Και τώρα «God save the ΕU»… Απογοήτευση και ανησυχία για τις επιπτώσεις στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα μετά το σοκ του brexit κυριαρχούν στις Βρυξέλλες, οι οποίες πίστευαν μέχρι προχθές το βράδυ ότι τελικά θα υπερισχύσει η ψήφος υπέρ της παραμονής της Μ. Βρετανίας στην Ε.Ε. Επεσαν έξω και από χθες τρέχουν και δεν προλαβαίνουν, όπως ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον που έπαιξε και έχασε…
Οι πολιτικές επιπτώσεις από το brexit είναι πολλές, ιδίως για την ίδια τη Βρετανία, ενώ θα δημιουργήσουν ενδεχομένως αρκετούς πονοκεφάλους στις Βρυξέλλες.
Καταρχήν, το θέμα της Σκωτίας, η οποία έχει τη δυνατότητα να ζητήσει ένταξη στην Ε.Ε.. Υπάρχει και το πρόβλημα της Βόρειας Ιρλανδίας, δεδομένου ότι οι συνοριακοί έλεγχοι με τη μητέρα Ιρλανδία που είναι κράτος-μέλος αναμένεται να δημιουργήσουν τριβές. Το θέμα του Γιβραλτάρ, επίσης, αναμένεται να έρθει στην επιφάνεια. Ηδη η Ισπανία έκανε τις πρώτες κινήσεις…
Από την άλλη πλευρά, αναμένεται σε πολλά κράτη-μέλη αύξηση των δυνάμεων της ακροδεξιάς, του λαϊκισμού και του εθνικισμού.
Ηδη το φαινόμενο παρατηρείται στη Γαλλία, την Ολλανδία, τη Γερμανία, τη Φινλανδία, τη Δανία, την Αυστρία και αλλού. Αυτή είναι η σημερινή Ε.Ε. των Γιούνκερ, Σουλτς, και Μέρκελ-Σόιμπλε. Καμία σχέση με την Ευρώπη των Μιτεράν, Κολ και Ντελόρ…
Επίσης, το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας προβλέπει περίοδο 2 ετών περίπου για τη διαδικασία εξόδου μίας χώρας από την Ε.Ε. Στις Βρυξέλλες ανησυχούν ότι οι Βρετανοί θα τραβήξουν σε μάκρος τη διαδικασία.
Τίθεται, επίσης, το θέμα της νέας σχέσης μεταξύ Βρετανίας και Βρυξελλών. Μύλος… Η πρώτη συζήτηση θα γίνει στη σύνοδο κορυφής της ερχόμενης Τρίτης στις Βρυξέλλες.
Σκέψεις και συσκέψεις
Αμέσως μετά την ανακοίνωση του τελικού αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ κάλεσε το πρωί τον Γερμανό πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, τον Πολωνό πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ και τον Ολλανδό πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε, η χώρα του οποίου προεδρεύει μέχρι τα τέλη του μηνός στο Συμβούλιο Υπουργών, για να συμφωνήσουν σε μία πρώτη αντίδραση των Βρυξελλών. Προηγουμένως, ο Μ. Σουλτς είχε καλέσει τους προέδρους των Ομάδων του Σώματος.
Μετά τη συνάντηση των 4 προέδρων στην έδρα της Κομισιόν, εμφανίστηκε στην κατάμεστη αίθουσα τύπου ένας φανερά καταπονημένος Γιούνκερ, ο οποίος διάβασε μία κοινή ανακοίνωση και δέχτηκε μόνο 2 ερωτήσεις από τους δημοσιογράφους. Στην πρώτη από τη γαλλική Le Monde ερωτήθηκε, φυσικά, τι περιμένει στο εξής από το γαλλο-γερμανικό δίδυμο.
Η απάντηση ήταν: «Θα ήθελα να μη συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα το στάδιο της αβεβαιότητας»… Στη δεύτερη ερώτηση, βρετανικής προέλευσης, εάν πιστεύει ότι η έξοδος της Βρετανίας «αποτελεί την αρχή του τέλους για την Ε.Ε.», ο Λουξεμβούργιος απάντησε με ένα ξερό «όχι» και αποχώρησε… χειροκροτούμενος.
Στην κοινή δήλωση των «4» αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «οι Βρετανοί εξέφρασαν την επιθυμία τους να εγκαταλείψουν την Ε.Ε.» στο πλαίσιο μιας «ελεύθερης και δημοκρατικής διαδικασίας», απόφαση σεβαστή για την οποία εκφράζεται η λύπη των «4».
Αναγνωρίζεται ότι δημιουργείται μία κατάσταση «άνευ προηγουμένου», η οποία θα αντιμετωπιστεί με αυστηρή εφαρμογή της διαδικασίας, όπως προβλέπεται από το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας. Και επισημαίνεται ότι «Η Ενωση των 27 κρατών μελών θα συνεχιστεί…
Η Ενωση είναι το πλαίσιο του κοινού πολιτικού μας μέλλοντος», αναμένοντας από τη βρετανική κυβέρνηση «να δώσει συνέχεια το συντομότερο δυνατόν στην απόφαση του βρετανικού λαού[…] Είμαστε έτοιμοι για διαπραγματεύσεις[…] Μέχρι το τέλος των διαπραγματεύσεων, το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει μέλος της Ε.Ε., με όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν», καταλήγει η κοινή ανακοίνωση των «4»…
Αντιδράσεις
Οι αντιδράσεις ποικίλλουν, αλλά όλες οι πλευρές εκφράζουν τη λύπη τους για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και επίδειξη ψυχραιμίας. Εκτός φυσικά από τα ακροδεξιά κόμματα, ιδίως το γαλλικό, που δεν κρύβουν την ικανοποίησή τους.
Ο Ντόναλντ Τουσκ αναγνώρισε ότι η κατάσταση είναι δραματική αλλά συνέστησε «όχι υστερικές αντιδράσεις»…Ο πρόεδρος της ευρωζώνης Γερούν Ντάισελμπλουμ ήταν ο πιο καθησυχαστικός, δηλώνοντας ότι «η Ευρώπη δεν βρίσκεται σε πανικό», σε αντίθεση με το Φινλανδό πρωθυπουργό που μίλησε για «εφιάλτη»…
Από τις Ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου, οι αντιδράσεις αντικατοπτρίζουν τις πολιτικές πεποιθήσεις της καθεμίας. Η Ομάδα της Αριστεράς ζητεί μέσω της προέδρου της, Γκάμπι Τσίμερ, να γίνουν μεταρρυθμίσεις στην Ε.Ε., και αναφέρει ότι εναπόκειται στις Βρυξέλλες και το Λονδίνο να βρουν τον κατάλληλο δρόμο στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την έξοδο της Μ. Βρετανίας.
Η Ομάδα των Οικολόγων αναφέρει σε δήλωσή της ότι στο εξής δεν μπορεί να συνεχιστεί στην Ε.Ε. η πολιτική «business-as-usual» και στιγματίζει την πολιτική σκληρής λιτότητας που εφαρμόστηκε στις μνημονιακές χώρες.
Οι Χριστιανοδημοκράτες ζητούν να γίνει μια ταχεία διαπραγμάτευση με το Λονδίνο, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες δηλώνουν σοκαρισμένοι και ζητούν μία νέα αρχή για την Ε.Ε.
Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα εκτιμούν ότι η Ε.Ε. πρέπει να πάρει μέτρα υπέρ των εργαζομένων και καταγγέλλουν την πολιτική λιτότητας και τη μείωση των δημοσίων δαπανών που έχουν οδηγήσει στην αύξηση της ανεργίας, ενώ η Ενωση των Ευρωπαίων Βιομηχάνων (BusinessEurope) συνιστά και αυτή ψυχραιμία και «να συνεχίσουμε να δουλεύουμε μαζί».
