Αναπάντεχες σελίδες ιστορίας

Το νησί Κάπρι, όπως κάθε καλοκαίρι, απολαμβάνει και φέτος τις μέρες του. ‘Μύκονος της Ευρώπης’ αποκαλέστηκε κάποτε και ίσως όχι άδικα από μια έννοια.

 Και τώρα, Αύγουστο μήνα,  πάλι γεμάτο.  Τα μικρά καράβια από τις ακτές απέναντι της Νάπολης και του Σορέντο, πηγαινοέρχονται ασταμάτητα.  

Ακόμα και στις πολύβουες όμως μέρες, σε μέρη που εκ πρώτης όψεως άλλα φαίνεται πως είναι έτοιμα να σου προσφέρουν και μάλιστα απλόχερα, η ιστορία πάντοτε έχει την ικανότητα και ευελιξία να κάνει αιφνιδιαστικά και αισθητά  την διαχρονική της παρουσία.  

Στα Αρχαία Ελληνικά, η λέξη Κάπρι παραπέμπει στον αγριόχοιρο, ενώ για τους Ρωμαίους ήταν το  ‘κατσικονήσι’, ένας μεγάλος βράχος με απόκρημνες, κάθετες και επικίνδυνες πλαγιές.

Οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες, τίμησαν ετούτα τα χώματα δεόντως, χτίζοντας κατά καιρούς πανέμορφες βίλες στις πλαγιές του.

 Κι ακόμα το γέμισαν με υδραγωγεία, ναούς, επαύλεις, κήπους στολισμένους με αφθονία δέντρων, λουλουδιών και αγαλμάτων και μεγαλοπρεπή κι ανθεκτικά στη φθορά του χρόνου κτίρια.

Περισσότερο από δύο χιλιάδες χρόνια πριν, ο Τιβέριος Καίσαρας Αύγουστος, ήταν από τους πρώτους που εγκατέλειψαν την πολιτική ζωή της Ρώμης και κατέφυγε στο Κάπρι απολαμβάνοντας τους εξωτικούς κήπους και τα σμαραγδένια νερά που περιβάλλον το νησί.

Ειδικότερα  οι κήποι του ακόμα εντυπωσιάζουν. Πολλοί ιστορικοί αναφέρθηκαν κατά κόρον στις συνήθειες των αυτοκρατόρων.

Κάποιοι εγκαταστάθηκαν εδώ μόνιμα, απ’ όπου και κυβερνούσαν για χρόνια την αυτοκρατορία τους, άλλοι πηγαινοέρχονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Αλλά και η συνέχεια στους αιώνες υπήρξε παρόμοια, όπως φυσικά ήταν αναμενόμενο.

Ταυτόχρονα οι κάτοικοι της περιοχής ήταν πάντοτε ανεκτικοί σε ιδιαιτερότητες πάσης φύσεως των επισκεπτών και των έστω προσωρινών κατοίκων του, έτσι που το Κάπρι λειτούργησε ως καταφύγιο αρκετών Ευρωπαίων ομοφυλόφιλων. 

Το νησί ‘ανακαλύφτηκε’ από τους Ευρωπαίους, οι οποίοι κατέφευγαν εκεί όχι μόνο για το μεσογειακό του κλίμα, αλλά και πολλούς άλλους λόγους.

Και ο εικοστός αιώνας δεν έμεινε απαθής στη δυναμική και δυναστική συνάμα γοητεία του Κάπρι.

Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, στο μικρό  ετούτο νησί μαζεύονταν σοβαροί συγγραφείς απ’ όλο τον κόσμο, όπως για παράδειγμα ο Μαξίμ Γκόργκι, το 1906, λόγω των συνεχών προστριβών με την τσαρική αρχή, ο Ανατόλι Βασίλιεβιτς Λουνατσάρσκι, (1875 –1933), και τόσοι άλλοι.

Ανάμεσα σε όλους αυτούς τους μπολσεβίκους συγγραφείς, διανοούμενους, αμφισβητίες, καλλιτέχνες και άλλες διασημότητες, περίοπτη θέση κατέχει αναμφίβολα και ο Λένιν. Στο επίκεντρο όλων των συζητήσεων, φυσικά, η ρωσική επανάσταση που όπως προοιωνιζόταν,   σύντομα  θα ξημέρωνε.

Εξ αιτίας αυτού, για τη μακρινή Ρωσία, το νησί του Κάπρι θα συνδέεται για πάντα με τον Λένιν και τον Γκόρκι, αποκαλώντας το ‘λίκνο της ρωσικής επανάστασης’.

Παρά την αγάπη του Γκόρκι για το ιταλικό νησί, εν τούτοις δεν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την καθημερινή του ζωή.

Βεβαίως λόγω του μικρού μεγέθους του νησιού, ήταν αναγκαστικά γνωστός σε όλους.

Φτάνει στο Κάπρι, στις 2 Νοεμβρίου του 1906, μαζί με την Μαρία Φιοντόροβνα Αντρέγιεβα και τον  Νικολάι Μπουρένιν.

Ελκυόμενος από την ομορφιά του, προγραμματίζει να μείνει και το χειμώνα του 1906-1907.

Εκεί κατάφερε να διατηρήσει στενούς δεσμούς με άλλους ηγέτες των μπολσεβίκων, συχνούς επισκέπτες στη βίλα του.

Τα ήρεμα σμαραγδένια νερά του νησιού,  σταδιακά μετατράπηκαν  σε τεράστια πολιτική θύελλα τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά που επηρέασε όχι μόνο την απέραντη αυτή χώρα, αλλά και ολάκερη την οικουμένη.

Ήταν εκεί στο Κάπρι όπου πολλές από τις αρχές του  σοβιετικού  κομμουνισμού, έλαβαν σάρκα και οστά ή ζυμώθηκαν καλύτερα κάτω από το καυτό ιταλικό μεσογειακό ήλιο.

Μπορεί να θαύμαζε την ομορφιά του, αλλά στο βάθος του μυαλού του, όμως, υπήρχε η θέα του Βόλγα, κι η Ρωσία.  

Στο Κάπρι ο Γκόρκι ολοκληρώνει τη συγγραφή του εμβληματικού  και σημαδιακού  λογοτεχνικού  έργου, το μυθιστόρημα ‘Μάνα’, μια ολοζώντανη απεικόνιση της ρωσικής εργατικής τάξης πριν από την επανάσταση του 1905,  ο πρωταρχικός στόχος του οποίου ήταν να προσελκύσει ακόμη περισσότερους οπαδούς στο κίνημα των  μπολσεβίκικων.

Ο Γκόργκι παρέμεινε στο νησί μέχρι την επιστροφή του στην Αυτοκρατορική Ρωσία, το 1913. 

Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την αναχώρησή του από το Κάπρι, ο Μαξίμ Γκόργκι βρίσκεται ακόμα εδώ!

Φυσικά το ίδιο ισχύει και για τον φίλο του Βλαντιμίρ Λένιν, ένα από τα πιο σημαντικά πολιτικά πρόσωπα της εποχής εκείνης.

Οι Κήποι του Αυγούστου εξακολουθούν να τον  διατηρούν στη μνήμη τους χαραγμένο πάνω σε μια απλή λευκή πλάκα με μια αφιέρωση ‘Για τον Λένιν. Κάπρι’.

Εκεί ψηλά με την εκπληκτική ομορφιά του μικρού λιμανιού, της Μαρίνα Πίκολα, όπως την ονομάζουν οι ντόπιοι.

Μεταξύ του λόφου που βρίσκονται οι Κήποι του Αυγούστου και του κυρίως βραχώδους και ογκώδους βράχου στις πλαγιές του οποίου βρίσκεται το μνημείο-άγαλμα  του Λένιν, μεσολαβεί ένα κενό βάθους κάποιων μέτρων με μια γέφυρα ανάμεσά τους.  

Στη μέση της τελευταίας, η βαριά σιδερένια πόρτα είναι ερμητικά κλειστή και αλυσοδεμένη.

Οι ντόπιοι ισχυρίζονται ότι την έκλεισαν οι υπηρεσίες του δήμου λόγω κάποιων  παρατηρούμενων κατολισθήσεων βραχώδους υλικού από ψηλότερα για την πρόληψη ατυχημάτων.  

Η πρόσβαση στην αντίπερα όχθη, στο άγαλμα του Λένιν, φυσικά αδύνατη, εκτός κι αν ακολουθήσει κάποιος άλλη διαδρομή λιγότερο επικίνδυνη, αλλά σαφώς μακρύτερη.

Το συγκεκριμένο μνημείο ανεγέρθηκε το 1970, από τον ζωγράφο και γλύπτη Τζιάκομο Μαντσού (1908-1991) προς τιμή του Λένιν. 

Ζεστό απομεσήμερο, ηλιοκαμένο, με τις πέτρες των σπιτιών και των απόκρημνων πλαγιών να κάνουν εκτυφλωτική την σχολαστική ατένιση του ειδυλλιακού περιβάλλοντος χώρου.

Οι κήποι του Αυγούστου στην άκρη μιας βραχώδους περιοχής, μικρή αλλά αρκούντως αποτελεσματική όαση.

Στο βάθος αρκετά γιοτ με τους απαραίτητους θαμώνες τους, μέσα και γύρω από τα σκάφη απολαμβάνοντας τα κάλλη της θάλασσας. Συνωστισμός πλούτου και επίδειξης.

Πιο κει αιχμαλωτίζει το βλέμμα, η γνωστή Via Krupp, ένας στριφογυριστός πέτρινος  δρόμος  που ξεκινά απ’ τη θάλασσα κι έρχεται προς τα πάνω με φόντο μια καταπράσινη βλάστηση με έγχρωμες πινελιές εδώ κι εκεί.

Ο δρόμος αυτός πήρε το όνομά του από έναν άλλο ερωτευμένο με τις απολαύσεις του νησιού.

Τον Γερμανό, γόνο μιας μεγάλης και πλούσιας οικογένειας, τον Friedrich Alfred Krupp (1854-1902). 

Η οικογένεια των Krupp δέσποσε για αιώνες ως  εταιρεία κατασκευής χάλυβα με σημαντικά κέρδη.

Ο Krupp αγαπούσε το ιταλικό νησί του Κάπρι, όπου συχνά έζησε για μερικούς μήνες κάθε  χρόνο, διαμένοντας στο ακριβό ξενοδοχείο  Quisisana.

Πρόκειται για πρόγονο  του Alfried, του γνωστού  και μοναδικού  κληρονόμου της δυναστείας των Krupp και ένθερμο  υποστηρικτή του ναζισμού.

Άλλωστε είναι γνωστό ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου, ανέλαβε  βασικές  βιομηχανίες σε πολλά  κατεχόμενα εδάφη, δραστηριότητα η οποία αποτέλεσε και τη βάση για την κατηγορία της λεηλασίας στις δίκες μετά τον πόλεμο, ενώ ακόμα χρησιμοποίησε αιχμάλωτους πολέμου και αμάχους από τις κατεχόμενες χώρες για καταναγκαστική εργασία, αφού  εκπρόσωποι της Krupp στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης για να επιλέξουν τους κατάλληλους  εργάτες.

Η οδός Via Krupp σήμερα που φέρει το όνομά τους, είναι επίσης κλειστή για τους ίδιους λόγους που προαναφέραμε.  

Από το μνημείο του Λένιν σήμερα ατενίζει κάποιος ολόκληρο το δρόμο από ψηλά.

Δίπλα στο μνημείο δέντρα και χορτάρια μπόλικα, κάποια σκουπίδια λίγο μακρύτερα, κι απέναντι οι οργιαστικοί  κήποι.  

Αφημένος  ο χώρος στην ησυχία του, σαν να διαλογίζεται η μορφή του γλυπτού του  μεγάλου επαναστάτη τις δύστροπες στροφές που πήρε η ιστορία στις μέρες μας, αφού τώρα αρχίζει πλέον να διαγράφονται αισθητά και εντυπωσιακά πιά,  κάποιες στρογγυλεμένες γωνιές της!