Ο Πολωνός σκηνοθέτης και σεναριογράφος Τόμας Βασιλέφσκι έχει πάρει φόρα και σαρώνει. Ανετα κανείς μπορεί να υποστηρίξει ότι είναι από τους ανερχόμενους νέους Ευρωπαίους δημιουργούς, που θα συναντάμε συχνά στο μέλλον.
Από το 2011, που κινηματογράφησε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του «In a Bedroom», φάνηκε ότι πρόκειται για ταλαντούχο και πολλά υποσχόμενο, με προσωπικό κινηματογραφικό ύφος.
Τον χειμώνα που μας πέρασε, ο 36χρονος Βασιλέφσκι σήκωσε στην 66η Μπερλινάλε την Αργυρή Αρκτο Σεναρίου για την τρίτη ταινία του, «United States of Love», που αφηγείται γυναικείες ζωές και πάθη στη μετακομμουνιστική Πολωνία του 1990.
Στο μεταξύ κινηματογράφησε το «Floating Skyscrapers», την πρώτη πολωνική παραγωγή που ασχολείται με τις σχέσεις του ίδιου φύλου.
Εκανε πρεμιέρα στο Tribeca Film Festival της Νέας Υόρκης και όταν προβλήθηκε στην πατρίδα του βρήκε φανατικούς θαυμαστές και άλλους τόσους που της γύρισαν την πλάτη, καθώς είναι θέμα ταμπού ακόμα για την πολωνική κοινωνία.
Στα μεγάλα ευρωπαϊκά φεστιβάλ ωστόσο άρχισαν να τον αναγνωρίζουν, αφού απέσπασε αρκετές διακρίσεις και το βραβείο «Εast of the West» στο Κάρλοβι Βάρι.
Τις τρεις ταινίες θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε στο 22ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας» (21/9 – 2/10). Το έργο και τον σκηνοθέτη μάς συστήνει ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής, Λουκάς Κατσίκας, που κάνει φέτος και τη δική του πρεμιέρα στο τιμόνι της διοργάνωσης.
Ο ανερχόμενος Πολωνός σκηνοθέτης θα βρεθεί στην Αθήνα, αλλά όχι για πρώτη φορά. «Είμαι πολύ χαρούμενος που θα επιστρέψω στην Ελλάδα, καθώς πρόσφατα πέρασα κάποιες μέρες εκεί με τον Σύλλα Τζουμέρκα, που είναι φίλος μου» μας αποκαλύπτει.
Και προσθέτει: «Γνωρίζω ότι η κατάσταση στη χώρα σας είναι δύσκολη τα τελευταία χρόνια, αλλά αισιοδοξώ όταν ακούω ότι ο κόσμος δεν εγκαταλείπει και συνεχίζει τη ζωή του προσπαθώντας για το καλύτερο».
Χαρακτηρίζει τη βράβευση στο Βερολίνο «πολύ σημαντική». «Ολοι γνωρίζουμε πόσο δύσκολο είναι να βρεις χρήματα για παραγωγές και μια τέτοια αναγνώριση, μόλις στην τρίτη ταινία, μου δίνει μεγάλη χαρά και ώθηση».
Φυσικά και ετοιμάζει νέα ταινία, «αλλά είναι νωρίς ακόμη να μιλήσω για αυτήν» λέει. Αρκέστηκε ωστόσο να μας πει ότι ηρωίδα είναι πάλι μια γυναίκα, γύρω στα 60, της οποίας θα δούμε να κινηματογραφεί τη συναισθηματική κατάσταση.
Ο Τόμας Βασιλέφσκι γεννήθηκε το 1980 στην Πολωνία και είναι απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Κινηματογράφου του Λοτζ. Δούλεψε ως βοηθός σκηνοθέτη της Μαλγκορζάτα Σουμόφσκα («Εις το Ονομα του…») και έγραψε σενάρια αρχικά για την τηλεόραση και στη συνέχεια για το σινεμά.
■ Εμφανίστηκε το 2011 με το φιλμ «Ιn a Bedroom». Ηρωίδα η 40χρονη Εντίτα που περνάει κρίση και φρίκη. Τα βράδια κοιμάται σε ξενοδοχείο και τη μέρα γυρίζει στη Βαρσοβία με το αυτοκίνητό της. Οταν ξεμένει από χρήματα, γίνεται συνοδός για πλούσιους κυρίους.
Μόνο που επινοεί ένα εξαιρετικό σχέδιο ώστε να απολαμβάνει τη φιλοξενία στα ωραία διαμερίσματά τους, ενώ οι κύριοι κοιμούνται, αφού φροντίζει να τους ναρκώσει στην αρχή της συνάντησης. Ωστόσο όταν γνωρίζει τον Πάτρικ, το ραντεβού θα έχει διαφορετική εξέλιξη…
Η ταινία κέρδισε το στοίχημα με κοινό και κριτικούς. Ο Τόμας Βασιλέφσκι διακρίθηκε για το προσωπικό στιλ, την πλοκή του σεναρίου αλλά και την εξαιρετική δουλειά με τους ηθοποιούς.
■ Ακολούθησε το «Floating Skyscrapers», που προκάλεσε συζητήσεις στην Πολωνία και κέρδισε τα εύσημα σε διεθνές επίπεδο. Παρακολουθεί την απρόσμενη έλξη δύο αντρών και τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ τους κόντρα στις προσωπικές ενοχές και στις συμβάσεις μιας συντηρητικής κοινωνίας.
Ο Κούμπα είναι αθλητής αγώνων κολύμβησης στη Βαρσοβία. Τα τελευταία δύο χρόνια ζει με τη σύντροφό του, ενώ έχει συνεχείς προστριβές με την παρεμβατική μητέρα του.
Σε μια κοινωνική εκδήλωση γνωρίζει τον Μίκαλ και η έλξη ανάμεσά τους είναι άμεση και ακαταμάχητη, παρότι και οι δύο συνοδεύονται από τις συντρόφους τους. Μέσα από μια ραφιναρισμένη κινηματογράφηση με ερωτισμό και συναίσθημα, ο Βασιλέφσκι υφαίνει τη σχέση των δύο αντρών και δείχνει τα υπαρξιακά αδιέξοδα της καταπιεσμένης σεξουαλικότητας που απορρέουν από τη συντηρητική πολωνική κοινωνία.
Για να κρατήσει ο Κούμπα στη ζωή του τον Μίκαλ πρέπει να έρθει σε σύγκρουση με το περιβάλλον του και κυρίως με τον εαυτό του. Η ταινία απέσπασε το βραβείο «Εast of the West» στο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι και ανέδειξε τον Τόμας Βασιλέφσκι σε ανερχόμενη κινηματογραφική φωνή.
■ Το «United States of Love» βρέθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στην Μπερλινάλε και εκτός από το βραβείο κέρδισε και τον χαρακτηρισμό «ενός από τα καλύτερα γυναικεία φιλμ των τελευταίων ετών».
Η ιστορία τοποθετείται στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όπου με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάλυση των κομμουνιστικών καθεστώτων στις χώρες του Ανατολικού Συνασπισμού, η πολωνική κοινωνία ζει τις δικές της ραγδαίες αλλαγές.
Ο Βασιλέφσκι εστιάζει στις γυναίκες και στον τρόπο διαχείρισης της νέας πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Τέσσερις ηρωίδες, τέσσερις άγνωστες μεταξύ τους γυναίκες, βρίσκονται αντιμέτωπες με καταπιεσμένα ερωτικά πάθη και ξεθωριασμένα όνειρα.
Η Αγκάτα νιώθει έλξη για έναν ιερέα. Η Ιζα είναι δασκάλα και διατηρεί σχέση με παντρεμένο. Η Ρενάτα αναζητά τρόπο να προσεγγίσει μια νεαρή γειτόνισσα και η Μαρζένα ονειρεύεται καριέρα μοντέλου.
«Μέσα από μια πανέμορφα αποχρωματισμένη φωτογραφία, ο Βασιλέφσκι αποτυπώνει το αποπνικτικό περιθώριο που απειλεί να εγκλωβίσει το προσωπικό αίτημα, όταν το κοινωνικό βρίσκεται σε απόλυτη σύγχυση, με τις δύο αντίρροπες δυνάμεις της ζωής, τον έρωτα -κατά κύριο λόγο- και τον θάνατο, δευτερευόντως, να τίθενται στο προσκήνιο της προβληματικής του» αναφέρουν οι διοργανωτές του Φεστιβάλ της Αθήνας. Η ταινία θα βγει με διανομή στις αίθουσες.
