Με άμεση απέλαση στην Τουρκία κινδυνεύουν δύο Σύροι, των οποίων το αίτημα ασύλου κρίθηκε «απαράδεκτο» σε δεύτερο βαθμό, καθώς οι Επιτροπές Προσφυγών, σε αντίθεση με δεκάδες άλλες αποφάσεις τους, αποφάσισαν πως αποτελεί «ασφαλή τρίτη χώρα» γι’ αυτούς η Τουρκία, απόφαση που, σύμφωνα με τους δικηγόρους του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες και της Proasyl, προέκυψε «κατά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς και ενωσιακού δικαίου και κατά πλήρη καταστρατήγηση της θεσπισμένης διαδικασίας εξέτασης των αιτημάτων ασύλου».
Επείγουσα έκκληση να μην προχωρήσει η απέλαση απευθύνει στις ελληνικές αρχές η Διεθνής Αμνηστία.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», αύριο συζητούνται στο Διοικητικό Εφετείο Πειραιά η αίτηση ακύρωσης της δευτεροβάθμιας απόφασης και η αίτηση αναστολής της απέλασης που κατέθεσε ο ένας Σύρος μέσω των οργανώσεων, χωρίς ωστόσο να διασφαλίζεται ότι δεν θα απελαθεί.
Κι αυτό διότι με τροπολογία που κατέθεσε στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Γιάννης Μουζάλας στη συζήτηση του τελευταίου νόμου του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής (βλ. «Περιορίζουν τα δικαιώματα προσφύγων οι τροπολογίες Μουζάλα», «Εφ.Συν.» 1/4/2016), η αναστολή της απέλασης μέχρι να τελεσιδικήσει η υπόθεση δεν γίνεται υποχρεωτικά, αλλά χρειάζεται απόφαση δικαστηρίου.
Ωστόσο, η απόφαση απαιτεί αρκετό χρόνο και δεν διασφαλίζεται ότι δεν θα απελαθεί στο μεταξύ ο πρόσφυγας.
Αναρμόδιος ειδικός
Τα παράδοξα δεν σταματούν εδώ. Ενδικα μέσα αναμένεται να ασκήσει σήμερα μέσω των δύο οργανώσεων και ο άλλος Σύρος, τον οποίο εντόπισαν οι δικηγόροι στο κρατητήριο του Α.Τ. Λέσβου, μαζί με τον πρώτο, χωρίς να είναι ενήμερος ότι τελεί υπό κράτηση με σκοπό την απέλαση και χωρίς να του έχει δοθεί η προβλεπόμενη δυνατότητα νομικής συνδρομής.
Αλλωστε, και η συνέντευξη σε πρώτο βαθμό έγινε από τον αναρμόδιο ειδικό του Ευρωπαϊκού Γραφείου Ασύλου, ο οποίος προβλέπεται να έχει μόνο επικουρικό ρόλο.
Οι παραβιάσεις ίσως εξηγούν γιατί κρίθηκε απαράδεκτο το αίτημα ασύλου σε πρώτο βαθμό, τη στιγμή που ο ένας Σύρος είναι μέλος θρησκευτικής και εθνοτικής μειονότητας που αντιμετωπίζει κίνδυνο δίωξης στην Τουρκία, ενώ ο άλλος είναι γκέι και ισχυρίζεται ότι κινδυνεύουν τα δικαιώματά του στην Τουρκία, ενώ εγκατέλειψε τη χώρα ύστερα από απειλές που δέχτηκε από ένοπλη ομάδα με την ονομασία «Ισλαμικό κράτος».
Προκύπτει όμως το ερώτημα γιατί δεν ακολούθησαν οι Επιτροπές Προσφυγών τις εγγυήσεις της διαδικασίας, όπως έχουν κάνει σε τουλάχιστον 30 περιπτώσεις, σύμφωνα με δημοσιεύματα.
Μάλιστα, στην περίπτωση του γκέι πρόσφυγα, όχι μόνο δεν εξέτασαν αναλυτικά και τις έξι προϋποθέσεις του νόμου προκειμένου να θεωρηθεί «ασφαλής τρίτη χώρα» η Τουρκία, αλλά και απέρριψαν ότι είναι γκέι, χωρίς να τον καλέσουν σε ακρόαση, βασισμένοι μόνο στην πρώτη συνέντευξη με τον αναρμόδιο ειδικό.
Επικαλέστηκαν μάλιστα πως δεν γνωρίζει ο πρόσφυγας το σύμβολο του γκέι κινήματος, το ουράνιο τόξο, ούτε αρκετά γκέι μπαρ της Τουρκίας, σαν να ήταν αυτά προϋπόθεση για τον σεξουαλικό προσανατολισμό.
Παράταιρες αποφάσεις
Ισως η εξήγηση για τις δύο παράταιρες αποφάσεις των Επιτροπών να βρίσκεται στην πρόσφατη αιφνιδιαστική κίνηση του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής να περιορίσει σημαντικά τον αριθμό των Επιτροπών Προσφυγών που εξετάζουν τα αιτήματα ασύλου τα οποία υποβάλλονται μετά τις 20 Μαρτίου, ημέρα ισχύος της διακήρυξης Ε.Ε. – Τουρκίας, παρ’ όλο που μέχρι τότε είχε δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στη διαδικασία (πολλές επιτροπές επανήλθαν στον αρχικό ρόλο τους, να εξετάζουν τα παλιά αιτήματα ασύλου που είχαν συσσωρευτεί πριν από την ίδρυση της Υπηρεσίας Ασύλου το 2013).
Αλλωστε, δημοσίευμα της «Wall Street Journal» εμφανίζει την ελληνική κυβέρνηση έτοιμη να παρέμβει ευθέως στη σύνθεση των Επιτροπών Προσφυγών, επιβεβαιώνοντας το ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» («Κινήσεις με στόχο την ανεξαρτησία των επιτροπών», 31/5/2016).
Επικαλούμενη κυβερνητικούς αξιωματούχους, η εφημερίδα ισχυρίζεται πως ετοιμάζεται νομοθεσία «που θα αντικαταστήσει [σ.σ. με δικαστές χωρίς απαραίτητη εξειδίκευση και αξιολόγηση ως προς το προσφυγικό δίκαιο] μερικά ή όλα τα μέλη των Επιτροπών Προσφυγών».
Προσθέτει πως «η αλλαγή της σύνθεσης των Επιτροπών θεωρείται από την Αθήνα λιγότερο επικίνδυνη πολιτικά λύση σε σχέση με τη νομική αναγνώριση της Τουρκίας σαν ασφαλούς τρίτης χώρας» και προβλέπει πως θα περάσει χωρίς πρόβλημα στο Κοινοβούλιο, προκειμένου να αποσυμφορηθούν τα ελληνικά νησιά και να αποτραπούν βίαιες αναταραχές.
Το ότι αυτό θα γίνει με απελάσεις προσφύγων και με παρέμβαση στην ανεξαρτησία των Επιτροπών εγείρει το ερώτημα αν η κυβέρνηση θεωρεί τα δικαιώματα την έσχατη εγγύηση για την προστασία των αδυνάμων ή αν τα θεωρεί διακοσμητικά στοιχεία που επιτρέπεται να παραβιάζονται προκειμένου να εφαρμόζονται αυθαίρετες πολιτικές αποφάσεις.
