«Ακουρμάσου κορτσούδι μου και μη μιλείς, μονάχα να ξέρεις πως έχεις την ευθύνη τους».
Πόσες φορές κι αν έχω ακούσει να μου το λέει, ξανά και ξανά, σε υπέροχα ηπειρώτικα. Με κάθιζε στην άκρη του κήπου και με καλούσε ν’ ακούσω.
Ειδικά τα καλοκαιρινά βράδια, οι ήχοι πληθαίνουν, αν και είναι πιο ντελικάτοι και πιο λεπτοί και θέλει προσοχή για να τους ξεχωρίσεις.
Τόσες φορές την άκουσα να μου το λέει και ποτέ δεν ρώτησα τι εννοεί.
Οχι πως καταλάβαινα, αλλά αφού μου ‘λεγε να μη μιλώ και μόνο ν’ ακούω, ε, δεν μιλούσα κι εγώ.
Ακουγα και έμενα με την απορία: ποιων είχα την ευθύνη; Αφού μόνο άκουγα, σε τι θα μπορούσα να φταίω;
Περίεργη αίσθηση η ακοή. Δεν της πολυδίνουμε σημασία, αν και φέρει μέσα της ένα μοναδικό χαρακτηριστικό: αν αφοσιωθείς μόνο στο τι ακούς (άρα και στο τι δεν ακούς), αντιλαμβάνεσαι αμέσως πως αλλάζει δομή η σκέψη σου και μορφή ο χώρος.
Πλέον δεν υπάρχει ένα κέντρο, γύρω από το οποίο περιστρέφεται η πραγματικότητα, αλλά ένα καλειδοσκόπιο, το οποίο περιστρέφει την πραγματικότητα, μετασχηματίζοντάς της διαρκώς.
Πλέον δεν έχει σημασία μόνο το ό,τι υπάρχει, αλλά και το ό,τι δεν υπάρχει – και ο ήχος και ο μη ήχος ακούγονται εξίσου.
Ενας 25χρονος άνδρας αυτοκτόνησε προχθές, πέφτοντας από τον έβδομο όροφο του σπιτιού όπου έμενε.
Μόλις είχε ολοκληρώσει μια εξαιρετικά εμπνευσμένη παράσταση χορού στη Βηρυτό, όπου είχε καταφύγει ως πρόσφυγας.
Ο Hassan Rabeh, παρά το νεαρό της ηλικίας του, είχε καταφέρει να ξεχωρίσει ως χορευτής. Καταγόταν από την Παλαιστίνη.
Αναγκάστηκε να φύγει ως πρόσφυγας και τον υιοθέτησε μια οικογένεια στη Συρία.
Αλλά και από εκεί αναγκάστηκε να φύγει εκ νέου, μαζί με άλλους 1,2 εκατ. Σύρους, αναζητώντας καταφύγιο στον Λίβανο.
Τα δύο τελευταία χρόνια προσπαθούσε να επιβιώσει στη Βηρυτό, χωρίς χαρτιά, υπό τον διαρκή φόβο της απέλασης.
Η ιστορία του Rabeh ακούστηκε παντού.
Κάποιοι τόνιζαν το γεγονός πως δεν είναι εύκολο για ένα νέο παιδί να μην μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον του και να είναι συνεχώς υπό διωγμό· κάποιοι μίλησαν για εύθραυστη ψυχική υγεία· και άλλοι για ανεπούλωτα τραύματα εκατομμυρίων προσφύγων, που μένουν ανείπωτα και κακοφορμίζουν.
Ο χορευτής στην τελευταία του ανάρτηση σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης αναφερόταν στο αίσθημα απελπισίας που ένιωθε, επέκρινε τις κυβερνήσεις του Ισραήλ και της Συρίας που με τις πολιτικές τους τον μετέτρεψαν δύο φορές σε πρόσφυγα, καταδίκαζε το «Ισλαμικό κράτος» και το υπουργείο Εσωτερικών του Λιβάνου και κατέληγε:
«Δεν ανήκω σε καμία παράταξη ή πολιτικό κόμμα. Είμαι δημιούργημα του θεού μου»…
Πόση ελευθερία έκρυψε σε αυτό το «μου»…
Ενας γνωστός ανθρωπογεωγράφος σημείωνε στις αρχές τις νέας χιλιετίας πως ενώ τα κέντρα εξουσίας είναι γεμάτα από ψυχρούς υπολογιστικούς χαρακτήρες και «οικονομικούς ανθρώπους», στην πραγματική ζωή κυκλοφορούν Αμλετ, Λιρ, Μάκβεθ, Οθέλοι.
Προσωπικά, πολλούς τέτοιους δεν βλέπω· σκοντάφτω, όμως, συνεχώς πάνω σ’ εκείνον τον «άλλο» άνθρωπο της εξουσίας και του σκληρού ορθολογισμού, που άκαμπτος και ψυχρός έχει εθιστεί στον ήχο των εντολών, παραβλέποντας την ηχώ των συνεπειών τους.
Τον ακούω και τον αναγνωρίζω παντού: χωρίς αισθήματα, αξίες και πατρίδες, αλλά μόνο με «προτιμήσεις»…
Ο Rabeh, όμως, χρειάζονταν πατρίδα – την πατρίδα του.
Και στον δικό του αξιακό κώδικα, ο ίδιος ήταν δημιούργημα, όχι μηχανιστικό κατασκεύασμα, και μάλιστα του θεού του.
Η σιωπή κρύβει μέσα της δυναμική ευγένεια, μαζί και άγονη παθητικότητα.
Μπορεί να μη ρώτησα ποτέ τη γιαγιά μου τι εννοεί, ωστόσο μ’ έκανε και κατάλαβα για τα καλά πως αθώοι ήχοι δεν υπάρχουν.
Φέρουμε ευθύνη για τα όσα φτάνουν σε μας, δυνατά ή άηχα, ηχηρά ή αδύναμα. Και πως αυτό γίνεται σχεδόν αυτεπαγγέλτως, θέλουμε δε θέλουμε…
Αρκεί να επιμένουμε να νοούμαστε κι εμείς ως «δημιούργημα» και μάλιστα δικής μας, εν τέλει, εμπνεύσεως.
