Οι συνέπειες του δημοψηφίσματος ήταν άμεσες και απόλυτα σαφείς: το 59% των ψηφοφόρων είπε «όχι» στη συνταγματική μεταρρύθμιση και ο Ματέο Ρέντσι ανακοίνωσε την παραίτησή του.
Χθες βράδυ, μετά από δύο συναντήσεις με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Σέρτζιο Ματαρέλα, ο Ιταλός κεντροαριστερός απερχόμενος πρωθυπουργός φέρεται να δέχτηκε να παραμείνει στη θέση του μέχρι την Παρασκευή, για να μπορέσει να εγκριθεί με διαδικασίες-εξπρές ο κρατικός προϋπολογισμός από τη Γερουσία.
Η ψήφος εμπιστοσύνης που συνδέεται με την έγκριση αυτή αναμένεται να δοθεί όμως μόνον από τα δύο κόμματα που συνθέτουν την κυβερνητική πλειοψηφία -τους Δημοκρατικούς και τη Νέα Κεντροδεξιά- και αμέσως μετά ο πρόεδρος Ματαρέλα θα πρέπει να βρει τον αντικαταστάτη του Ρέντσι.
Απόλυτη πλειοψηφία
Ολα θα εξαρτηθούν από το αν το Δημοκρατικό Κόμμα θα θελήσει να στηρίξει μια νέα κυβέρνηση και υπό ποιους όρους, διότι η Κεντροαριστερά διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή.
Το πρώτο ερώτημα είναι: θα συσταθεί μια βραχύβια κυβέρνηση, με κύριο στόχο την αλλαγή του εκλογικού νόμου; Ο ηττημένος επικεφαλής της κυβέρνησης της Ρώμης φέρεται να έχει μπει στον πειρασμό να αρνηθεί κάθε κοινοβουλευτική βοήθεια και συνεργασία και να πάει αμέσως σε εκλογές.
Θα πρέπει να καταφέρει να πείσει όμως τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, όπως και όλους τους συνοδοιπόρους του μέσα στους Δημοκρατικούς, οι οποίοι φοβούνται ότι, με το σημερινό εκλογικό σύστημα που προβλέπει μπόνους εδρών, το Κίνημα Πέντε Αστέρων μπορεί να κατακτήσει πάνω από το 50% των εδρών.
Σε περίπτωση που δοθεί το απαιτούμενο «πράσινο φως» για ένα είδος υπηρεσιακής κυβέρνησης, τα επικρατέστερα ονόματα για την πρωθυπουργία είναι εκείνα του σημερινού υπουργού Οικονομικών, Πιερ Κάρλο Πάντοαν, του προέδρου της Βουλής, Πιέτρο Γκράσο, και του υπουργού Υποδομών Γκρατσιάνο ντελ Ρίο.
Ο Ματαρέλα δεν θέλει να διεξαχθούν άμεσα εκλογές, αλλά είναι σαφές ότι δεν μπορούν να δοθούν και πολλές αναβολές.
Παρότι η Ιταλία συνεχίζει να έχει πολλά θέματα μεγάλης σημασίας προς αντιμετώπιση -το μεταναστευτικό και το προσφυγικό, ένα πιθανό αίτημα των Βρυξελλών για λήψη νέων οικονομικών μέτρων και τη στήριξη των σεισμοπαθών-, είναι πολύ δύσκολο να εξασφαλίσει μια νέα κυβέρνηση την αναγκαία δυναμική για να προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές.
Κάτι που εξαρτάται άμεσα και από την ένταση που επικρατεί μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα. Στην αυριανή συνεδρίαση της διεύθυνσης του κόμματος, πρόκειται σίγουρα να παρακολουθήσουμε ένα πρώτο «πολιτικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών».
Τα μέλη της αριστερής πτέρυγας θα κατηγορήσουν τον Ρέντσι ότι απομακρύνθηκε εντυπωσιακά από τις αριστερές ρίζες του κόμματος και ότι θέλησε να υιοθετήσει μια μεταρρυθμιστική γραμμή η οποία δεν έχει πια τίποτα να προσφέρει στην ιταλική και την ευρωπαϊκή κοινωνία.
Ο Μάσιμο ντ’Αλέμα, από τα στελέχη των Δημοκρατικών που είχαν ταχθεί ανοικτά υπέρ του «όχι», δήλωσε πως θεωρεί ότι πρέπει να ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση με στόχο την επανένωση του κόμματος. Θα χρειαστούν, όμως, γερά νεύρα και σχεδόν υπεράνθρωπη προσπάθεια.
Αυτοκριτική
Ο Ματέο Ρέντσι, σύμφωνα με στενούς συνεργάτες του, προς το παρόν δεν εννοεί να παραιτηθεί από την ηγεσία του κόμματος.
Πρόκειται, δηλαδή, να προχωρήσει στην απαιτούμενη αυτοκριτική, αλλά θα ξαναέρθουν αναπόφευκτα στην επιφάνεια οι βασικές διαφορές του με μεγάλο μέρος της ομάδας βουλευτών και γερουσιαστών που προέρχονται από το ευρωκομμουνιστικό κόμμα της Ιταλίας και από τις πολιτικές του μετεξελίξεις.
Η πρώτη διαπίστωση που μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν, είναι ότι αν δεν αλλάξει τρόπο σκέψης και προσέγγισης των προβλημάτων της καθημερινότητας, αν δεν καταλάβει άμεσα ποιες είναι οι πραγματικές προτεραιότητες, η ιταλική Κεντροαριστερά κινδυνεύει να ακολουθήσει μια φθίνουσα πορεία, που θα είναι σχεδόν αδύνατον να αναστραφεί.
