Στρατηγική σουλτάνου

Τι είναι η πατρίδα μας;

[…] Μην είναι τάχατε τα ερειπωμένα/

αρχαία μνημεία της χρυσή στολή/

που η τέχνη εφόρεσε και το καθένα/

μια δόξα αθάνατη αντιλαλεί;//

Ολα πατρίδα μας! Κι αυτά κι εκείνα,/

και κάτι που ‘χουμε μες την καρδιά/

και λάμπει αθώρητο σαν ήλιου αχτίνα/

και κράζει μέσα μας: Εμπρός παιδιά!

Ιωάννης Πολέμης

Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο Ταγίπ Ερντογάν γνωρίζει τον Ιωάννη Πολέμη (1862-1924), αλλά οι πρόσφατες δηλώσεις του, με τις οποίες πέραν του αναθεωρητισμού της Συνθήκης της Λωζάννης, θέτει τα σύνορα της καρδιάς του στην εποχή της μεγαλύτερης εδαφικής εξάπλωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ίσως και πέραν αυτών, εκφράζουν όχι μόνο ένα ιδεολόγημα, αλλά κυρίως μια προβολή στρατηγικών συμφερόντων.

Ο Ερντογάν ξεπέρασε ακόμη και τον Τουργκούτ Οζάλ στο αφήγημα περί μητέρας πατρίδας -με τον ίδιο στον ρόλο του πατέρα-προστάτη όλων των Τούρκων, τουρκόφωνων, ακόμη και Αράβων σουνιτών σε μια περιοχή που εκτείνεται από τη Μοσούλη του Ιράκ, την Τζαραμπλούς, το Αλ Μπαμπ και τη Ράκα, στη Συρία, έως την Καμπούλ, την Κύπρο, τη Θράκη, η Βόρεια Αφρική, την Ανατολική Ευρώπη, την Κριμαία και το Καραμπάχ.

Η Τουρκία του Ερντογάν ζητάει να έχει λόγο στον επανακαθορισμό των ισορροπιών στην ευρύτερη περιοχή, με πρόσχημα την προστασία σουνιτικών πληθυσμών, η οποία σχετίζεται και με τον έλεγχο των πηγών και κυρίως των δρόμων της ενέργειας.

Η Τουρκία απαιτεί δυναμικά και με τα όπλα, στη Βόρεια Συρία και στη Μοσούλη του Ιράκ, να προστατέψει τα συμφέροντά της που αποκρυσταλλώνονται -αυτή την περίοδο- κυρίως σε δύο στόχους.

Επίσης, να αποτραπεί η εδαφική συνέχεια των Κούρδων της Συρίας, στα καντόνια των οποίων θα μπουν σφήνα τουρκόφιλες πολιτοφυλακές, και να συμμετάσχει στην κατάληψη της Μοσούλης, για να διασφαλίσει ότι η πόλη κλειδί για τα πετρέλαια της περιοχής, δεν θα μετατραπεί σε σιιτική, ή κουρδική επαρχία.

Με την ομιλία του στη Ριζούντα, ο Ερντογάν έντυσε ιδεολογικά τον στρατηγικό του στόχο, δηλώνοντας «παρών» στο ξαναμοίρασμα της τράπουλας.

Είναι σαν τότε, πριν από 100 χρόνια, όταν Γάλλοι και Βρετανοί διαμοίραζαν τα ιμάτια της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Τώρα, η αποικιακή συνοριακή γραμμή Σάικ Πικό σβήνει μέσα στην αμμοθύελλα της ερήμου και η Αγκυρα ζητάει καρέκλα στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης.

Οι λόγοι που επιβάλλουν στον πρόεδρο της Τουρκίας αυτή την επεμβατική πολιτική υψηλού ρίσκου, (προς το παρόν) στη Συρία και το Ιράκ, δεν σχετίζονται μόνο με τις εξωτερικές προκλήσεις. Εχουν και σημαντική εσωτερική παράμετρο.

Το εθνικιστικό του παραλήρημα τον βοηθάει να προσεγγίσει και να λεηλατήσει την εκλογική βάση των εθνικιστών του Μπαχτσελί και του ανοίγουν τον δρόμο για να πάρει την αυξημένη πλειοψηφία που απαιτείται για τη συνταγματική αναθεώρηση και την υιοθέτηση του προεδρικού μοντέλου.

Η μεσανατολική εκστρατεία στοχεύει επίσης να γιατρευτούν οι πληγές των μαζικών εκκαθαρίσεων στις τάξεις του στρατού, της αστυνομίας και των δημοσίων υπαλλήλων και να συστρατευτούν όλοι κάτω από τη σημαία των συμφερόντων της πατρίδας, τα οποία ταυτίζονται με τα δικά του.

Η τύχη αυτής της πολιτικής, «των συνόρων της καρδιάς» του προέδρου της Τουρκίας, θα κριθεί στη μετά το «Ισλαμικό κράτος» εποχή στη Συρία και το Ιράκ, αλλά και από την τροπή που θα πάρει το Κουρδικό.

Για τον Ερντογάν αυτό είναι το Μεγάλο Παιχνίδι που θα καθορίσει την τύχη της Τουρκίας για τα επόμενα χρόνια, αλλά και τη δική του.