Το «Ι.Κ.» ως καταφύγιο τρελών;

Διέφυγε από τον πόλεμο στο Αφγανιστάν και κατέφυγε στην Ευρώπη. Τον Ιούνιο του 2015 πέρασε τα γερμανικά σύνορα και έξι μήνες αργότερα ζήτησε πολιτικό άσυλο.

Τον περασμένο Μάρτιο αναγνωρίστηκε ως πρόσφυγας και του δόθηκε άδεια παραμονής στη Γερμανία.

Το βράδυ της Δευτέρας, ο 17χρονος Αφγανός μπήκε σε ένα τρένο οπλισμένος με μαχαίρι και τσεκούρι και προσπάθησε να σκοτώσει.

Τραυμάτισε πέντε ανθρώπους -τους δύο σοβαρά- προτού πέσει νεκρός από τα πυρά των αστυνομικών.

«Η επίθεση είχε πολιτικά κίνητρα», δήλωσε η γερμανική εισαγγελία. Διάφορες ενδείξεις παραπέμπουν στο «Ισλαμικό κράτος» και αν τελικά αποδειχθεί, θα πρόκειται για την πρώτη επίθεση που διαπράχθηκε στο όνομά του επί γερμανικού εδάφους και μάλιστα από πρόσφυγα.

Κάποιοι μάρτυρες λένε ότι άκουσαν τον δράστη να φωνάζει «Αλάχου Ακμπαρ».

Στο σπίτι όπου φιλοξενούνταν τις δυο τελευταίες εβδομάδες, βρέθηκε μια σημαία του ISIS την οποία είχε φτιάξει ο ίδιος, καθώς κι ένα αποχαιρετιστήριο γράμμα στο οποίο έγραφε μεταξύ άλλων «τώρα μπορώ να εκδικηθώ τους άπιστους».

Το πρακτορείο Amaq, πολύ φιλικά προσκείμενο στο ISIS, ανέβασε ένα βίντεο με τον δράστη, αν και οι αρχές δεν έχουν δώσει λεπτομέρειες, όπως δεν έχουν δώσει ακόμη ούτε το όνομά του στη δημοσιότητα.

Πάντως, στον ξενώνα ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων, όπου διέμενε για ένα χρόνο, τον θυμούνται ως έναν ήσυχο νεαρό, πιστό, αλλά όχι φανατικό.

Την ίδια εντύπωση είχε και η ανάδοχη οικογένεια που τον φιλοξενούσε τις δύο τελευταίες εβδομάδες.

Πριν από λίγες μέρες, έμαθε για τον θάνατο ενός φίλου του στο Αφγανιστάν. Να ήταν αυτή η αφορμή που πυροδότησε την πράξη του, διερωτώνται πολλοί.

Ο νεαρός πρόσφυγας πάντως, εικάζουν οι αρχές, πρέπει να «ριζοσπαστικοποιήθηκε» μόνος του και μάλιστα πρόσφατα, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε αργά χθες το δίκτυο ZDF οι αρχές ασφαλείας δεν αποκλείουν να πρόκειται για Πακιστανό, που δήλωσε Αφγανός ώστε να πάρει άσυλο.

Στα γερμανικά ΜΜΕ -και όχι μόνο- κυριαρχεί το ερώτημα κατά πόσο ο 17χρονος ή νωρίτερα ο δράστης της Νίκαιας, οι οποίοι φέρονται να έδρασαν μόνοι τους, μπορούν να θεωρηθούν τρομοκράτες με την κλασική έννοια του όρου ή αν έχουμε να κάνουμε κατά βάση με ψυχοπαθείς.

Αρκεί η επίκληση του ISIS σε μια επίθεση «μοναχικού λύκου» ή η οικειοποίησή της από το «Ισλαμικό κράτος» προκειμένου να καταγραφεί επίσημα στο ενεργητικό του; Δύσκολη η απάντηση και τα όρια ρευστά.

Ψάχνοντας εξιλέωση

Πριν από λίγες μέρες, με αφορμή το μακελειό στη Νίκαια, οι New York Times σε ένα πολύ καλό ρεπορτάζ προσπαθούσαν να απαντήσουν στο ερώτημα «στην εποχή του ISIS ποιος είναι τρομοκράτης και ποιος απλά διαταραγμένος».

«Το “Ισλαμικό κράτος” και ο τζιχαντισμός έχουν γίνει κάτι σαν καταφύγιο για ορισμένα ασταθή άτομα που έχουν φτάσει στα όριά τους και πιστεύουν ότι μπορούν να προσδώσουν κύρος στις κατεστραμμένες ζωές τους αν πεθάνουν στο όνομα μιας ιδέας», λέει στην αμερικανική εφημερίδα ο Ντάνιελ Μπέντζαμιν, πρώην συντονιστής σε θέματα αντιτρομοκρατίας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, σήμερα καθηγητής στο κολέγιο Ντάρτμουθ.

Ο Μπέντζαμιν σχολίασε επίσης τον διαφορετικό τρόπο αντίδρασης κυβερνητικών αξιωματούχων και ΜΜΕ απέναντι στην επίθεση στη Νίκαια και σε άλλες μαζικές δολοφονίες οι δράστες των οποίων δεν είναι μουσουλμάνοι: «Αν συμβεί μια μαζική δολοφονία και εμπλέκεται σε αυτήν ένας μουσουλμάνος, αμέσως θεωρείται εξ ορισμού τρομοκρατική πράξη».

Η ανάλυση του Αμερικανού ειδικού συμπίπτει εν πολλοίς με μια μελέτη των γερμανικών υπηρεσιών ασφαλείας η οποία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του περιοδικού Der Spiegel, υποστηρίζει ότι ένα μεγάλο μέρος των ισλαμιστών που συνελήφθησαν ή παρακολουθούνταν ως ύποπτοι για τρομοκρατική δράση έπασχαν από ψυχολογικά προβλήματα.

Με το συμπέρασμα αυτό συμφωνεί και ο Γερμανός ψυχίατρος Νόρμπερτ Λάιγκραφ, ο οποίος έχει εξετάσει 29 ισλαμιστές.

Αν και είναι δύσκολη η απάντηση ως προς τα όρια μεταξύ τρομοκρατίας και παράνοιας, αυτό ίσως να μην αλλάζει τις όποιες επιπτώσεις σε θέματα ασφάλειας και στη στάση απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα.

«Αυτό το συμβάν θα εντείνει την οργή για την ανοιχτή πολιτική της χώρας απέναντι στους πρόσφυγες σε μια κοινωνία που είναι διχασμένη απέναντι στο ζήτημα», σχολίασε στο BBC ο Μάρσελ Ντίρσους, πολιτικός αναλυτής στο Πανεπιστήμιο του Κιέλου.

Ο υπουργός Εσωτερικών της Βαυαρίας, Γιόαχιμ Χέρμαν, σύμφωνα με τα γερμανικά ΜΜΕ, επιτέθηκε εμμέσως πλην σαφώς στην Ανγκελα Μέρκελ για τη στρατηγική της απέναντι στο προσφυγικό.

Σημειωτέον ότι ανήκει στο Κόμμα των Χριστιανοκοινωνιστών (CSU), κυβερνητικούς συμμάχους των Χριστιανοδημοκρατών. Ο Χέρμαν επίσης κάνει λόγο για την ανάγκη μεγαλύτερης αστυνόμευσης.

Ενδεικτικές του τεταμένου κλίματος ήταν οι λεκτικές επιθέσεις εναντίον της Ρενάτε Κίναστ, στελέχους των Πρασίνων και πρώην υπουργού Γεωργίας, η οποία ρώτησε μέσα από τον λογαριασμό της στο τουίτερ γιατί οι αστυνομικοί σκότωσαν τον δράστη αντί απλά να τον ακινητοποιήσουν.