Τα διατηρητέα του Ελληνικού

Το εμβληματικό κτίριο του ανατολικού αεροσταθμού, το συγκρότημα του πρώην Αμερικανικού Κολλεγίου Θηλέων και οι αθλητικές εγκαταστάσεις στον Αγιο Κοσμά περιλαμβάνονται στον κτιριακό πλούτο του παλιού αεροδρομίου που κατέγραψε ομάδα ειδικών του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου.

Ο αναλυτικός κατάλογος πρόκειται να υποβληθεί στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού με αίτημα να κηρυχθούν διατηρητέα, μαζί με αεροσκάφη ιστορικής αξίας που βρίσκονται παροπλισμένα από χρόνια στο Ελληνικό.

Η διάσωση

«Η μελέτη περιλαμβάνει κτίρια με εξόχως σημαντική αρχιτεκτονική αξία, αλλά και οικοδομήματα που συνδέονται με την ιστορία και τη συνεχή λειτουργία του αεροδρομίου σχεδόν για μισό αιώνα» εξήγησε στην «Εφ.Συν.» ο Νίκος Μπελαβίλας, αναπληρωτής καθηγητής του Πολυτεχνείου και διευθυντής του εργαστηρίου.

Ορισμένα από αυτά είναι ήδη κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία με παλιότερες αποφάσεις, αλλά η διάσωσή τους και η ανάδειξή τους με πρόγραμμα θα δώσει ιδιαίτερο χρώμα στην ευρύτερη περιοχή και παράλληλα θα καλύψει στεγαστικές ανάγκες κοινωνικών φορέων.

Το συγκρότημα του ανατολικού αεροσταθμού σχεδιάστηκε μεταξύ 1959-1963 από τον Φινλανδό Εερο Σααρίνεν, από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες του μοντέρνου κινήματος του 20ού αιώνα.

Κατασκευάστηκε από προτεταμένο εμφανές σκυρόδεμα, που εξασφαλίζει στο κτίριο μεγάλα ανοίγματα και του δίνει ανάλαφρη όψη.

Εχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο με υπουργική απόφαση του 2006. Τρία χρόνια αργότερα ακολούθησε ανάλογη απόφαση για τα μεταλλικά υπόστεγα της Πολεμικής Αεροπορίας, που προτείνεται να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία αεροπορικού μουσείου.

Στον χώρο του παλιού αεροδρομίου υπάρχουν και άλλα σημαντικά κτίρια που είναι χωρίς θεσμική προστασία:

◼ Η αίθουσα αφίξεων-αναχωρήσεων στον δυτικό αεροσταθμό ήταν ο αρχικός πυρήνας του αεροδρομίου, η οποία κατασκευάστηκε σε μια εποχή που προϊστάμενος της αρχιτεκτονικής του υπηρεσίας ήταν ο μετέπειτα καθηγητής του Πολυτεχνείου, Θουκυδίδης Βαλεντής, από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του μοντερνισμού στη χώρα μας.

◼ Το υπόστεγο της Ολυμπιακής Αεροπλοΐας, έργο του 1931, είναι το παλιότερο στον χώρο του αεροδρομίου.

Είναι μεταλλικό και κατασκευάστηκε στην Κέρκυρα για τις ανάγκες των υδροπλάνων.

Λειτούργησε στο νησί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το 1949 αποσυναρμολογήθηκε και μεταφέρθηκε στο Ελληνικό, με πρωτοβουλία του Στ. Ζώτου, ιδρυτή της Πολιτικής Αεροπορίας στην Ελλάδα.

◼ Η «Παγόδα» είναι η μεταλλική αποθήκη κοντά στο αμαξοστάσιο των λεωφορείων. Κατασκευάστηκε από τους Αγγλους στη διάρκεια του πολέμου.

◼ Οι πύργοι ελέγχου είναι τα πιο εμβληματικά τοπόσημα και στεγάζουν ώς σήμερα τις υπηρεσίες του FIR Αθηνών, που προβλέπεται να παραμείνει στον χώρο για 15 χρόνια μετά την κύρωση της σύμβασης.

Ο πρώτος κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1960 και ο δεύτερος τη δεκαετία του 1990.

◼ Ο υδατόπυργος σηματοδοτεί την είσοδο της πρώην αμερικανικής βάσης προς την πλευρά της λεωφόρου Βουλιαγμένης.

Κατασκευάστηκε στη δεκαετία του 1970 και χαρακτηρίζεται τυπικό δείγμα αρχιτεκτονικής βιομηχανικών δικτύων.

Στην Αττική διατηρούνται άλλοι δύο πύργοι, στα Λιπάσματα της Δραπετσώνας και στην είσοδο της στρατιωτικής πόλης στην περιοχή Γουδή.

◼ Το συγκρότημα του πρώην Αμερικανικού Κολλεγίου Θηλέων, που κατασκευάστηκε το 1932 σε χώρο προς την πλευρά της Γλυφάδας.

Λόγω του θορύβου το σχολείο μεταφέρθηκε το 1965 στην Αγία Παρασκευή και τα πέντε κτίρια στεγάζουν τις υπηρεσίες της ΥΠΑ.

Μέσα στον χώρο του παλιού αεροδρομίου βρίσκονται σταθμευμένα έξι αεροσκάφη διαφόρων τύπων που έχουν πάψει να «πετούν» από πολλά χρόνια και τα συντηρεί το Πολιτιστικό Κέντρο Εργαζομένων της Ολυμπιακής Αεροπορίας που διαθέτει μια συλλογή με περισσότερα από 20.000 αντικείμενα με μεγάλη ιστορική αξία για την πολιτική αεροπορία.

Σε σχέδια Δοξιάδη

Η ερευνητική ομάδα του Πολυτεχνείου αποκάλυψε μια άγνωστη πτυχή του Εθνικού Αθλητικού Κέντρου Νεότητας στον Αγιο Κοσμά.

Ο σχεδιασμός του είχε ανατεθεί το 1959 στον παγκοσμίου εμβέλειας πολεοδόμο και αρχιτέκτονα Κωνσταντίνο Δοξιάδη.

Τα σχέδια που φυλάσσονται στο πολύτιμο αρχείο του είναι ενταγμένα στο γενικότερο πρόγραμμα ανάδειξης του παράκτιου μετώπου με γνώμονα την ήπια ανάπτυξη που είχε υιοθετήσει ο ΕΟΤ στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Οι βασικές επιλογές του Δοξιάδη παραμένουν πρωτοποριακές ακόμη και σήμερα, καθώς περιλαμβάνουν εκτεταμένες ζώνες πράσινου, μαρίνες και εσπλανάδες που αναπτύσσονται σε όλη την ακτογραμμή του Σαρωνικού από την Καστέλλα ώς τη Βάρκιζα, σε συνδυασμό με τις πλαζ Γλυφάδας και Βουλιαγμένης.

Προέβλεπε επίσης την ανάδειξη των αρχαιοτήτων από την Ακρόπολη και τον λόφο του Φιλοπάππου, που είχε διαμορφώσει ο Δ. Πικιώνης, με τη δημιουργία μιας ιστορικής διαδρομής με κατάληξη το Σούνιο.

Τα περισσότερα παραμένουν ώς σήμερα στα… χαρτιά.

Συζήτηση για το μητροπολιτικό πάρκο

Ανοιχτή συζήτηση για το Ελληνικό διοργανώνει τη Δευτέρα η Επιτροπή Πρωτοβουλίας για το μητροπολιτικό πάρκο Ελληνικού, που θα πραγματοποιηθεί στις 7 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ (Ακαδημίας 50).

«Η υπόθεση του Ελληνικού δεν έχει χαθεί» αναφέρει στην πρόσκλησή της και καλεί φορείς και πολίτες να υπερασπιστούν το δημόσιο ακίνητο.

Ετοιμάζουν επίσης προσφυγή για ακύρωση της πρόσφατης απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία έγινε δεκτή η συμπληρωματική συμφωνία ανάμεσα στην κυβέρνηση και τον επενδυτικό όμιλο με τις αλλαγές σε όρους της αρχικής σύμβασης του Νοεμβρίου του 2014.