Ενας πρόεδρος που σκορπά αβεβαιότητα

H εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο. Λίγοι ήταν εκείνοι που χάρηκαν. Κυρίως ακροδεξιοί, ευρωσκεπτικιστές και κάθε είδους υπέρμαχοι αντιδραστικών και αντιδημοκρατικών αντιλήψεων, οι οποίοι πιστεύουν ή ευελπιστούν ότι οι ΗΠΑ θα τραβήξουν τώρα τον υπόλοιπο πλανήτη σε άκρως συντηρητικές θέσεις: στον προστατευτισμό-απομονωτισμό, στη λογική της προάσπισης του εθνικού κράτους, στην άρνηση της διεθνοποίησης της οικονομίας, ακόμη και στον ρατσισμό.

Η εκλογή του Τραμπ συνιστά ακραία συντηρητική πολιτική στροφή στις ΗΠΑ, σκορπίζοντας αβεβαιότητα κυρίως στην Ευρώπη. Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το τι σημαίνει αυτό το γεγονός. Αυτό που χαροποιεί τους ακροδεξιούς προκαλεί τρόμο σε όλους τους υπολοίπους. Ενδεικτική ήταν η δήλωση της καγκελαρίου Μέρκελ που επί της ουσίας κάλεσε, χθες, τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο να κινηθεί, αναφορικά με τις σχέσεις των δύο χωρών, πάνω στη γραμμή των αρχών και των αξιών που ακολούθησαν οι προκάτοχοί του.

Χωρίς αμφιβολία, το σοκ και οι φόβοι που προκλήθηκαν δεν συνιστούν αδικαιολόγητες αντιδράσεις. Το πολιτικό στίγμα που έχει δώσει έως τώρα ο Τραμπ τις δικαιολογεί υπέρ το δέον. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όμως, είναι η πρώτη υπερδύναμη στον πλανήτη. Κυβερνώνται από ένα ολόκληρο σύστημα μηχανισμών που είναι αδύνατον να τους εκτρέψει από μόνος του ένας πρόεδρος, είτε είναι ο προοδευτικότερος είτε ο συντηρητικότερος όλων. Και αυτό φάνηκε καθαρά και κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα. Αλίμονο αν χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν εξαρτημένες από τις διαθέσεις, τις ορέξεις ή τις εμμονές του προέδρου τους.

Οι ΗΠΑ έχουν οικοδομήσει σχέσεις και συμφέροντα με όλες τις χώρες του πλανήτη – πόσο μάλλον με την Ευρώπη εδώ και αιώνες. Αυτές οι σχέσεις στηρίζονται σε μηχανισμούς συντήρησης και εξέλιξης που δεν εξαρτώνται από την αλλαγή του εκάστοτε πολιτικού σκηνικού.

Σίγουρα ο Τραμπ αποτελεί ιδιάζουσα περίπτωση. Και η παγκόσμια οικονομική κρίση, με την αστάθεια που προκαλεί στον πλανήτη, τον βοηθάει ώστε να επιχειρήσει να εφαρμόσει, τουλάχιστον, κάποιες από τις ακραίες ιδεοληψίες του.

Θα το επιχειρήσει; Ας μην ξεχνάμε όμως πως υπάρχει τεράστια απόσταση από όσα λέει κανείς ως υποψήφιος και από όσα πράττει ως πρόεδρος των ΗΠΑ.