Ο σύντροφος Ντάριο πάει υποψήφιος για τον Παράδεισο. Δεν ξέρω αν ο Αγιος Πέτρος θα προβάλει ενστάσεις, με δεδομένες τις απανωτές κριτικές που ο αποθανών είχε εξαπολύσει εδώ και πολύ καιρό ενάντια στην Καθολική Εκκλησία. Ούτε αν ο Πορφύριος, η Μαργαριτώ και οι άλλοι άγιοι οι εκ μίμων, από το σινάφι του δηλαδή, θα αποτολμήσουν μια σθεναρή υπεράσπιση.
Οσο για τον ίδιο, δεν ελπίζω και πολλά. Ξέρω ότι ακόμα και στην έσχατη κρίση δεν θα καταφέρει να υποκριθεί τον σοβαροφανή και άρα στηρίζω τις μόνες μου ελπίδες στο Πνεύμα το Αγιον, που, ελπίζω, διαθέτει πνεύμα.
Ξέρω ότι ήδη το Διαδίκτυο και οι εφημερίδες θα γεμίσουν στοιχεία για τη μακρά καριέρα του, τις τριάντα γλώσσες στις οποίες μεταφράστηκε το έργο του, το Νόμπελ, τις πολιτικές του θέσεις. Γράφω αυτές τις λίγες γραμμές για να πω ότι αυτό που χάσαμε με τον θάνατό του ήταν, για να κλέψω τα λόγια του Καβάφη, «το πιο τίμιο, την μορφή του» ή μάλλον το κορμί του.
Οποιος θεατής βλέπει ένα έργο του, και χωρίς καθόλου να υποτιμώ τους ερμηνευτές του ανά τον κόσμο, δεν μπορεί να φανταστεί τη μαεστρία με την οποία δημιουργούσε στη σκηνή είτε σε μια πλατεία με τρεις χιλιάδες θεατές/διαδηλωτές ασύλληπτα θεατρικά γεγονότα με το σώμα του.
Κορμί/θίασο, κορμί/ορχήστρα ενός βυζαντινού μίμου του ιπποδρόμου, κορμί μεσαιωνικού Ιταλού τροβαδούρου, κορμί ηθοποιού της Κομέντια. Γι’ αυτό ο άλλος απαράμιλλος ηθοποιός/μίμος, ο Ζαν Λουί Μπαρό, που τον είχαν διώξει από διευθυντή του Οντεόν μετά τον Μάη του ‘68, τον κάλεσε να παίξει στο νέο θέατρο που είχε ανοίξει στο Παρίσι.
Μένει το πολιτικό. Αλλά για μένα το πιο σημαντικό δεν είναι οι θέσεις, που τόσο αυτός όσο και η πανέμορφη Φράνκα Ράμε υποστήριξαν με παρρησία, είτε ήταν υπέρ της Παλαιστίνης είτε, το 1999, κατά των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία.
Δεν είναι οι συνεχείς φασιστικές απειλές κατά της ζωής τους και η άγρια σωματική βία που υπέστη από τους σύγχρονους μελανοχίτωνες η Φράνκα. Δεν είναι καν το γεγονός ότι η «Κομούνε», το θέατρό τους, έγινε στην Ιταλία παράδειγμα και πηγή έμπνευσης για άλλες «Κομούνε», που φιλοξένησαν στα χρόνια της δικτατορίας αντιδικτατορικές εκδηλώσεις και έργα όπως η έξοχη ταινία του Σταύρου Τορνέ για τα γεγονότα της Νομικής.
Η κορωνίδα της πολιτικής του προσφοράς βρίσκεται αλλού: με τη σειρά «Καντσονίσιμα» ο Ντάριο Φο είχε αναδειχτεί αδιαφιλονίκητος βασιλιάς της τηλεοπτικής ψυχαγωγίας στην Ιταλία, χωρίς να κρύβει τον αριστερό και αντικληρικό προσανατολισμό του.
Φεύγοντας από την «Καντσονίσιμα», αποφασίζοντας να παραιτηθεί από τον ρόλο του προνομιούχου εθνικού διασκεδαστή και να πει από σκηνής τα πράγματα όχι πια υπαινικτικά αλλά με το όνομά τους, δημιούργησε ένα πολιτικό σοκ πρώτου μεγέθους.
Και επειδή μου έχει συμβεί να δω κάποιους ταλαντούχους είτε ηρωικούς ανθρώπους να μην μπορούν να θυσιάσουν τον ναρκισσισμό και την αγάπη τους στο εύκολο χειροκρότημα, θεωρώ ότι αυτή ήταν η κορυφαία και πιο παραδειγματική χειρονομία που μας αφήνει κληρονομιά.
