Τόνους λάσπης έχει εισπράξει τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας ο δημόσιος τομέας και όχι ασφαλώς χωρίς σκοπιμότητα. «Follow the money» λένε στις αμερικανικές ταινίες όταν ψάχνουν να βρουν την αλήθεια σε μια υπόθεση.
Στη δική μας περίπτωση η διαδρομή του χρήματος οδηγεί στην επιβεβλημένη έξωθεν συνταγή των νεοφιλελεύθερων «μεταρρυθμίσεων», με κορυφαία ασφαλώς αυτή των ιδιωτικοποιήσεων ως μοναδική, δήθεν, πηγή ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.
Ετσι όμως η Ελλάδα, ξεπουλώντας κατ’ εντολή των δανειστών της δημόσια αγαθά και οργανισμούς και εκχωρώντας το εθνικό της χρυσωρυχείο στα χέρια εκείνων που της επιβάλλουν αυτές τις «μεταρρυθμίσεις», χάνει και τις τελευταίες δυνατότητες αυτοδύναμης ανάπτυξης που της έχουν απομείνει.
Ως εάν να μην υπάρχει η οδός της δημιουργικής συνύπαρξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που και οι ίδιοι οι δανειστές μας εφαρμόζουν στις χώρες τους…
Τυπικό παράδειγμα μεγάλης δημόσιας εταιρείας με σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες είναι η «Αττικό Μετρό Α.Ε.».
Μια εταιρεία με τεράστια τεχνογνωσία στον σχεδιασμό, τη μελέτη και την κατασκευή αστικών συγκοινωνιακών έργων σταθερής τροχιάς, τα οποία ως γνωστόν είναι συνδεδεμένα με την ανάπτυξη της οικονομίας, τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής και την αναβάθμιση του περιβάλλοντος.
Το παράδειγμα της αλλαγής της Αθήνας, με το περίπου 1 εκατομμύριο των επιβατών να διακινούνται καθημερινά με το μετρό, με τις αγορές στις περιοχές των σταθμών να αποκτούν σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα και με τους σχεδόν 1.000 τόνους λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα να εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα καθημερινά είναι εύγλωττο, αν και όχι το μοναδικό διεθνώς.
Η βασική προτεραιότητα επομένως μιας κυβέρνησης που επιδιώκει την έξοδο από την ύφεση είναι η επένδυση στην παραγωγή μεγάλων αναπτυξιακών έργων.
Σε αυτό το πνεύμα επανεκκίνησε προ εξαμήνου η κατασκευή του μετρό της Θεσσαλονίκης, η οποία είχε σταματήσει επί των ημερών των κυβερνήσεων εκείνων που ισχυρίζονταν ότι οι νεοφιλελεύθερες «μεταρρυθμίσεις», ακόμη κι αν δεν μας είχαν επιβληθεί, θα έπρεπε να είχαν εφευρεθεί από εμάς τους ίδιους.
Ετσι το έργο της Θεσσαλονίκης επανεκκίνησε και σήμερα βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη σε όλα τα μέτωπα, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά τις μοναδικές ικανότητες του δημόσιου τομέα να κινεί τη μηχανή της ανάπτυξης.
Δίνεται με τον τρόπο αυτόν μια σημαντική ώθηση στην εθνική οικονομία σε εποχή μεγάλης ύφεσης και ανεργίας τόσο μέσω της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας στα εργοτάξια, όσο όμως και μέσω της ενίσχυσης της οικονομίας με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ τα οποία μέχρι πρότινος έμεναν αναξιοποίητα.
Ταυτόχρονα, στην προοπτική της λειτουργίας του έργου το 2020, δίνεται μια σημαντική αναπτυξιακή διέξοδος στη χειμαζόμενη οικονομία της περιοχής, καθώς τουρισμός, εμπόριο, αγορά και επιχειρήσεις αναμένεται να τεθούν σε νέα τροχιά ανάπτυξης με την ένταξη του έργου στην καθημερινή ζωή της πόλης.
Μία από τις αιτίες για το σταμάτημα του έργου στη Θεσσαλονίκη ήταν το τεχνητό δίλημμα «Ή αρχαία ή μετρό», με αφορμή τη σημαντική ανασκαφική αποκάλυψη τμήματος του ρωμαϊκού και μετέπειτα βυζαντινού δρόμου, του Decumanus Maximous στον σταθμό της Βενιζέλου.
Αποτέλεσμα αυτού του ψευδούς διλήμματος ήταν η επιλογή τής τότε διοίκησης της εταιρείας να μεταφερθεί αλλού το σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα, προκειμένου να συνεχιστούν… απρόσκοπτα οι εργασίες κατασκευής του σταθμού.
Η επιλογή αυτή προσέκρουσε ευτυχώς σε μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις και έτσι ξεκίνησε μια μακρά διαμάχη, η οποία οδήγησε στην παύση των εργασιών στον κεντρικότερο σταθμό του έργου.
Σήμερα, με την υπογραφή Συμφωνητικού Συναντίληψης και Συνεργασίας μεταξύ της «Αττικό Μετρό Α.Ε.», του ΥΠΟΜΕΔΙ, του Δήμου Θεσσαλονίκης και του υπουργείου Πολιτισμού, υιοθετείται μια νέα αντίληψη που θέλει «και αρχαία και μετρό» στη Θεσσαλονίκη.
Στον συγκεκριμένο σταθμό θα συνυπάρχουν αρμονικά η τεχνολογία με τον πολιτισμό, προσφέροντας στην πόλη, συγχρόνως με το μετρό και ένα μοναδικό ζωντανό μουσείο «μιας πόλης κάτω από την πόλη».
Το νέο αυτό σημαντικό τοπόσημο θα συμβάλει στην ανάδειξη της ιστορίας της Θεσσαλονίκης και θα έχει σημαντικές αναπτυξιακές επιπτώσεις, καθώς θα αποτελέσει πόλο έλξης για την τουριστική και μέσω αυτής και για την επιχειρηματική δραστηριότητα στην περιοχή.
Η συμβολή στην ανάπτυξη όμως, και μάλιστα σε εποχή παρατεταμένης ύφεσης, μιας εταιρείας σαν την «Αττικό Μετρό» μπορεί να επεκταθεί και πέραν των συνόρων της χώρας.
Η υψηλή τεχνογνωσία και η μεγάλη εξειδίκευσή της μπορούν να γίνουν όχημα για νέες αναπτυξιακές δραστηριότητες στο εξωτερικό, που θα ενισχύσουν τον συρρικνωμένο, λόγω λιτότητας, κρατικό προϋπολογισμό ανοίγοντας ταυτόχρονα και νέες θέσεις εργασίας.
Η ανάπτυξη στην Ελλάδα δεν θα επιτευχθεί αν συνεχιστεί η αυτοκαταστροφική πολιτική της ακύρωσης των δικών της δυνάμεων.
Η χώρα μας διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα που μπορούν να κάνουν την οικονομία της ανταγωνιστική, καθώς κι ένα τεράστιο δυναμικό που, αν αξιοποιηθεί, θα οδηγήσει σε μια αυτοδύναμη και γι’ αυτό και βιώσιμη ανάπτυξη.
Το παράδειγμα της «Αττικό Μετρό Α.Ε.» δεν είναι παρά μόνο η αρχή…
*Καθηγητής, πρόεδρος της «Αττικό Μετρό Α.Ε.»
