Παρά τις διώξεις που αντιμετωπίζουν στη χώρα τους, το Ιράν και το Αφγανιστάν, διώξεις που τους οδήγησαν να έρθουν στην Ευρώπη να ζητήσουν άσυλο, παρά επίσης το σοβαρό πρόβλημα υγείας που τους καθιστά πρόσωπα ιδιαίτερα ευάλωτα, δύο πρόσφυγες που κρατούνταν στη ΒΙΑΛ στη Χίο όχι μόνο δεν κατάφεραν να ενταχθούν στη διαδικασία ασύλου, αλλά και απελάθηκαν στην Τουρκία στις 4 Απριλίου, ημέρα των πρώτων απελάσεων με βάση την αμφισβητούμενη συμφωνία Ε.Ε. – Τουρκίας.
Οι δύο νέες περιπτώσεις προστίθενται στις αλλεπάλληλες καταγγελίες για σοβαρές παραβιάσεις των διαδικασιών κράτησης, απέλασης και ασύλου στη Χίο, που αφήνουν απολύτως έκθετες την τοπική αστυνομική διεύθυνση, την ηγεσία της ΕΛ.ΑΣ. αλλά και την ελληνική κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που όχι μόνο δεν φαίνεται να έχουν διατάξει σοβαρή και ανεξάρτητη έρευνα, αλλά και επαίρονται πως η συμφωνία «αποδίδει» και πως τηρούνται πλήρως οι διαδικασίες.
Τους δύο πρόσφυγες συνάντησε στη ΒΙΑΛ κλιμάκιο του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες στα τέλη Μαρτίου.
Ανέφεραν πως είχαν φύγει από τις χώρες τους λόγω δίωξης, προκειμένου να βρουν προστασία σε ευρωπαϊκό έδαφος, ότι δεν είχαν ενημερωθεί για την κράτησή τους, για την πιθανότητα να απελαθούν στην Τουρκία ή για τη δυνατότητα να ζητήσουν άσυλο στην Ελλάδα.
Στις 4 Απριλίου, η οργάνωση, όπως αναφέρει, «επιχείρησε να έρθει σε επαφή με τους ανωτέρω εντολείς του, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό, καθώς τα τηλέφωνά τους παρέμεναν κλειστά. Αντίστοιχη προσπάθεια έγινε και τις επόμενες ημέρες, επίσης χωρίς αποτέλεσμα».
Η οργάνωση έστειλε στις 7 Απριλίου έγγραφο στην Αστυνομική Διεύθυνση Χίου, ζητώντας ενημέρωση. Επίσημη απάντηση δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής.
Ωστόσο, προχτές η οργάνωση δέχτηκε τηλεφώνημα από τους ίδιους, που είπαν πως κρατούνται σε φυλακή της Τουρκίας, χωρίς να γνωρίζουν την ακριβή τοποθεσία, και πως φοβούνται ότι θα απελαθούν στη χώρα τους.
Σύμφωνα με όσα είπαν, οι τουρκικές αρχές τους προειδοποίησαν πως θα παραμείνουν κρατούμενοι αν δεν συναινέσουν στην απέλασή τους και πως δεν είχαν τη δυνατότητα να τηλεφωνήσουν, ούτε πρόσβαση σε νομική συνδρομή, ούτε δυνατότητα επικοινωνίας με την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, ούτε ενημέρωση για το δικαίωμά τους να ζητήσουν άσυλο.
Πηγές του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη διαβεβαίωσαν την «Εφ.Συν.» ότι δεν ισχύει η καταγγελία.
Σε επόμενη ερώτηση αν έχει προηγηθεί έρευνα απάντησαν πως δεν έχει υποβληθεί επίσημα η καταγγελία και πως, σε περίπτωση που υποβληθεί, θα το εξετάσουν.
Πάντως, η καταγγελία επιβεβαιώνει πλήρως τις πρόσφατες εκθέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας και της Human Rights Watch.
Σύμφωνα με την τελευταία, τουλάχιστον 12 κρατούμενοι που απελάθηκαν από τη Χίο στις 4 Απριλίου όχι μόνο αγνοούσαν ότι επρόκειτο να απελαθούν, αλλά νόμιζαν πως πηγαίνουν σε διπλανό δωμάτιο για να καταγραφούν ή να υποβάλουν αίτημα ασύλου.
Το αποδεικνύουν τα μηνύματα που αντάλλαξαν κατά τη διάρκεια της απέλασής τους με φίλους ή συγγενείς που έμειναν πίσω, μηνύματα όπως αυτά μεταξύ του Ουχίντ και της Χαμίντα (ψευδώνυμο):
«◆Ο: Δεν ακούσαμε τίποτα για απέλαση. Δεν λένε τίποτα.
● Χ: Πώς;
◆ Ο: Τώρα είμαστε στον καταυλισμό. Δεν υπάρχει τίποτα εδώ.
● Χ: Δεν σου είπαν τίποτα;
◆ Ο: Είμαστε στην ακτή. Οχι, δεν είπαν τίποτα.
● Χ: Δεν σου έδωσαν χαρτιά;
◆ Ο: Δεν είπαν λέξη».
Παρά τις καταγγελίες, συνεχίζονται κανονικά οι απελάσεις στην Τουρκία όσων, σύμφωνα με την αστυνομία, δεν ζήτησαν άσυλο στην Ελλάδα.
Χτες έγινε η πρώτη αεροπορική απέλαση 12 Σύρων από το αεροδρόμιο της Μυτιλήνης προς τα Αδανα, όπου λειτουργεί καταυλισμός, με αεροπλάνο ναυλωμένο από τη FRONTEX.
Τη Μεγάλη Τρίτη απελάθηκαν προς το λιμάνι Δεκελί της Τουρκίας 49 πρόσφυγες και μετανάστες υπηκοότητας Ιράν, Ιορδανίας, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Μπανγκλαντές και Μιανμάρ.
Οι δεκατρείς κρατούνταν στη Μυτιλήνη, οι πέντε στη Χίο και οι 31 στην Κω.
Σε έκθεσή της για τη συμφωνία Ε.Ε. – Τουρκίας η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου εκφράζει «σοβαρές επιφυλάξεις για το περιεχόμενο της συμφωνίας», διαπιστώνει «μία άνευ ετέρου αξιακή υπαναχώρηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πεδίο των δικαιωμάτων του ανθρώπου», όπως και «σοβαρές αμφιβολίες για τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί η συμφωνία αυτή στην ελληνική έννομη τάξη».
Οι επισημάνσεις της ΕΕΔΑ έχουν ιδιαίτερη αξία, καθώς η ίδια προτείνει το ένα μέλος των δευτεροβάθμιων επιτροπών που κρίνουν τις προσφυγές εναντίον των απορριπτικών αποφάσεων της Υπηρεσίας Ασύλου, που θεώρησε απαράδεκτα τα αιτήματα Σύρων με το σκεπτικό πως αποτελεί γι’ αυτούς ασφαλή τρίτη χώρα η Τουρκία.
Οι αποφάσεις των Επιτροπών Προσφυγών αναμένονταν την περασμένη Παρασκευή, ωστόσο καθυστερούν ακόμα.
Παραβιάσεις
Η ΕΕΔΑ επισημαίνει πως συνιστούν «ευθεία παραβίαση της Σύμβασης της Γενεύης» οι προβλέψεις πως μόνο οι Σύροι πρόσφυγες θα γίνονται δεκτοί στην Ε.Ε., όπως και το ανώτατο όριο εγκατάστασης προσφύγων στην Ευρώπη.
Σημειώνει επίσης πως «ο χαρακτηρισμός της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας αντίκειται και στο ευρωπαϊκό κεκτημένο» και πως δεν προβλέπεται συμμετοχή Ευρωπαίων στη νέα Υπηρεσία Ασύλου και στην Αρχή Προσφυγών, κάτι που «θα ήγειρε σοβαρά θέματα συνταγματικότητας».
Διαπιστώνει επίσης το τεράστιο πρόβλημα των άθλιων συνθηκών που αντιμετωπίζουν όσοι πρόσφυγες και μετανάστες βρίσκονται στην Ελλάδα, όπως και απουσία οποιασδήποτε κρατικής συμμετοχής και παρέμβασης, ενώ ζητά να διευκρινιστούν με όρους διαφάνειας οι αρμοδιότητες του Ευρωπαίου συντονιστή της συμφωνίας, Μάρτεν Βερβέι.
Ολα αυτά δεν φαίνεται να ανησυχούν ιδιαίτερα τον αναπληρωτή υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννη Μουζάλα, που δείχνει να προκρίνει την πάση θυσία αποσυμφόρηση των καταυλισμών.
«Τώρα που κρίνονται τα άσυλα θα αρχίσουν και οι επιστροφές. Ελπίζουμε ότι έτσι θα ελαφρυνθεί ο φόρτος που υπάρχει αυτή τη στιγμή στους καταυλισμούς. Εχει περάσει ένα μήνυμα στην απέναντι όχθη, μην έρχεστε, δεν μπορείτε να περάσετε πια στην Ευρώπη, είστε αναγκασμένοι ή να μείνετε εδώ ή να γυρίσετε πίσω», είπε από τη Μυτιλήνη, χωρίς να διευκρινίσει με ποιους τρόπους δίνεται το «μήνυμα στην απέναντι όχθη» και αν περιλαμβάνουν επιχειρήσεις άγριας καταστολής στα τουρκικά παράλια.
