Ενα «περιστέρι» με γαμψά νύχια

Ακόμα και την ημέρα του θανάτου του ο Σιμόν Πέρες -που πέθανε τη νύχτα της Τρίτης πλήρης ημερών, στα 93 του χρόνια- παρέμεινε αμφιλεγόμενος: οι πολιτικές ηγεσίες και τα ΜΜΕ της Δύσης τον εκθείασαν παρουσιάζοντάς τον σαν «το γεράκι που έγινε περιστέρι» (όπως έγραψε η γαλλική Monde) και υπερτονίζοντας τη φιλειρηνική, υποτίθεται, «στροφή» του στη δεκαετία του 1990 και την υπογραφή που έβαλε μαζί με τον Αραφάτ στη Συνθήκη του Οσλο, το 1993, την ίδια στιγμή που ο Μαχμούντ Αμπάς τον αποκαλούσε «έναν θαρραλέο εταίρο για την ειρήνη», που «διεξήγαγε ισχυρές και αδιάκοπες προσπάθειες για την επίτευξη της ειρήνης από το Οσλο και μέχρι την τελευταία του πνοή».

Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα τον χαρακτήρισε «αγαπημένο μας φίλο, η προσήλωση του οποίου στην ασφάλεια και την επιδίωξη της ειρήνης ήταν εδραιωμένη στην ακλόνητη ηθική του δύναμη και στην αιώνια αισιοδοξία του» και ανακοίνωσε πως θα παραστεί αυτοπροσώπως στην αυριανή κηδεία του εκλιπόντος, μαζί με τη Μέρκελ, τον Ολάντ και αρκετούς ακόμη ηγέτες δυτικών κρατών.

Για «μια ιδιοφυΐα με μεγάλη καρδιά» έκανε λόγο και ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ ο Τόνι Μπλερ τον αποχαιρέτησε ως «γίγαντα της πολιτικής, έναν από τους μεγαλύτερους ηγέτες όλων των εποχών».

Ομως ο αραβικός κόσμος, περιλαμβανομένης της Αιγύπτου, της πρώτης αραβικής χώρας που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ, σιώπησε επιδεικτικά στην είδηση του θανάτου του, ενώ η παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς εξέφρασε τα συναισθήματα των περισσότερων Παλαιστινίων εκφράζοντας την «ευτυχία» της για τα… καλά μαντάτα.

Η πλειονότητα των αγιογραφικών επικήδειων βέβαια αφήνουν κατά μέρος τις πολλές σκοτεινές πτυχές της μακράς πολιτικής καριέρας του Πέρες, ενός «περιστεριού»-νομπελίστα ειρήνης με γαμψά, ατσάλινα νύχια.

Λίγοι αρθρογράφοι θυμήθηκαν, για παράδειγμα, τον πρωταγωνιστικό ρόλο του στη δημιουργία όχι μόνο του τεράστιου συμβατικού, αλλά και του πυρηνικού οπλοστασίου του Ισραήλ, τη «γερακίσια» στάση του στις περισσότερες αραβο-ισραηλινές συρράξεις ή το γεγονός ότι υπήρξε ο πρώτος Ισραηλινός ηγέτης που διέταξε τον εποικισμό των κατεχόμενων παλαιστινιακών εδαφών.

Ακόμη λιγότεροι θυμήθηκαν το παγκόσμιο ρεκόρ του σε… χαμένες εκλογές, καθώς κατάφερε να κυριαρχήσει επί μισό αιώνα στην πολιτική ζωή του Ισραήλ (έγινε συνολικά 18 φορές υπουργός ή πρωθυπουργός) αποκλειστικά χάρη σε εσωκομματικές «καραμπόλες» και παρασκηνιακές λυκοσυμμαχίες, αλλά και στην «προτίμηση» του ξένου παράγοντα, χωρίς να αποκτήσει ποτέ τη γνήσια δημοτικότητα ενός Αλόν, ενός Νταγιάν ή ενός Γιτζάκ Ράμπιν.

Ή για το πώς ως «υπηρεσιακός» πρωθυπουργός των Εργατικών μετά τη δολοφονία του Ράμπιν, του αιώνιου αντιπάλου του, συνέβαλε αποφασιστικά στην κατάρρευση της συμφωνίας του Οσλο και πώς στη λίγα χρόνια αργότερα χρειάστηκε να αποστατήσει από τους Εργατικούς και να συμμαχήσει με τον… διάβολο, τον δεξιό αρχι-ιέρακα Αριέλ Σαρόν, για να γίνει τελικά πρόεδρος.

Εκ των πραγμάτων τον πιο ακριβοδίκαιο επικήδειο τον έγραψε ένας βραβευμένος Ισραηλινός δημοσιογράφος, που τον γνώριζε και προσωπικά, ο Γκιντεόν Λεβί της Haaretz.

Λέει λοιπόν πως ο Πέρες ήταν σε όλη του τη πολιτική καριέρα «ένας ξένος που ήθελε τόσο να τον αγαπήσουν, αλλά ποτέ δεν τα κατάφερε», παραμένοντας εσαεί στη σκιά των πραγματικών γηγενών ηρώων.

«Ηταν οι σφαίρες που ποτέ δεν σφύριξαν στ΄αυτιά του που σφράγισαν την τύχη του για πάντα. Σε ένα κράτος, την ηγεσία του οποίου μοιράστηκε επί τρεις γενιές, ήταν ο αιώνιος ξένος (…) Ο Νταγιάν ήταν ήρωας και γηγενής και ο Πέρες δεν ήταν. Ο Γιγκάλ Αλόν και ο Γιτζάκ Ράμπιν, οι μεγαλύτεροι αντίπαλοί του, ήταν επίσης ήρωες και γεννημένοι στο Ισραήλ – και ο Πέρες δεν ήταν. Το γνώριζαν και το γνώριζε κι εκείνος. Οι ήρωες της γενιάς του δεν τον εκτιμούσαν. Πιστεύω ότι τους ζήλευε…»

Και συνεχίζει: «Ο ξενόφερτος αγαπήθηκε κυρίως στο εξωτερικό – στο εξωτερικό θεωρήθηκε ως μυθική ισραηλινή προσωπικότητα. Ισως γι’ αυτό ο Πέρες δεν κέρδισε ποτέ εκλογές εδώ. Ο ξενόφερτος που ήθελε την αγάπη όλων θεωρούσε ότι θα την κατακτήσει μόνο εάν ευχαριστούσε τους πάντες.

»Για τον λόγο αυτόν ποτέ δεν έφτασε μέχρι το τέλος, δεν πολέμησε την πλειοψηφία, δεν στάθηκε κόντρα στον άνεμο και δεν αναμετρήθηκε με το δικό του στρατόπεδο. Νόμιζε ότι ο τρόπος για να αρέσει ήταν μέσω του συμβιβασμού με όλους και κατέληξε να μην ευχαριστεί κανέναν» γράφει στο εξαιρετικό του «αντίο» ο Λεβί.