Στη φάκα ο παράνομος καπνός

Σχεδόν έναν χρόνο μετά τις αρχικές εξαγγελίες της κυβέρνησης σχετικά με το νομοσχέδιο για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου καπνικών προϊόντων από τον τότε υπουργό Επικρατείας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, Παναγιώτη Νικολούδη, ήρθε χθες εκ νέου προς διαβούλευση με ελάχιστες διαφοροποιήσεις το σχετικό νομοσχέδιο.

Βασική καινοτομία του σχεδίου, το οποίο φιλοδοξεί να καλύψει υφιστάμενα και διαχρονικά κενά στην εποπτεία και τον έλεγχο όλης της εφοδιαστικής αλυσίδας του καπνού, αποτελεί αφ’ ενός μεν η ίδρυση διυπουργικού συντονιστικού κέντρου για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου, αφ’ ετέρου δε η πρόβλεψη συστημάτων ιχνηλασιμότητας ώστε να είναι δυνατός ο διαρκής έλεγχος της κίνησης των καπνικών προϊόντων, από τον παραγωγό ή εισαγωγέα έως το κατάστημα λιανικής πώλησης.

Ελεγχοι

Είναι η πρώτη φορά που θεσμοθετείται στη χώρα μας η υποχρέωση υιοθέτησης αυτών των συστημάτων νέων τεχνολογιών.

Ακριβώς όμως οι ίδιες εξαγγελίες είχαν ανακοινωθεί και στα τέλη Ιουλίου 2015 κι ενώ έχουν περάσει πλέον πέντε χρόνια από τον Ν.3943/2011, ο οποίος προέβλεπε ένα ανάλογο μέτρο, το οποίο δεν υλοποιήθηκε στην πράξη από τις προηγούμενες κυβερνήσεις.

Αδιευκρίνιστο παραμένει και το ζήτημα του προμηθευτή του λογισμικού των συγκεκριμένων συστημάτων ιχνηλασιμότητας καθώς προκαλούνται εύλογα ερωτήματα αν ο προμηθευτής του είναι μία από τις ίδιες τις καπνοβιομηχανίες, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες του κόσμου.

Πάντως από τον Δεκέμβριο του 2015 οι ελεγκτικοί μηχανισμοί χρησιμοποιούν ένα (όλο κι όλο) αυτοκινούμενο σύστημα ελέγχου φορτηγών και εμπορευματοκιβωτίων με ακτίνες X, αξίας 2 εκατομμυρίων ευρώ, δωρεά ιδιώτη.

Σημειώνεται ότι αν και η ψήφιση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου δεν αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση, η καθυστέρηση της κατάθεσής του οφείλεται, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στις πολύμηνες διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς.

Με τις νέες ρυθμίσεις, όλες οι μονάδες συσκευασίας καπνικών προϊόντων επισημαίνονται με μοναδικό αναγνωριστικό κωδικό, μέσω του οποίου θα αναγνωρίζονται: η ημερομηνία, ο τόπος και η μονάδα κατασκευής, το μηχάνημα κατασκευής, η βάρδια παραγωγής, το προβλεπόμενο δρομολόγιο της φόρτωσης, η ταυτότητα όλων των αγοραστών από τη μονάδα κατασκευής έως και το πρώτο κατάστημα λιανικής, το τιμολόγιο και τα αρχεία πληρωμών.

Αδειοδότηση

Οι υπόλοιπες βασικές ρυθμίσεις που εισάγονται με το νομοσχέδιο είναι:

⚫  Η καθιέρωση συστήματος αδειοδότησης σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας των καπνικών προϊόντων.

Η ρύθμιση αυτή προβλέπει την έκδοση αδειών από όλους τους εμπλεκομένους στη διακίνηση και παρασκευή των καπνικών, έχοντας στόχο να καθίσταται ευκολότερος και αποτελεσματικότερος ο έλεγχος διακίνησης του καπνού και του εξοπλισμού παραγωγής των σχετικών προϊόντων.

⚫  Η δημιουργία μητρώου εφοδιαστικής αλυσίδας καπνικών. Σε αυτό θα καταχωρίζονται όλες οι ανωτέρω άδειες, από την παραγωγή έως την τελική κατανάλωση.

Ολοι οι διακινητές καπνικών προϊόντων θα λαμβάνουν μοναδικό κωδικό αριθμό, που θα αναγράφεται σε όλα τα έγγραφα μεταφοράς και θα τους ταυτοποιεί.

⚫  Σύστημα «know your client». Ολες οι καπνοβιομηχανίες υποχρεώνονται να εξακριβώνουν τα στοιχεία των πελατών και προμηθευτών τους, να τηρούν και να γνωστοποιούν σχετικά αρχεία.

Στόχος της ρύθμισης είναι να καταστούν οι καπνοβιομηχανίες συνυπεύθυνες για τη νόμιμη διακίνηση των προϊόντων καπνού.

⚫  Απαγόρευση διασυνοριακών πωλήσεων καπνού με τη χρήση νέων τεχνολογιών.

Στο πλαίσιο σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας, θεσμοθετείται η απαγόρευση της πώλησης καπνικών προϊόντων εξ αποστάσεως, λόγω μη δυνατότητας διασφάλισης της τήρησης της τελωνειακής και φορολογικής νομοθεσίας.

Ως προς τη σύσταση του διυπουργικού επιχειρησιακού κέντρου στα πρότυπα άλλων χωρών, σε αυτό θα συμμετέχουν όλες οι διωκτικές υπηρεσίες που ασχολούνται με την καταπολέμηση λαθρεμπορίου προϊόντων που υπόκεινται σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (Τελωνειακή Υπηρεσία, Αστυνομία, Λιμενικό Σώμα, ΣΔΟΕ, Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΓΓΔΕ, Γενική Γραμματεία Εμπορίου).

Το συγκεκριμένο κέντρο δεν θα υπάγεται στο ΣΔΟΕ, όπως προβλεπόταν πέρυσι, αλλά στη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων.

Στόχος της κυβέρνησης είναι να μεγαλώσει ακόμα περισσότερο η τάση υποχώρησης που καταγράφεται στο λαθρεμπόριο καπνού το α’ εξάμηνο του 2016 (0,6% σε σχέση με το 2014) σε μια χρονιά που η μείωση των πωλήσεων στα τσιγάρα διαμορφώνεται στο 4%.