Στο μέσο της εξάμηνης ευρωπαϊκής προεδρίας της στενής συμμάχου του Σλοβακίας κι ανήμερα των κρίσιμων επαναληπτικών προεδρικών εκλογών στη γειτονική Αυστρία στις 2 Οκτωβρίου, ο εθνικιστής και μισαλλόδοξος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν θα διεξαγάγει τελικά το περιβόητο δημοψήφισμά του για την επιβολή υποχρεωτικών ποσοστώσεων στο πλαίσιο του (παραλυμένου) προγράμματος αναλογικής μετεγκατάστασης 160.000 προσφύγων σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης μέσα σε δύο χρόνια.
«Θέλετε η Ε.Ε. να θεσπίσει την υποχρεωτική μετεγκατάσταση μη Ούγγρων πολιτών στην Ουγγαρία χωρίς την έγκριση του ουγγρικού Κοινοβουλίου;», είναι το… χειριστικό ερώτημα που θα τεθεί στους ψηφοφόρους. Το αποτέλεσμα θα είναι έγκυρο μόνον εφόσον η συμμετοχή αγγίξει τουλάχιστον το 50%.
Ηδη από την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, μήνες πριν ξεσπάσει η θύελλα του Brexit, η (ακρο)δεξιά κυβέρνηση Ορμπάν δεν έκρυβε τον διακαή πόθο της για καταψήφιση της απόφασης περί ποσοστώσεων, που ελήφθη με ειδική πλειοψηφία στην επεισοδιακή σύνοδο κορυφής πέρσι τον Σεπτέμβρη, παρακάμπτοντας τις αρνητικές ψήφους Ουγγαρίας, Σλοβακίας, Τσεχίας και Ρουμανίας.
Οι τέσσερις χώρες αντέδρασαν με οργή, καταγγέλλοντας παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας τους. Η Ουγγαρία και η -προεδρεύουσα πια- Σλοβακία προσέφυγαν κατά των ποσοστώσεων στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Νέο γύρο σφοδρής αντιπαράθεσης πυροδότησε και η πρόταση της Κομισιόν για κυρώσεις στα απρόθυμα κράτη-μέλη, με την επιβολή τσουχτερού προστίμου 250.000 ευρώ για κάθε έναν πρόσφυγα που αρνούνται να δεχτούν.
«Στείλτε στις Βρυξέλλες ένα μήνυμα που θα καταλάβουν!», προτρέπουν εύγλωττα οι αφίσες και τα διαφημιστικά μηνύματα της προεκλογικής καμπάνιας της ουγγρικής κυβέρνησης.
Το αντίπαλο δέος του Ορμπάν, το ακραιφνώς ακροδεξιό και ξενόφοβο κόμμα Jobbik, τάσσεται φανατικά υπέρ του «όχι». Αλλα κόμματα της αντιπολίτευσης όμως ανακοίνωσαν πως θα ζητήσουν από τους ψηφοφόρους τους να μποϊκοτάρουν τη διαδικασία. Το δημοψήφισμα «είναι στην πραγματικότητα μια αντιευρωπαϊκή εκστρατεία μίσους του Βίκτορ Ορμπάν, που αντίκειται στα συμφέροντα της Ουγγαρίας», υποστηρίζει η σοσιαλδημοκρατική παράταξη Együtt.
«Ολοι πρέπει να μείνουμε σπίτι μας ώστε να μπορέσουμε να μείνουμε Ευρώπη», παροτρύνει το Σοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο βλέπει το δημοψήφισμα ως πρώτο βήμα προετοιμασίας για… Huxit, έξοδο δηλαδή της Ουγγαρίας από την Ε.Ε.
Παρότι τάχθηκε υπέρ του Bremain -εκφράζοντας παράλληλα έναν ανομολόγητο αλλά πάγιο ευρωσκεπτικισμό απέναντι στις υπερεξουσίες και την παρεμβατικότητα των Βρυξελλών- ο Ορμπάν εκμεταλλεύτηκε τη λαϊκή ετυμηγορία υπέρ του Brexit, αποδίδοντάς την αποκλειστικά στο διχαστικό ζήτημα της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης. «Ευρωσκεπτικιστά κόμματα σε όλη την Ευρώπη επιλέγουν α λα καρτ κομμάτια του αφηγήματος του Brexit για να ενισχύσουν τη δική τους εγχώρια ρητορική.
»Ο Ορμπάν ισχυρίστηκε πως είναι η “αποτυχία της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής” που ώθησε τους Βρετανούς να ψηφίσουν αποχώρηση, συγκαλύπτοντας το γεγονός πως πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά ζητήματα: Σύροι πρόσφυγες στην Ευρώπη απέναντι σε Πολωνούς εργάτες στη Βρετανία», παρατηρεί εύστοχα στο Reuters η πολιτική αναλύτρια Οτίλια Νταντ.
Και η δημοκρατική προσφυγή στον λαό έγινε βολικά «καραμέλα» στο στόμα των απανταχού Ευρωπαίων εθνικιστών και ακροδεξιών, με πρώτους και καλύτερους Γάλλους και Ολλανδούς αλλά και τον εκ νέου υποψήφιο πρόεδρο της Αυστρίας, Νόρμπερτ Χόφερ, οι ελπίδες του οποίου αναπτερώθηκαν από την απόφαση-σοκ του Συνταγματικού Δικαστηρίου της χώρας να δικαιώσει το κόμμα του και να ζητήσει επανάληψη των προεδρικών εκλογών, λόγω παρατυπιών στον β’ γύρο του Μαΐου.
Ο Χόφερ δεν αποκλείει να ταχθεί υπέρ ενός δημοψηφίσματος για αποχώρηση της Αυστρίας από την Ε.Ε. ως «έσχατη λύση», επισείοντας ακόμα και τη μελλοντική ένταξη της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό μπλοκ.
