Τι πήγε στραβά; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στα χείλη όλων στο Podemos από το βράδυ της Κυριακής. Εκεί που όλα ανεξαιρέτως τα γκάλοπ τον μήνα Ιούνιο έφερναν τον συνασπισμό του κόμματος με την Ενωμένη Αριστερά (IU) στη δεύτερη θέση, μπροστά από τους Σοσιαλιστές, το ίδιο και όλα τα exit polls, τελικά η κάλπη μίλησε αλλιώς.
Το Unidos Podemos ήρθε τρίτο. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και τα δύο κόμματα έχασαν 1,2 εκατ. ψηφοφόρους σε σχέση με τις εκλογές του Δεκεμβρίου.
Στο μεταξύ, ο Μαριάνο Ραχόι, με τον αέρα του νικητή που κατόρθωσε να αυξήσει ποσοστά και έδρες περισσότερο από όσο προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις, προβάρει το κοστούμι του κανονικού και όχι πια του υπηρεσιακού πρωθυπουργού και απλώνει το χέρι για συνεργασία και προς το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE) και προς το κεντροδεξιό Ciudadanos.
Προς το παρόν, η ηγετική ομάδα των Σοσιαλιστών ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να στηρίξει το Λαϊκό Κόμμα είτε συμμετέχοντας σε κυβέρνηση μαζί του είτε απέχοντας από την ψηφοφορία στη Βουλή για να το διευκολύνουν. «Ο Ραχόι θα πρέπει να απευθυνθεί σε εκείνους με τους οποίους συγγενεύει ιδεολογικά» είναι η απάντηση.
Οσο για τον Αλμπερτ Ριβέρα των Ciudadanos, διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να στηρίξει μια κυβέρνηση με επικεφαλής τον Ραχόι, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει τι θα έκανε αν το Λαϊκό Κόμμα επέλεγε κάποιο άλλο πρόσωπο για τη θέση του πρωθυπουργού.
Κι ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμηνύει ότι αναμένει τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης στην Ισπανία το συντομότερο δυνατό, σχεδόν οι πάντες -ανάμεσά τους και πολλοί Σοσιαλιστές- συμφωνούν στο ότι το Λαϊκό Κόμμα θα είναι αυτό που θα κυβερνήσει.
Το ερώτημα είναι με ποιον. Ενδεχομένως και μόνο του σε κυβέρνηση μειοψηφίας, αφήνει να εννοηθεί ο Μαριάνο Ραχόι. Αυτό που δεν διαφαίνεται ως πιθανό σενάριο είναι η απόπειρα σχηματισμού κυβέρνησης ανάμεσα στο PSOE και το Unidos Podemos γιατί τα νούμερα δεν βγαίνουν. Κι όμως, αυτό προέβλεπαν τα γκάλοπ και τα exit polls…
Λίγο από… Τσε
«Αυτό αρχίζει τώρα. Στους ισχυρούς λέμε: μέχρι τη νίκη πάντα», είπε ο Πάμπλο Ιγκλέσιας μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, δανειζόμενος το γνωστό σύνθημα του Τσε Γκεβάρα και φορώντας γραβάτα!
Ωστόσο, η αμηχανία και η απογοήτευση στο εσωτερικό του κόμματος είναι έκδηλες. «Αποφασίσαμε να κάνουμε μια δημογραφική ανάλυση της ψήφου και στη συνέχεια, μια ενδελεχή ανάλυση επιστημονικού τύπου. Αυτή τη στιγμή, κανείς δεν ξέρει γιατί το εκλογικό αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που έδιναν οι δημοσκοπήσεις. Ούτε κι εμείς», παραδέχτηκε ο οργανωτικός γραμματέας του Podemos και πρώην ευρωβουλευτής Πάμπλο Ετσενίκε.
Επισήμως, κανένας δεν αμφισβητεί τη συμμαχία με την ΙU. Ούτε ο επικεφαλής της, ο Αλμπέρτο Γκαρθόν, ο οποίος δήλωσε «αν δεν κατεβαίναμε μαζί, θα παίρναμε λιγότερες ψήφους ο καθένας». Οι θεωρίες σχετικά με το γιατί δεν «περπάτησε» η συνένωση των αριστερών δυνάμεων, όπως είναι φυσικό, δίνουν και παίρνουν.
«Ισως το λάθος ήταν ότι η όλη στρατηγική της καμπάνιας σχεδιάστηκε με βάση κάτι που υπήρχε μόνο στις δημοσκοπήσεις», σχολιάζει στην «El Pais» η δημοσιογράφος Μάριαμ Μαρτίνεθ-Μπασκουνιάν. «Η αληθινή ηγετική ικανότητα συνίσταται στο να προσελκύεις τον κόσμο στον πολιτικό χώρο που εσύ δημιουργείς, όχι να καθορίζεις τη στρατηγική σου με βάση τις δημοσκοπικές τάσεις που σου δίνουν».
Στην αριστερή διαδικτυακή εφημερίδα El Diario, o αρθρογράφος Χοσέ Μαρία Καγιέχα αποδίδει εν πολλοίς τη μη άνοδο της Αριστεράς στην επιτυχημένη εκστρατεία φόβου του Ραχόι. «Η στρατηγική του Λαϊκού Κόμματος να στοχοποιήσει το Podemos και να επιτεθεί στο PSOE απέδωσε καρπούς», γράφει. «Οχι μόνο ήρθε πρώτο σε ψήφους, αλλά το ψήφισαν και περισσότεροι. Εσπειρε φόβο και κέρδισε έδρες».
Πάντως, ο συνιδρυτής και πρώην ηγετικό στέλεχος του Podemos, o πανεπιστημιακός Χουάν Κάρλος Μονεδέρο, έχει αρκετά να πει για την όλη πορεία του κόμματος.
«Δεν αρκεί να βγάζεις έναν κενό λόγο, να τον πασπαλίζεις με απαράμιλλη ευφράδεια και να τον διακοσμείς με τηλεοπτικό περιτύλιγμα, αν δεν προβάλλεις μια ξεκάθαρη εναλλακτική (…) Αν δεν προσφέρεις εργαλεία για να κινητοποιήσεις τους ψηφοφόρους σου, αυτοί δεν πρόκειται να κινητοποιηθούν», έγραψε στο μπλογκ του ο Μονεδέρο, ιδιαίτερα επικριτικός με τη στρατηγική του Πάμπλο Ιγκλέσιας αφότου εγκατέλειψε το Podemos.
«To Podemos ήθελε να διεκδικήσει από το PSOE το όνομα και τον χώρο της σοσιαλδημοκρατίας, όμως απέτυχε στην προσπάθειά του, καθώς όχι μόνο δεν κατάφερε να τον κατακτήσει, αλλά πέτυχε κάτι ακόμα χειρότερο: ενώ η δυσπιστία απέναντι στη σοσιαλδημοκρατία ήταν ένα ευρέως διαδεδομένο γεγονός, η απερίσκεπτη ταύτιση του Podemos με αυτή την ιδεολογία αναζωπύρωσε μια κάποια πίστη σε αυτό το νεκρό πλέον πρόγραμμα», γράφει σε ακόμα πιο επικριτικό τόνο ο δημοσιογράφος Χουάν Δομίνγκο Σάντσεθ στην αριστερή «Publico», καταλήγοντας στο συμπέρασμα, «όπως ήταν επόμενο, πολλοί προτίμησαν το πρωτότυπο από το αντίγραφο».
Πολύ μελάνι θα χυθεί το επόμενο διάστημα πάνω στο «γιατί», ενώ άγνωστο παραμένει αν θα υπάρξουν αναταράξεις στην ηγετική ομάδα του Podemos λόγω του εκλογικού αποτελέσματος.
Ενα ακραίο σενάριο μιλά ακόμα και για το ενδεχόμενο απομάκρυνσης του Πάμπλο Ιγκλέσιας. Μοιάζει απίθανο με δεδομένο ότι το Podemos είναι ένα μάλλον προσωποκεντρικό κόμμα.
Βέβαια, μέσα στην απογοήτευση που προκάλεσε η διάψευση των δημοσκοπήσεων, παραβλέπεται ένα βασικό γεγονός: το Podemos, ένα κόμμα ηλικίας μόλις δύο ετών, είναι σήμερα το τρίτο σημαντικότερο κόμμα στην Ισπανία, πολύ κοντά σε ποσοστά και ψήφους με το παλαίμαχο Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Από τη θέση της αντιπολίτευσης, κατά πάσα πιθανότητα, θα έχει όλο τον χρόνο να ανασυνταχθεί και να αποκτήσει τη στέρεη δομή που σήμερα φαίνεται να του λείπει.
Σε ένα παρόμοιο συμπέρασμα συγκλίνει και ο πολιτειολόγος και πολιτικός σχολιαστής Αντόν Λοσάδα στην «El Diario», ο οποίος, αφού «τα ψέλνει» στον Ιγκλέσιας για τις πολιτικές και επικοινωνιακές μεταμορφώσεις του, καταλήγει: «Η «υπέρβαση» (του PSOE) σκόνταψε, όμως το σημαντικό στην πολιτική δεν είναι η πτώση. Αυτό που μετρά είναι να ξανασηκωθείς».
