Όταν σπάσουν τ’ αναχώματα

Τις τελευταίες μέρες, έντονη είναι η ειδησιογραφία γύρω από την τοποθέτηση της εταιρείας που διαχειρίζεται την υπόθεση του νερού στο δημιουργηθέν ‘υπερταμείο’, ιδιωτικοποίηση για μερικούς, αξιοποίηση για κάποιους, ξεπούλημα για άλλους.

Η συζήτηση για το θέμα, συνεχίζεται και ο ελληνικός λαός παρατηρεί τα τεκταινόμενα με αδιαφορία, μάλλον, οι περισσότεροι και ανησυχία λιγότεροι. Αρκετοί, όμως, συναισθάνονται τον κίνδυνο που κρέμεται πάνω απ’ τα κεφάλια τους, αφού πιθανόν πάρουν σειρά κι άλλα πολύτιμα φιλέτα της περιουσίας του κράτους, όπως σχολεία, νοσοκομεία και ένας Θεός ξέρει τι άλλο!

Η κυβέρνηση φαίνεται και δείχνει ψύχραιμη, αλλά ως πότε; Πότε θα ξεπεραστούν κάποια κρίσιμα όρια του ψυχρού και κατάπτυστου εκβιασμού της, γιατί περί αυτού ακριβώς πρόκειται, από τους κατ’ όνομα εταίρους μας, με πρόσχημα τη χορήγηση κάποιας δόσης ωσάν να είμαστε εθισμένοι κι ανήμποροι να ανανήψουμε μόνοι μας; Πόσο μεγάλος είναι ο ‘ουδός υπομονής’ κυβέρνησης και πολιτών; Τι παιχνίδι ύπουλο παίζεται και τι συνταγές ανακατεύονται μέσα σε τούτη τη θεραπευτική φαρέτρα της κρίσιμης κατάστασης των προβληματικών Ελλήνων; Πότε θα σπάσουν, όμως, τα ‘αναχώματα’ της καρτερικότητας, της στωικότητας και κυρίως της υπομονής, κυβέρνησης και ταλαίπωρου λαού, και θα πλημυρίσουν τα πάντα;

Σκέψεις πρωινές, εντελώς ξαφνικές, ακούγοντας κάποιους θησαυρούς της δισκοθήκης μου. Καιρό είχα ν’ ακούσω  το τέταρτο άλμπουμ (Led Zeppelin IV, 1971) των Led Zeppelin. Ήταν ένα από τα πρώτα LP, που αγόρασα στα πρώτα μου φοιτητικά χρόνια στην Αθήνα της δικτατορίας. Εκεί μέσα βρίσκεται αιώνια παρακαταθήκη και το μελωδικό κομμάτι ‘When the Levee Breaks’. Τέταρτο και τελευταίο στη δεύτερη πλευρά του βινυλίου, για όσους ακόμα θυμούνται ή έχουν στην κατοχή τους! Φυσικά οι ρίζες του βρίσκονται έναν αιώνα πίσω, στα μπλουζ του αμερικάνικου νότου. Γράφτηκε το 1927, από τους Kansas Joe McCoy και Memphis Minnie, κι αναφέρεται στη μεγάλη πλημμύρα του Μισισιπή του 1927.  

Ήταν η πιο καταστροφική πλημμύρα του μεγάλου ποταμού στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, κατά την οποία 27.000 τετραγωνικά μίλια πλημμύρισαν μέχρι βάθος τριάντα ποδών. Ως αποτέλεσμα αυτού, πολλοί αφροαμερικανοί εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, στις περιοχές πέριξ των εκβολών του ποταμού Μισισιπή, και ξεκίνησε η γνωστή μεγάλη μετανάστευση προς τις βιομηχανικές πόλεις του Βορρά. Η πλημμύρα προκάλεσε ζημιές που ανέρχονταν σε πάνω από 400 εκατομμύρια δολάρια, ενώ χάθηκαν και 246 άτομα σε επτά Πολιτείες. Η καταστροφή έπληξε αλύπητα το Αρκάνσας, Ιλλινόις, Κεντάκι, Λουϊζιάνα, Μισισιπή, Μιζούρι, Τεννεσί, Τέξας, Οκλαχόμα και το Κάνσας. Μέχρι το Μάιο του 1927, ο ποταμός Μισισιπής κάτω από το Μέμφις του Τεννεσί, έφτασε σε πλάτος εξήντα μίλια, δηλαδή κάπου εκατό χιλιόμετρα.

Έχει υπολογιστεί ότι από τα 637.000 άτομα που αναγκάστηκαν να μετακινηθούν λόγω της ανύψωσης των υδάτων, το 94% ζούσε σε τρεις πολιτείες, το Αρκάνσας, το Μισισιπή και τη Λουϊζιάνα και ότι το 69% των 325.146 που βρήκαν καταφύγιο σε καταυλισμούς, ήταν αφροαμερικανοί. Σε μια μόνο θέση, κοντά στο Γκρίνβιλ του Μισισιπή, συγκεντρώθηκαν πάνω από 13.000 άτομα από τα γύρω αγροκτήματα και έμειναν στα αναχώματα για ημέρες χωρίς τροφή ή καθαρό νερό, ενώ οι βάρκες που έφταναν έπαιρναν μόνο τις λευκές γυναίκες και τα παιδιά. Το ανάχωμα αυτό ήταν οκτώ πόδια πλατύ και περίπου 5 μίλια μακρύ.

Η πλημμύρα, για να έρθουμε στο πολιτικό επίπεδο, ενίσχυσε περαιτέρω τη φήμη του Herbert Hoover, ο οποίος ήταν αρμόδιος για όλες τις δραστηριότητες ανακούφισης των πλημμυροπαθών ως Γραμματέας Εμπορίου, υπό τον Πρόεδρο Κάλβιν Κούλιτζ. Έτσι αργότερα ο Hoover θα κερδίσει εύκολα το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων για την προεδρία, και τις γενικές εκλογές, το 1928.

Στην Πολιτεία της Λουϊζιάνα, η οργή ​​κατευθύνθηκε εναντίον της εκλογής του Huey Long, το 1928. Ο Hoover, επαινέθηκε πολύ για τον αριστοτεχνικό χειρισμό και την ‘αντιμετώπιση’ των μαύρων στα στρατόπεδα προσφύγων, όπου αναγκάστηκε όμως να κάνει μερικές δηλώσεις και να δώσει υποσχέσεις στην αφροαμερικανική κοινότητα τις οποίες δεν τήρησε αργότερα, χάνοντας τις ψήφους των μαύρων στην εκστρατεία για την επανεκλογή του, το 1932.

Αρκετές εκθέσεις σχετικά με την τρομερή κατάσταση που επικρατούσε στα στρατόπεδα προσφύγων, μεταξύ των οποίων μία από την συμβουλευτική επιτροπή για την αντιμετώπιση των μαύρων από τον Robert Russa Moton, κρατήθηκαν κρυφές και δεν έγιναν γνωστές από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μετά από αίτηση του Hoover, με την υπόσχεση της περαιτέρω ρύθμισης μετά, φυσικά, τις προεδρικές εκλογές. Ο Moton, έτσι, και πολλοί άλλοι σημαίνοντες αφροαμερικανοί βοήθησαν να μετατοπισθεί η προτίμηση των μαύρων Αμερικανών από το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, προς τους Δημοκρατικούς.

Τα κρουστά τύμπανα, λοιπόν, του John Bonham, η φυσαρμόνικα κι η διαπεραστική φωνή του ξεμαλλιασμένου Robert Plant, καθώς και η κιθάρα του Jimmy Page, ακόμα και σήμερα με συγκινούν. Η καταγραφή αυτή, πέρα από την προφανή νοσταλγία της εποχής εκείνης, με υποχρέωσε να διαβάσω καλύτερα τους στίχους στους οποίους τότε δεν έδινα και πολλή σημασία. Χρειάστηκε να ταξιδέψω αρκετά στον πολύπαθο αμερικάνικο Νότο και να μελετήσω, για να μπορέσω να καταλάβω το βαθύτερο νόημα των στίχων του τραγουδιού.

Και να ξαναθυμηθώ κάποιες θρυλικές μορφές των δημιουργών του, που αναφέραμε παραπάνω. Η μεγάλη κιθαρίστρια και τραγουδίστρια των μπλουζ, Memphis Minnie (1897-1973), το 1910, στην ηλικία των δεκατριών ετών, έφυγε μακριά από το σπίτι της για να ζήσει μέσα στην φημισμένη Beale Street στο παλιό και ιστορικό κέντρο του Μέμφις. Έπαιζε στις γωνίες των δρόμων τα περισσότερα χρόνια της εφηβείας της, αν και επέστρεφε περιοδικά στο αγρόκτημα της οικογένειάς της, στη Λουϊζιάνα, όταν ξέμεινε από χρήματα. Το διάστημα από 1916-1920 είχε περιοδεύσει στο νότο με το Ringling Brothers Circus.

Τελικά την κέρδισε η φημισμένη μπλουζ σκηνή της Beale Street. Έβγαζε τα απαιτούμενα χρήματα παίζοντας κιθάρα, τραγουδώντας και κάνοντας την πόρνη, καθόλου ασυνήθιστο πράγμα εκείνη την εποχή, δεδομένου ότι πολλές γυναίκες, εργάζονταν επίσης ως πόρνες λόγω της οικονομικής απελπισίας στην οποία βρίσκονταν συχνά και για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα.

Το 1929, άρχισε να εργάζεται και εμφανίζεται μαζί με τον Kansas Joe McCoy (1905-1950), το δεύτερο σύζυγό της. Κάποια στιγμή, ανακαλύφτηκαν από έναν ανιχνευτή ταλέντων της Columbia Records μπροστά σε ένα κουρείο, όπου έπαιζαν με αμοιβή λίγα νομίσματα, υποδιαιρέσεις φυσικά του δολαρίου. Όταν πήγαν στη Νέα Υόρκη να ηχογραφήσουν τους έδωσαν από την εταιρεία το όνομα Kansas Joe and Memphis Minnie. Κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών η ίδια και ο McCoy κυκλοφόρησαν μια σειρά δίσκων ως ντουέτο.

Στις 18 Ιουνίου του 1929, ηχογράφησαν στη Νέα Υόρκη και το ‘When the Levee Breaks’, τουτέστιν ‘‘όταν σπάσουν τα αναχώματα’’! Στην κιθάρα είναι η Memphis Minnie και στα φωνητικά ο Kansas Joe McCoy. Μας λέει λοιπόν ο τελευταίος ότι αν συνεχίσει να βρέχει, θα σπάσουν τα αναχώματα, τα νερά θα μπουκάρουν μέσα και δεν έχει μέρος να μείνει.

Και στη συνέχεια ότι όλη την προηγούμενη νύχτα καθόταν στο ανάχωμα και αναστέναζε, γιατί σκεπτόταν το μωρό του και το σπιτάκι του. Και συνεχίζει λέγοντας ξανά πως αν συνεχίσει να βρέχει, θα σπάσουν κι άλλο τα αναχώματα, κι όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν θα έχουν που να μείνουν, ενώ αναφέρεται στη μάνα του και της εκμυστηρεύεται ότι δεν ξέρει τι να κάνει και ότι δεν έχει κανένα να πει τα βάσανά του…

‘…Το να κλαις δεν θα βοηθήσει, γιατί το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται σε αυτή την περίπτωση είναι το περισσότερο νερό…’, λέει μια εκδοχή του τραγουδιού, με κάποια ειρωνική και σκωπτική διάθεση, αφού και τα δάκρυα, σύμφωνα με τον τραγουδιστή, θα προκαλούσαν μεγαλύτερη συσσώρευση υγρού στοιχείου !

Και πόση ακόμα φυγή νέων παιδιών μας θα αντέξει αυτή τη κοινωνία, προς τον ευρωπαϊκό, στη δική μας περίπτωση, Βορρά, θα προσθέταμε κλείνοντας;