Ρύθμιση-ανάχωμα στο κύμα των πλειστηριασμών που σαρώνει ακόμη και την πρώτη κατοικία προσπαθεί να δημιουργήσει η κυβέρνηση για όσους έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές και καταδιώκονται από την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.
Μετά από μια μακρά περίοδο αποχής εξαιτίας των capital controls, το πρόβλημα των πλειστηριασμών των ακινήτων έχει γίνει εντονότερο από ποτέ. Χιλιάδες είναι τα ακίνητα που δεσμεύουν έναντι οφειλών τα δικαστικά τμήματα των ΔΟΥ και εν συνεχεία βγαίνουν στο «σφυρί» προκειμένου να καλυφθούν αυτά τα χρέη και να αυξηθούν οι φορολογικές εισπράξεις.
Περισσότερους από 16.000 πλειστηριασμούς, μεταξύ των οποίων και ακινήτων που προορίζονται ή αποτελούν ήδη πρώτη κατοικία, έχουν σκοπό να εκτελέσουν μέχρι το τέλος του χρόνου οι φοροεισπρακτικές υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων σε βάρος πολιτών που έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο και δεν τα έχουν ρυθμίσει.
Για μικρά ποσά
Σε πολλές περιπτώσεις σπίτια, διαμερίσματα και χώροι επαγγελματικής στέγης βγαίνουν σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές (πρώτη προσφορά) ακόμη και για χαμηλά χρέη προς την εφορία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το μέτρο της κατάσχεσης και του πλειστηριασμού ακίνητης περιουσίας επιβάλλεται συνήθως σε περιπτώσεις φορολογουμένων που χρωστούν στο Δημόσιο πολύ μεγάλα ποσά, η ισχύουσα νομοθεσία (ο Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων) το επιτρέπει ακόμη και για οφειλή 500 ευρώ!
Τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν ότι για το 2016 οι αριθμοί των κατασχέσεων και των πλειστηριασμών θα είναι μεγαλύτεροι από τους αντίστοιχους του 2015.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με αυτά που έχουν δημοσιοποιηθεί, μέχρι και το τέλος Αυγούστου του τρέχοντος έτους 774.321 οφειλέτες βρίσκονταν σε μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, ενώ στο τέλος του 2015 ο αντίστοιχος αριθμός των οφειλετών αυτών έφτανε τους 695.074.
Το γεγονός ότι οι οφειλέτες του Δημοσίου εναντίον των οποίων λαμβάνονται μέτρα αναγκαστικής είσπραξης αυξήθηκε σημαντικά εντός του τρέχοντος έτους οδηγεί στο ασφαλές συμπέρασμα ότι φέτος οι πλειστηριασμοί ακινήτων οφειλετών θα είναι πολύ περισσότεροι από τους 16.296 που πραγματοποιήθηκαν εντός του 2015.
Νομοθέτημα
Προκειμένου να μπει ένα «στοπ» στο μαζικό κύμα των πλειστηριασμών, στο υπουργείο Οικονομικών προωθούν νομοθετική διάταξη για την προστασία της πρώτης κατοικίας με τα όρια γι’ αυτούς που έχουν οφειλές προς την εφορία ή τα ασφαλιστικά ταμεία να είναι αντίστοιχα αυτών που ισχύουν σήμερα για τα «κόκκινα» στεγαστικά δάνεια.
Σήμερα σώζονται από τον πλειστηριασμό α’ κατοικίας μόνο οι πραγματικά αδύναμοι, καθώς ο νόμος για τα «κόκκινα» δάνεια προβλέπει πλήρη προστασία της πρώτης κατοικίας για νοικοκυριά με συνολικό εισόδημα έως 8.180 ευρώ για τον άγαμο και ώς 24.000 ευρώ για οικογένεια με έως τρία παιδιά και με συνολική αντικειμενική αξία της περιουσίας τους ώς 120.000 ευρώ και έως 220.000 ευρώ αντίστοιχα.
Η ΚΕΔΕ ζητά να γίνει ελαστικότερο το ισχύον θεσμικό πλαίσιο
Στις διαβεβαιώσεις κυβερνητικών στελεχών ότι δεν θα ξαναβγεί πρώτη κατοικία σε πλειστηριασμό για χρέη προς το Δημόσιο ήρθε να προστεθεί η δήλωση του υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης.
Ο Π. Κουρουμπλής έκανε λόγο για «σαφή οδηγία που έδωσε ο πρωθυπουργός προς κάθε κατεύθυνση» ότι «δεν θα αγγίξουμε πρώτες κατοικίες ανθρώπων», χωρίς στη συνέχεια να διευκρινίσει εάν πρόκειται να ακολουθήσει σχετική νομοθετική πρωτοβουλία, ενδεχόμενο το οποίο, σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου, εξετάζεται όσον αφορά τον τομέα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ταυτόχρονα, αξίζει να σημειωθεί ότι, με πιο προσεκτικά διατυπωμένη δήλωση, ο υπουργός Επικρατείας, Ν. Παππάς, δεσμεύτηκε ότι «η κυβέρνηση θα εξαντλήσει κάθε δυνατότητα προστασίας της πρώτης κατοικίας», προσθέτοντας ότι «κληρονομήσαμε μηδενική προστασία για την πρώτη κατοικία».
Ηδη πάντως, μέσω της ΚΕΔΕ έχει τονιστεί η ανάγκη για επικαιροποίηση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, ώστε οι δήμοι να εξασφαλίσουν «τα νομοθετικά όπλα που θα επιτρέψουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση να μην εξαντλεί την αυστηρότητα του νόμου σε βάρος ευπαθών κοινωνικών ομάδων και κατόχων πρώτης κατοικίας οι οποίοι είναι οφειλέτες μικρών ποσών».
Αυτή τη στιγμή, αυτοδιοικητικά στελέχη διαβεβαιώνουν κατηγορηματικά ότι, στον βαθμό που γνωρίζουν, κανένας δήμος δεν έχει προχωρήσει σε εκτέλεση πλειστηριασμού, δηλαδή να βγάλει στο «σφυρί» κατοικία πολίτη.
Αντιθέτως, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι υπάρχουν δήμοι που έχουν προχωρήσει σε κατασχέσεις που εκκινούν τις διαδικασίες πλειστηριασμού, δεσμεύσεις λογαριασμών και όσα επιβάλλει ο Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Διατάξεις που μπορούν να παρομοιαστούν με δαμόκλειο σπάθη.
Οπως περιγράφουν αυτοδιοικητικά στελέχη, στις περιπτώσεις οφειλών ο αρμόδιος υπηρεσιακός παράγοντας (διευθυντής Οικονομικών) υποχρεούται από τον νόμο να κινηθεί υπέρ των συμφερόντων του Δημοσίου.
Ετσι, προχωρά σε επανειλημμένες συστάσεις προς τον οφειλέτη, σε δέσμευση οφειλόμενων ποσών από τον λογαριασμό του, έως και στην έκδοση φύλλου πλειστηριασμού, το οποίο κοινοποιείται στον πολίτη και στο Ειρηνοδικείο.
Η κοινωνική κατακραυγή εις βάρος των αιρετών -ιδιαίτερα έντονη λόγω της περιόδου- αποφεύγεται εάν επιτευχθεί συμβιβαστική λύση με τους οφειλέτες, όπως η ρύθμιση των δόσεων.
Σε περίπτωση που ο υπηρεσιακός παράγοντας δεν προχωρήσει τη διαδικασία, κινδυνεύει να κατηγορηθεί για απιστία, ενώ είναι σαφές ότι στο συγκεκριμένο ζήτημα δεν χωρούν πολιτικές παρεμβάσεις από πλευράς αιρετών.
