«Αγαπητή Βρετανία, πέρσι προσπάθησα, αλλά απέτυχα, να πείσω τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης να δείξουν τον ανθρωπισμό τους απέναντι στην πατρίδα μου που επί χρόνια υποφέρει.
»Τώρα, σου γράφω με ένα παράξενο αίτημα: Μείνε στην ίδια Ε.Ε. που συνέτριψε την “αθηναϊκή άνοιξη” και έγινε περισσότερο απεχθής από ποτέ…
»Ο λόγος που θέλω να μείνεις είναι ότι το να ψηφίσεις να φύγεις δεν θα σε βγάλει “εκτός”. Δεν θα αποδράσεις από την Ε.Ε. αλλά, αντιθέτως, το Brexit θα σε “δέσει” με μια Ευρώπη περισσότερο άσχημη, στενάχωρη και ολοένα και περισσότερο επικίνδυνη για σένα, γι’ αυτήν και για όλον τον πλανήτη».
Με αυτές τις γραμμές αρχίζει ο Γιάνης Βαρουφάκης το γράμμα του στη γηραιά Αλβιώνα.
Η εφημερίδα «Guardian» ζήτησε από δέκα γνωστούς Ευρωπαίους συγγραφείς να στείλουν από μία επιστολή στη Βρετανία εκθέτοντας τις απόψεις τους για το επικείμενο δημοψήφισμα. Ναι ή όχι;
Το ερώτημα έχει ανοίξει έναν μεγάλο ευρωπαϊκό διάλογο στα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης ανάμεσα σε ευρωσκεπτικιστές, ευρωπαϊστές, διανοούμενους, συγγραφείς και καλλιτέχνες. Ισως το ίδιο ερώτημα να θέτει και κάθε Ευρωπαίος πολίτης στον εαυτό του, είτε είναι Βρετανός, Ελληνας είτε Σουηδός: «Θέλω να ανήκω στην Ευρωπαϊκή Ενωση;»
Ο Ισπανός συγγραφέας Χαβιέρ Μαριάς γράφει: «Εάν αποφασίσεις να αφήσεις την Ενωση δεν θα ξεκινήσει κανένας πόλεμος, αλλά ποτέ δεν ξέρεις. Αυτό που σίγουρα ξέρω εγώ είναι ότι εμείς οι υπόλοιποι θα νιώθουμε ορφανοί, άδειοι και ανυπεράσπιστοι». Ο Μαριάς, στη συνέχεια, γράφει με πάθος για τη μεγάλη ευγνωμοσύνη που αισθάνεται για το πώς υπερασπίστηκε την Ευρώπη η Μ. Βρετανία απέναντι στον Χίτλερ.
Η Ελενα Φεράντε, η πιο επιτυχημένη συγγραφέας της Ιταλίας, παρότι αντιπαθεί, όπως λέει, αυτό που έχει γίνει η Ενωση αυτή τη στιγμή, κλείνει το γράμμα της προς τη Βρετανία γράφοντας πως το να μείνουμε ενωμένοι δεν είναι πια μια επιλογή αλλά μια υποχρέωση και μια επείγουσα αναγκαιότητα: «Γυναίκες και άνδρες της Βρετανίας, σας παρακαλώ, να μείνουμε μαζί και να αλλάξουμε την Ευρώπη μαζί».
Ο Γερμανός συγγραφέας Τιμούρ Βέρμες ανοίγει το γράμμα του ρωτώντας: «Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ενωση; Είναι η κατάκτηση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι η προσπάθεια να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα. Ακόμα και αν κάποιες αποφάσεις δεν είναι τόσο καλές για μας».
Η βραβευμένη με το Booker 2007 Αν Ενράιτ από την Ιρλανδία γράφει: «Αγαπητή Βρετανία… μην απομονώσεις τον εαυτό σου. Μπορεί να φαίνεται δελεαστικό το να κλείσεις την πόρτα και να τραβήξεις την κουρτίνα, να κρατήσεις τα χρήματα κάτω από το μαξιλάρι και να σκέφτεσαι το ένδοξο παρελθόν σου. Το οποίο ναι μεν ήταν σπουδαίο, αλλά και “λιγάκι” άδικο.
» Ο κόσμος άλλαξε από τότε που η Μ. Βρετανία ήταν μία και μοναδική. Μη φύγεις. Παραμένεις οικογένεια για όλους μας».
Ο Γιόνας Γιόνασον, από τη Σουηδία, την προτρέπει με τον δικό του τρόπο: «Αγαπητή Βρετανία… πρέπει να ξεπεράσεις το γεγονός ότι η Σουηδία σε νικούσε στο ποδόσφαιρο επί 24 χρόνια. Σοβαρά τώρα, πιστεύω πως ένα Brexit θα προκαλούσε το τέλος μια μακράς ειρηνικής περιόδου στην καρδιά της Ευρώπης».
Η πολυγραφότατη Κάπκα Κασάμποβα, από τη Βουλγαρία, θεωρεί τον εαυτό της υιοθετημένο από τη Βρετανία. «Είναι παράδοξο;» αναρωτιέται και συνεχίζει: «Πρέπει να μείνεις. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει καταφέρει να μας κάνει να νιώθουμε ρυθμιστές στον κόσμο».
O Σλάβοϊ Ζίζεκ, από τη Σλοβενία, θυμίζει στο γράμμα του πως όταν ο Στάλιν ρωτήθηκε ποια είναι καλύτερη, η Αριστερά ή η Δεξιά, εκείνος απάντησε: «Και οι δύο είναι οι χειρότερες». Κάπως έτσι θα απαντούσε και εκείνος στο μέσα ή έξω από την Ευρώπη.
Ο Ολλανδός συγγραφέας Σις Νούτεμπουμ καταλήγει στο γράμμα του: «Ποιος θα μπορούσε να στοιχηματίσει ότι μια ενδεχόμενη αποχώρησή σου από την Ευρωπαϊκή Ενωση δεν θα χαρακτηριστεί από τον ιστορικό του μέλλοντος ως μια στιγμή όπως αυτή της Συνθήκης των Βερσαλιών; Αυτό που πιστεύω είναι ότι ο Κάμερον ή ο Κόρμπιν ή ο Τζόνσον δεν πρέπει να αφήσουν τα διπλωματικά τραπέζια της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τα προβλήματα είναι πολλά, αλλά δεν αξίζει να τζογάρει κανείς 50 χρόνια ειρήνης».
Η ευρωπαϊκή διανόηση φαίνεται να συμφωνεί πως μπορεί σήμερα η Ε.Ε να μην είναι αυτό που θα ήθελαν, αλλά ο μόνος τρόπος είναι να αλλάξει, και σίγουρα όχι να διαλυθεί. Θα επηρεαστούν οι Βρετανοί πολίτες από τα επιχειρήματά τους; Στις 23 Ιουνίου η γηραιά Αλβιώνα θα δώσει την απάντησή της στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο πλανήτη.
