Mπορεί να έχει ο ίδιος με την ομάδα του οργανώσει από το μηδέν ολόκληρα τμήματα Πανεπιστημίων (Νομική Κύπρου και Λονδίνου), μπορεί να είναι διευθυντής του Κολεγίου Birkbeck Institute for the Humanities του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, μπορεί να έχει δημοσιεύσει πάνω από 15 βιβλία φιλοσοφίας, αισθητικής και κριτικής θεωρίας που έχουν μεταφραστεί σε 12 γλώσσες, μπορεί να είναι ο συνιδρυτής της λεγόμενης «κριτικής σχολής σκέψης στη Νομική» (critical legal studies), ωστόσο, μετά την εκλογή του στην Α’ Πειραιώς με τον ΣΥΡΙΖΑ, όλα αυτά ξεχάστηκαν από αρκετούς, κυρίως στα μέσα ενημέρωσης.
Ειδικά μετά την έναρξη του νέου κύκλου ομιλιών στο (κρατικό πλέον, για να σωθεί από τα υπέρογκα χρέη του) Μέγαρο Μουσικής, με τίτλο «Θεωρία στο Μέγαρο: φιλοσοφία, κριτική, ιστορία» σε δική του επιμέλεια, υπήρξαν δημοσιεύματα που καταφέρονταν εναντίον του, ακόμη και επί προσωπικού.
Ο Κώστας Δουζίνας δίνει τη δική του απάντηση σε όλα αυτά, ανήμερα της δικής του ομιλίας στο Μέγαρο, με θέμα «Τα παράδοξα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: φιλοσοφία, πολιτική και ψυχανάλυση».
«Αρχισα ξαφνικά να διαβάζω περίεργα πράγματα. Εγραφαν, για παράδειγμα, πως έχω προσηλυτίσει πάρα πολλά καλά μυαλά στη “χαρούμενη γνώση της αντισυστημικής θεωρίας”. Ή πως είμαι ο συνεχιστής του Μάη του ’68. Αυτά είναι μεμπτά; Δεν μπορούσα να καταλάβω αν είναι κατηγορίες ή έπαινοι» μας λέει. «Ως πανεπιστημιακός, προέρχομαι από ένα χώρο στον οποίο κρίνομαι συνεχώς. Το τι γράφω, τι λέω στα συνέδρια, τι διδάσκω, όλα είναι συνεχώς υπό αξιολόγηση. Οπότε είμαι συνηθισμένος στην κριτική.
»Αυτό που μου έκανε τρομερή εντύπωση στα όσα γράφτηκαν είναι το προσωπικό στοιχείο που έβαλαν σε σχέση με μένα, από ανθρώπους που μάλλον δεν γνωρίζουν καθόλου τι είμαι ή τι έχω δημιουργήσει. Ταυτόχρονα, ακόμη αναρωτιέμαι πώς άνθρωποι που συμμετέχουν σ’ αυτόν τον Κύκλο, που είναι γνωστοί παγκοσμίως, όπως ο Μπαλιμπάρ ή η Μπάτλερ, άνθρωποι που είναι φίλοι μου, που έχουμε δουλέψει μαζί πάνω από 25 χρόνια, στοχοποιήθηκαν τόσο σκληρά».
Μήπως ενοχλήθηκαν επειδή όλοι αυτοί θα μιλούσαν στο Μέγαρο; τον ρωτάμε. «Η αλήθεια είναι πως όταν είχα φέρει τον Μπαλιμπάρ στο Πάντειο, δεν είχε ακουστεί κάτι αρνητικό. Τώρα με το Μέγαρο, γράφτηκαν ακόμη και τρομερά ψέματα, σε γνωστές εφημερίδες. Πως εγώ είμαι ο διευθυντής του Μεγάρου, για παράδειγμα.
»Ανθρωποι μού έδιναν συγχαρητήρια στον δρόμο κι εγώ απορούσα. Ή γράφτηκε πώς είναι δυνατόν το Ινστιτούτο στο Λονδίνο να έχει διευθυντή έναν βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, τη στιγμή που αυτό ιδρύθηκε το 2004, όταν ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρχε τότε σχεδόν. Ή πώς τολμώ να γράφω πως ο νόμος έχει “σώμα κι αισθητική”, πράγματα που μας έχουν αναδείξει διεθνώς και εδώ τα χρησιμοποιούν ως αρνητικά.
»Αυτό που κατάλαβα ήταν πως όσοι τα γράφουν αυτά πιστεύουν πως εμείς του ΣΥΡΙΖΑ περιμέναμε πώς και πώς να μπούμε σε αυτό τον “χώρο αστικής καθιέρωσης” -γιατί ως τέτοιον αντιλαμβάνονται όλοι αυτοί το Μέγαρο- ώστε να… τι; Να καθιερωθούμε εκεί; Να αποκτήσουμε εμείς μια αξία και μια “αστική αναγνώριση”; Αυτοί θεωρούν πως εμείς είμαστε, “sans culottes”, όπως λέγαν τους Γάλλους επαναστάτες του 1789, μας θεωρούν δηλαδή ξεβράκωτους, που πάμε να μπούμε στο ιερό τους (γι’ αυτό μιλούν για καθιέρωση)».
Και από τα «ιερά» του Μεγάρου, η συζήτηση περνάει στους ίδιους τους ομιλητές της σειράς και το τι εκπροσωπούν. «Η αλήθεια είναι πως όλοι αυτοί οι αναγνωρισμένοι παγκοσμίως διανοούμενοι που συμμετέχουν στον κύκλο ομιλιών εμφανίζουν πράγματι ένα διαφορετικό ιδεολογικό σχήμα, που προφανώς ενοχλεί.
»Μιλούν για κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα, για αξίες δηλαδή που οι ίδιοι έχουν θεμελιώσει ως μέλη του ριζοσπαστικού διαφωτισμού, ενός όρου γνωστού από τον 17ο αιώνα (για να θυμηθούμε τον Σπινόζα), αλλά κάποιους τους τρομάζει ακόμη. Για το “Βήμα” και την “Καθημερινή”, λοιπόν, αυτοί μπαίνουν στον ιερό τους χώρο και μιλάνε για όλες αυτές τις αξίες, με επιχειρήματα».
Διεθνώς γνωστός
«Πάντως όλη αυτή η προσπάθεια δεν είχε στόχο παρά την πλήρη απαξίωση του εγχειρήματος και τη δική μου ως ανθρώπου, χωρίς καμία αναγνώριση του έργου που έχω κάνει. Ουσιαστικά ήταν μια προσπάθεια του τύπου “θα κάνουμε τα πάντα, αλλά δεν θα μπουν στα δικά μας χωράφια”. Ε, αυτή η προσπάθεια, αν και αρχικά είναι για γέλια, δεν νομίζω ότι τελικά τιμάει κανέναν» καταλήγει ο κ. Δουζίνας.
Η σημερινή του ομιλία στο Μέγαρο έχει να κάνει με τα ανθρώπινα δικαιώματα, ένας όρος που ακούγεται πολύ έντονα τελευταία, κυρίως λόγω της κοινωνικής αλλά και προσφυγικής κρίσης. Ο Κώστας Δουζίνας είναι διεθνώς γνωστός για το κριτικό έργο του πάνω σε αυτά, κυρίως μέσω των βιβλίων του.
«Τα ανθρώπινα δικαιώματα τα έχουμε συνδέσει κυρίως με νομικές διατάξεις, ξεχνώντας τον όρο “ανθρώπινα”, που βάζει ένα στοιχείο ηθικής, εξαιρετικά ασταθές. Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς συμβαίνει αυτό.
Εγώ, λοιπόν, αντιστρέφοντας την ιδέα πως έχουμε ανθρώπινα δικαιώματα επειδή είμαστε άνθρωποι, αναπτύσσω την ιδέα πως ανάλογα με το πόσα δικαιώματα έχεις, γίνεσαι περισσότερο ή λιγότερο άνθρωπος». Περισσότερα απόψε στο «ιερό άβατο» του Μεγάρου.
•Info: Σήμερα, στις 19.00, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Προλογίζει ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού. Είσοδος ελεύθερη.
