Η Κάλλας, ο Παζολίνι και μια βάρκα

Στη φετινή 73η Μόστρα της Βενετίας, δίπλα στους Τζουντ Λο και στους Μάικλ Φασμπέντερ, πλάι στις Εμα Στόουν και στις Εϊμι Ανταμς, άραξε μια βάρκα. Οχι οποιαδήποτε βάρκα, αλλά ένα ξύλινο σκαρί από το παρελθόν – το πιο γοητευτικό και μνημειώδες παρελθόν της ευρωπαϊκής τέχνης.

Το «Edipo Re», Οιδίπους Τύραννος, είναι το πλοίο που είχε αγοράσει το 1956 ο Πιερ Πάολο Παζολίνι μαζί με τον Τζουζέπε Τσιγκάινα, τον νεορεαλιστή ζωγράφο και στενό του φίλο, για να ξεκουράζεται στη Μεσόγειο· ένα κομψό ιστιοφόρο 16 μέτρων.

Στα πολυάριθμα ταξίδια του, όποιος πατούσε το πόδι του στο κατάστρωμα, από τον Αλμπέρτο Μοράβια ώς την Ελσα Μοράντε, έπαιρνε αυτόματα μέρος σε πολιτισμικά πυροτεχνήματα: απογεύματα αναγνώσεων, αυτοσχέδιες ταινίες γυρισμένες με Super-8 μηχανή, θεατρικές παραστάσεις, συζητήσεις που δεν γράφτηκαν ποτέ στα βιβλία.

Σ’ αυτήν την όμορφη βάρκα φιλοξένησε, το 1969, ο Παζολίνι, για δύο βδομάδες και μια καινούργια αγαπημένη του φίλη, τη Μαρία Κάλλας. Ηταν ο καιρός που οι δυο τους γύριζαν τη «Μήδεια», τη μοναδική ταινία όπου η Κάλλας παίζει, ως ηθοποιός, χωρίς να τραγουδά και μεταξύ τους χτίστηκε μια σχέση βαθιά.

Η Κάλλας υπέφερε από την εγκατάλειψη του Ωνάση, ύστερα από «εννέα χρόνια μάταιης θυσίας», ο Παζολίνι είχε συνειδητοποιήσει ότι δεν θα είχε ποτέ τον έρωτα της ζωής του, τον ηθοποιό του, Νινέτο Ντάβολι, κι έτσι, ο Δημιουργός και η Ντίβα συγκατοίκησαν στο «Edipo Re», βίωσαν ένα ολοδικό τους πάθος, επούλωσαν τις πληγές τους, ήπιαν τα κρασιά τους κι έγιναν καλύτεροι άνθρωποι, μαζί.

Η σχέση τους ήταν πλατωνική, παρά το διάσημο και πολυφωτογραφημένο φιλί τους, αλλά, για εκείνο το διάστημα, παράξενα αποκλειστική. Αλληλογραφούσαν τακτικά όταν δεν βρίσκονταν μαζί· ο Παζολίνι αποκαλούσε την Κάλλας «πολύτιμο πετράδι» κι εκείνη υπέγραφε τα γράμματά της ως «Maria Fanciullina», το παιδάκι, το Μαράκι, σ’ ένα σύμπαν μακρινό από τις εξωτερικές βολές.

Το διάστημα που πέρασαν στο «Edipo Re» το χαρακτήριζαν «όνειρο κάτω από τον ήλιο» ή «αλήθεια που δεν γεννήθηκε από την πραγματικότητα».

Το «Edipo Re», νανουρίζοντας στο κύμα την ιστορία τους, άραξε αυτές τις μέρες στο Λίντο, όχι μόνο για να πηγαίνει κατά παραγγελία βόλτες τους σινεφίλ τουρίστες.

Μέσα στη βάρκα έγινε η ειδική, συγκινητική πρεμιέρα ενός ντοκιμαντέρ. Πρόκειται για το «L’Isola di Medea», το «Νησί της Μήδειας», του Ιταλού σκηνοθέτη Σέρτζιο Νάιτσα, που αποτύπωσε στην ταινία του το παρασκήνιο των γυρισμάτων της «Μήδειας» του Παζολίνι.

Στο φιλμ μιλούν για τις αναμνήσεις τους από τα γυρίσματα οι εν ζωή συντελεστές της ταινίας και κοντινοί άνθρωποι του Παζολίνι, η συγγραφέας Ντάτσια Μαραΐνι, η ηθοποιός Πιέρα Ντελί Εσπόστι και, φυσικά, ο Νινέτο Ντάβολι, που αναλαμβάνει και τον ρόλο του αφηγητή του ντοκιμαντέρ, για δύο ανθρώπους «τόσο ευαίσθητους κι ευάλωτους κι ένα πάθος που ποτέ δεν έγινε συνηθισμένο».