Κρίσιμες είναι οι επόμενες ημέρες για την τύχη των Σύρων προσφύγων που κινδυνεύουν να απελαθούν στην Τουρκία, όπου υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή και την ασφάλειά τους, ύστερα από την απόρριψη του αιτήματος ασύλου που υπέβαλαν στην Ελλάδα, αίτημα που κρίθηκε «απαράδεκτο» με μια μάλλον αυθαίρετη απόφαση που ονομάζει την Τουρκία «ασφαλή τρίτη χώρα» γι’ αυτούς.
Το μέλλον τους, όπως και το μέλλον της μεγάλης πλειονότητας των προσφύγων που ζητούν άσυλο στην Ελλάδα, εναπόκειται πια στα μέλη των επιτροπών που θα εξετάσουν αύριο τις προσφυγές τους εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», ανάμεσα στους πρόσφυγες των οποίων το αίτημα κρίθηκε απαράδεκτο βρίσκεται ένας πατέρας με τέσσερα ανήλικα παιδιά, τα δύο από τα οποία έκαναν πρόσφατα απόπειρα αυτοκτονίας, ένας πατέρας με τον ενήλικο γιο του και ένα ζευγάρι ενός γιατρού και μιας φιλολόγου, που έμειναν λίγες ημέρες στην Τουρκία πριν φτάσουν στην Ελλάδα.
Η εξέταση των προσφυγών είχε προγραμματιστεί για χτες, με βάση την ασφυκτική προθεσμία των πέντε ημερών που προβλέπει ο τελευταίος νόμος του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, ωστόσο αναβλήθηκε για αύριο.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», θα δοθεί η δυνατότητα στους προσφεύγοντες να συμμετάσχουν στη διαδικασία μέσω τηλεδιάσκεψης από τη Λέσβο, όπου παραμένουν κρατούμενοι.
Μετά την εξέταση, οι επιτροπές έχουν περιθώριο τρεις ημέρες για να βγάλουν απόφαση, μια απόφαση καθοριστική όχι μόνο για τη ζωή των συγκεκριμένων ανθρώπων, ούτε μόνο για τη ζωή όσων προσφύγων ζητούν άσυλο στην Ελλάδα, αλλά για το ίδιο το ελληνικό κράτος δικαίου που αυτή τη στιγμή απειλείται ευθέως.
Οι απορριπτικές αποφάσεις της Υπηρεσίας Ασύλου επιβεβαιώνουν τους χειρότερους φόβους των διεθνών οργανισμών και των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς φαίνεται πως αγνοήθηκαν απροκάλυπτα οι εκκλήσεις να γίνει η διαδικασία της εξέτασης των αιτημάτων ασύλου σύμφωνα με όσα προβλέπει η εθνική, η ευρωπαϊκή και η διεθνής νομοθεσία.
Αν και η ίδια η συμφωνία Ε.Ε. και Τουρκίας προβλέπει, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, εξατομικευμένη εξέταση των αιτημάτων ασύλου, οι απορριπτικές αποφάσεις είναι πανομοιότυπες και τυποποιημένες, χωρίς να αναφέρουν το σκεπτικό με βάση το οποίο θεωρείται η Τουρκία ασφαλής τρίτη χώρα για τον καθέναν απ’ αυτούς.
Είναι προφανές πως η απουσία σκεπτικού ανοίγει διάπλατα τον δρόμο σε αυθαίρετες αποφάσεις.
Οι έξι προϋποθέσεις
Γιατί πολύ δύσκολα θα μπορούσε να επιχειρηματολογήσει ο υπάλληλος που έβγαλε την απόφαση πως ισχύουν για τους πρόσφυγες που πρόκειται να απελαθούν στην Τουρκία και οι έξι προϋποθέσεις για να θεωρηθεί μια χώρα «ασφαλής τρίτη χώρα», όπως τις ορίζει το άρθρο 20 του Π.Δ. 113/2013 (συνοπτικά: δεν απειλούνται η ζωή και η ελευθερία αυτού που ζητά άσυλο, τηρείται η αρχή της μη επαναπροώθησης, δεν υπάρχει κίνδυνος σοβαρής βλάβης του, απαγορεύεται η απομάκρυνσή του σε χώρα όπου κινδυνεύει να υποστεί βασανιστήρια ή απάνθρωπη μεταχείριση, υπάρχει η δυνατότητα να ζητήσει και να πάρει άσυλο σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης της Γενεύης, να υπάρχει κάποιος σύνδεσμος με τη χώρα).
Εν προκειμένω, η Τουρκία αναγνωρίζει στους Σύρους που απελαύνονται σ’ αυτήν τη δυνατότητα προσωρινής και μόνο προστασίας, όχι άσυλο, και μάλιστα ύστερα από αίτησή τους, γεγονός που προσκρούει στη μεγάλη δυσκολία πρόσβασης στο σύστημα ασύλου.
Επιπλέον, η πρόσβαση σε ασφαλείς συνθήκες ζωής είναι στην πράξη πολύ περιορισμένη, ενώ πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας καταγράφει συστηματικές μαζικές απελάσεις Σύρων στη Συρία.
Στα αγγλικά
Η κατάσταση εξαίρεσης από τον νόμο που έχει επιβληθεί στα κέντρα κράτησης στα νησιά αμέσως μετά τη συμφωνία έχει ήδη επεκταθεί και στην ίδια τη διαδικασία ασύλου.
Αν και ο νόμος ορίζει πως η διαδικασία της εξέτασης ασύλου γίνεται από την ελληνική Υπηρεσία Ασύλου, η οποία «μπορεί να επικουρείται από προσωπικό και διερμηνείς που διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Ασυλο», οι συνεντεύξεις φαίνεται πως έγιναν αποκλειστικά από υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας, οι οποίοι γνωμοδότησαν στα αγγλικά, με την ελληνική Υπηρεσία να περιορίζεται στον ρόλο της επικύρωσης της γνωμοδότησης.
Ενώ μάλιστα ο νόμος προβλέπει την υποχρέωση του κράτους να παρέχει νομική συνδρομή σε όσους κάνουν προσφυγή κατά της απόφασης, η διαδικασία νομικής συνδρομής δεν έχει ενεργοποιηθεί.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οργανώσεις ανέλαβαν τη νομική εκπροσώπηση των προσφύγων αφού είχαν καταθέσει μόνοι τους την προσφυγή, χωρίς δικηγόρο.
Οι αποφάσεις των Επιτροπών Προσφυγών που αναμένονται τις επόμενες ημέρες θα δείξουν αν θα γίνει καθεστώς η κατάσταση εξαίρεσης από τον νόμο, με απρόβλεπτες νομικές και άλλες συνέπειες για την Ελλάδα και για τους ίδιους τους πρόσφυγες.
Η σύνθεση των επιτροπών, τα μέλη των οποίων έχουν υποδειχτεί από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, δημιουργεί αυξημένες προσδοκίες ότι θα λειτουργήσουν ανεξάρτητα από την πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ελληνικής κυβέρνησης να εφαρμοστεί το αμφιλεγόμενο πλαίσιο συμφωνίας της Ε.Ε. και της Τουρκίας.
