2015, το έτος με τις περισσότερες εκτελέσεις

Την ίδια ώρα που η πλειονότητα των χωρών τάσσονταν υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής, η Διεθνής Αμνηστία διαπιστώνει ότι μέσα στο 2015 σημειώθηκε δραματική αύξηση στις εκτελέσεις παγκοσμίως.

Στην Έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για τη Θανατική Ποινή το έτος 2015, σημειώνεται ότι το 2015 καταγράφηκε το υψηλότερο ποσοστό εκτελέσεων τα τελευταία 25 χρόνια.

Οι πέντε χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό εκτελέσεων στον κόσμο ήταν κατά σειρά η Κίνα, το Ιράν, το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και οι ΗΠΑ.

Επίσης, η διεθνής οργάνωση διαπιστώνει ότι συνολικά η αύξηση της χρήσης της θανατικής ποινής οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο Ιράν, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία, χώρες που είναι υπεύθυνες για το 89% όλων των καταγεγραμμένων εκτελέσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, τουλάχιστον 1.634 άνθρωποι εκτελέστηκαν το 2015, ποσοστό αύξησης της τάξης του 50% σε σχέση με το 2014, ενώ αποτελεί και το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει η οργάνωση από το 1989. Επίσης, στο σύνολο αυτό δεν συνυπολογίζεται η Κίνα, διότι εκεί ενδέχεται να έχουν εκτελεστεί κι άλλοι άνθρωποι, ίσως και χιλιάδες, αλλά εκεί τα δεδομένα σχετικά με τη θανατική ποινή αντιμετωπίζονται ως κρατικό μυστικό.

«Η αύξηση των εκτελέσεων τον περασμένο χρόνο είναι βαθύτατα ανησυχητική. Τα τελευταία 25 χρόνια δεν είχαν εκτελεστεί ποτέ τόσοι πολλοί άνθρωποι από κράτη σε όλο τον κόσμο. Το 2015 οι κυβερνήσεις συνέχισαν ακατάπαυστα να στερούν από τους ανθρώπους τη ζωή τους με την εσφαλμένη πεποίθηση ότι η θανατική ποινή μας καθιστά πιο ασφαλείς», σημειώνει στην ανακοίνωσή του ο Σαλίλ Σέτι, γενικός γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας.

Περισσότεροι θάνατοι, περισσότερες χώρες-εκτελεστές

Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, δεν αυξήθηκε μόνο ο αριθμός των ανθρώπων που εκτελέστηκαν, αλλά και ο αριθμός των χωρών που διενεργούν εκτελέσεις. Από 22 το 2014, έγιναν 25 το 2015.

Εξ αυτών, τουλάχιστον έξι χώρες που δεν είχαν εκτελέσει κάποιον το 2014 το διέπραξαν το 2015. Στο Τσαντ, για παράδειγμα, εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά μέσα στην τελευταία δεκαετία. Αύξηση εκτελέσεων καταγρτάφηκε και σε άλλες χώρες, όπως η Αίγυπτος και η Σομαλία.

Θανατική ποινή ακόμη και για «βλασφημία»

Πολλά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας, καταδικάζουν ανθρώπους σε θανατική ποινή για εγκλήματα σοβαρά, όπως η διακίνηση ναρκωτικών ή η διαφθορά, αλλά και για «μοιχεία» ή «βλασφημία».

Δηλαδή αδικήματα που δεν πληρούν τα διεθνή νομικά πρότυπα των «πιο σοβαρών εγκλημάτων» για τα οποία, ούτως ή αλλιώς η χρήση της θανατικής ποινής πρέπει να περιοριστεί βάσει του διεθνούς δικαίου.

Η Διεθνής Αμνηστία αντιτίθεται στην επιβολή θανατικής ποινής σε όλες τις περιπτώσεις χωρίς εξαίρεση, ανεξάρτητα από τη φύση ή τις συνθήκες του εγκλήματος, την ενοχή, την αθωότητα ή άλλα χαρακτηριστικά του ατόμου ή τη μέθοδο που χρησιμοποιείται από το κράτος για τη διεξαγωγή της εκτέλεσης.

Σημειώνει ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι η θανατική ποινή είναι ένας πιο αποτελεσματικός αποτρεπτικός παράγοντας στο έγκλημα από ότι άλλες μορφές τιμωρίας.

Ιράν, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία

Το Πακιστάν, σύμφωνα με τη διεθνή οργάνωση, συνέχισε την επιβολή της θανατικής ποινής διενεργώντας «μανιωδώς» εκτελέσεις, οι οποίες ξεκίνησαν όταν άρθηκε η αναστολή των εκτελέσεων για τους πολίτες, τον Δεκέμβριο του 2014.

Περισσότεροι από 320 άνθρωποι στάλθηκαν στην αγχόνη το 2015, ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγράψει ποτέ η Διεθνής Αμνηστία για το Πακιστάν.

Το Ιράν εκτέλεσε τουλάχιστον 977 ανθρώπους το 2015 σε σύγκριση με τους τουλάχιστον 743 θανάτους του προηγούμενου έτους, στη συντριπτική πλειονότητά τους για εγκλήματα που συνδέονται με ναρκωτικά.

Επίσης, το Ιράν είναι ένα από τα τελευταία κράτη στον κόσμο που εκτελεί ακόμη και ανήλικους παραβάτες, παραβιάζοντας κατάφωρα το διεθνές δίκαιο. Εκτέλεσε τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους που ήταν κάτω των 18 ετών τη στιγμή που διέπραξαν το έγκλημα για το οποίο είχαν καταδικαστεί.

Στη Σαουδική Αραβία, οι εκτελέσεις αυξήθηκαν κατά 76%, καθώς τουλάχιστον 158 άνθρωποι θανατώθηκαν το 2015. Οι περισσότεροι αποκεφαλίστηκαν, άλλοι πέρασαν από το εκτελεστικό απόσπασμα, ενώ σε κάποιες περιππτώσεις οι σοροί τους εκτέθηκαν σε δημόσια θέα.

Αλλά και κατάργηση θανατικής ποινής

Πάντως, το 2015 μπορεί να χαρακτηριστεί «έτος των άκρων» καθώς για πρώτη φορά, η πλειονότητα των χωρών του κόσμου, δηλαδή 102, έχουν πλήρως καταργήσει τη θανατική ποινή, ενώ συνολικά 140 κράτη σε όλο τον κόσμο έχουν καταργήσει τον νόμο ή την πρακτική.

Τα νησιά Φίτζι, η Μαδαγασκάρη, η Δημοκρατία του Κονγκό και το Σουρινάμ κατήργησαν πλήρως τη θανατική ποινή από τη νομοθεσία τους το 2015 . Η Μογγολία πέρασε νέο ποινικό κώδικα, που θα τεθεί σε ισχύ εντός του 2016, καταργώντας τη θανατική ποινή.

Στην ανακοίνωση της Διεθνούς Αμνηστίας σημειώνεται ότι, παρά το πισωγύρισμα του 2015, «ο κόσμος συνεχίζει την πορεία του προς την κατάργηση της θανατικής ποινής. Κάποιες εξελίξεις του περασμένου έτους έδωσαν ελπίδα και έδειξαν ότι οι χώρες που είναι προσκολλημένες στη θανατική ποινή ανήκουν σε μια απομονωμένη μειοψηφία».

Πρόοδος στις ΗΠΑ

Στην Αμερική πάντως σημειώνεται πρόοδος προς τον τερματισμό της χρήσης της θανατικής ποινής, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν 28 εκτελέσεις, τον χαμηλότερο αριθμό από το 1991.

Επίσης, ο αριθμός των θανατικών ποινών που επιβλήθηκαν (52) ήταν ο χαμηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί από το 1977.

Επίσης, η Πενσυλβανία των ΗΠΑ επέβαλε απαγόρευση στις εκτελέσεις, ενώ συνολικά 18 Πολιτείες των ΗΠΑ έχουν πλήρως καταργήσει τη θανατική ποινή.

Η Δημοκρατία Τρινιντάντ και Τομπάγκο ήταν η μόνη άλλη χώρα στην περιοχή, εκτός από τις ΗΠΑ που επιβάλλει θανατική ποινή.

Αύξηση εκτελέσεων σε Ασία-Ειρηνικό

Απότομη αύξηση των εκτελέσεων καταγράφεται σε Ασία-Ειρηνικό το 2015, κυρίως λόγω του Πακιστάν, που διεξάγει σχεδόν το 90% όλων των εκτελέσεων (εδώ ελλείψει στοιχείων πάλι εξαιρείται η Κίνα). Το Μπανγκλαντές, η Ινδία και η Ινδονησία συνέχισαν τις εκτελέσεις το 2015 και στην Ινδονησία 14 άνθρωποι θανατώθηκαν για αδικήματα που σχετίζονται με ναρκωτικά κατά τη διάρκεια του έτους.

Η Κίνα παραμένει η κορυφαία χώρα-εκτελεστής στον κόσμο, και η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί ότι χιλιάδες άνθρωποι εκτελέστηκαν και χιλιάδες θανατικές καταδίκες επιβλήθηκαν το 2015.

Αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι ο αριθμός των εκτελέσεων στην Κίνα έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, η μυστικότητα γύρω από τη θανατική ποινή καθιστά αδύνατη την ακριβή επιβεβαίωση των αριθμών.

Ευρώπη

Η Λευκορωσία ήταν η μόνη χώρα στην περιοχή της Ευρώπη-Κεντρικής Ασίας που χρησιμοποίησε τη θανατική ποινή. Αν και δεν εκτελέστηκε κανείς μέσα στο 2015, επιβλήθηκαν τουλάχιστον δύο νέες θανατικές καταδίκες.

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική

Η περιοχή ήδη αποτελεί τεράστια πηγή ανησυχίας και το 2015 κορυφώθηκαν οι εκτελέσεις. Πλην των Ομάν και Ισραήλ, όλες οι χώρες στην περιοχή επέβαλαν θανατικές ποινές και οκτώ από αυτές εκτέλεσαν ανθρώπους.

Τα στοιχεία μιλούν για τουλάχιστον 1.196 εκτελέσεις, αύξηση της τάξης του 26% σε σχέση με το 2014, η οποία οφείλεται κυρίως στις αυξήσεις στο Ιράν και τη Σαουδική Αραβία.

Το Ιράν μόνο του αντιπροσωπεύει το 82% όλων των εκτελέσεων που καταγράφηκαν στην περιοχή.

Υποσαχάρια Αφρική

Υπήρξαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές εξελίξεις στην Υποσαχάρια Αφρική.

Στα θετικά η κατάργηση της θανατικής ποινής στη Μαδαγασκάρη και τη Δημοκρατία του Κονγκό και η απότομη μείωση συνολικά στον αριθμό των θανατικών ποινών που επιβλήθηκαν: από 909 το 2014 σε 443 το 2015, κυρίως λόγω της μείωσης στη Νιγηρία.

Επίσης, ο αριθμός των καταγεγραμμένων εκτελέσεων μειώθηκε από 46 σε 43 το προηγούμενο έτος.

Στα αρνητικά, ότι το Τσαντ ξεκίνησε πάλι τις εκτελέσεις μετά από περισσότερο από δώδεκα χρόνια, όταν 10 ύποπτοι ως μέλη της Boko Haram θανατώθηκαν σε εκτελεστικό απόσπασμα τον Αύγουστο.