνεσαι». Αργότερα έγραψα περί τα εκατόν διηγήματα, δημοσιευθέντα εις διάφορα περιοδικά και εφημερίδας.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕ ΤΟ ΣΑΡΚΑΣΤΙΚΟ, ιοβόλο πνεύμα του στις στήλες της «Νέας Εφημερίδος». Ιδού πώς σχολιάζει τον απόηχο κάλπης του 1887: Πολύ έωλός μοι εφάνη ο Αίολος, ο θεός των ανέμων, με τους φουσκωμένους ασκούς του, ους επαφήκε προ τινων ημερών εν τη Νέα Εφημερίδι, προκειμένου περί της δημοτικής εκλογής Σκιάθου. Εν πρώτοις δεν εδίστασε να καυχηθή ότι οι εκλογείς του δήμου εκείνου, άμα τη εκλογή του νέου δημάρχου, μετενόησαν αμέσως, διότι δεν εξέλεξαν τον πατέρα του επιστολογράφου, ον αφήκαν εν κωμική μειοψηφία, λαβόντα 153 ψήφους εις το «Ναι» και διακοσίας εξήντα τόσας εις το «Οχι», ενώ ο αντίπαλός του έλαβεν εις το «Ναι» 343 και εις το «Οχι» περίπου εβδομήκοντα. Εις ποίαν Μαρόκου πολιτείαν νομίζει ότι περιπλανάται ο επιστολογράφος […] αλλά δεν εντρέπεται να κατηγορήσῃ τους συμπολίτας του ότι επώλησαν τας ψήφους των, ίνα επενέγκωσι το αποτέλεσμα τούτο; Τότε πώς καταδέχεται αυτός, ο Αίολος, και ο πατήρ του, οι φουσκωμένοι ασκοί, πώς καταδέχονται να πολιτευθώσιν εις τοιούτον τόπον, όπου οι εκλογείς πωλούσιν ασυνειδήτως τας ψήφους των;

ΕΠΙΤΡΕΨΑΤΕ ΜΟΥ την αναίδεια να παραθέσω λίγους ακατέργαστους στίχους εμπνευσμένους από τον ίδιο και το έργο του: Γερο-Σκιαθίτη ασκητή/ θύτη της λήθης, ποιητή/ της κάθε μέρας/ ανθίζει φύση απ’ τα νησά/ στο έργο σου πάντα φυσά/ φρέσκος αέρας.// Φόνισσες, παρακατιανοί,/ μέθυσοι στη Δεξαμενή/ μέθεξη ζώσα/ κόσμος σου οι ακόλαστοι/ της γης με παρονομαστή/ κοινό τη γλώσσα.// Τα άδυτα της ύπαρξης/ τρυπά ο λόγος σου ο οξύς/ με την αλμύρα/ της θάλασσας της άπειρης/ ανοίγοντας διαμπερείς/ ρωγμές στη μοίρα.// Δίνεις κρυστάλλινη τροφή·/ σε κάθε σου αποστροφή/ κι ένα διαμάντι/ υφαίνεις τα Ελληνικά/ με τα υψηλά ιδανικά/ Παπαδιαμάντη.