Ποιος πληρώνει φόρους τελικά σ’ αυτόν τον πλανήτη; Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι σίγουρα, πιθανότατα και οι μικροεπαγγελματίες. Εκείνοι όμως που σίγουρα δεν πληρώνουν είναι οι πολύ πλούσιοι, οι διασημότητες και οι σταρ του ποδοσφαίρου, οι απατεώνες και οι έμποροι ναρκωτικών, οι δισεκατομμυριούχοι και οι ισχυροί αυτού του κόσμου.
Η διαρροή των Panama Papers -η μεγαλύτερη διαρροή εμπιστευτικών εγγράφων που έγινε ποτέ στην Ιστορία- έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία τα τελευταία εικοσιτετράωρα, καθώς αποκάλυψε την τεράστια υποκρισία των σημερινών Δημοκρατιών της Δύσης περί φορολογικής δικαιοσύνης αλλά και τη σκοτεινή πλευρά του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Τα 11,5 εκατομμύρια έγγραφα των «Φακέλων Panama» -που έφεραν προχθές αργά το βράδυ στη δημοσιότητα η Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ISIJ), η γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung, το BBC, ο Guardian και δεκάδες άλλα διεθνή μέσα ενημέρωσης- αποκάλυψαν υπεράκτιες περιουσιακές θέσεις σε φορολογικούς παραδείσους που κατείχαν περισσότεροι από 140 πολιτικοί και δημόσιοι αξιωματούχοι απ’ όλο τον κόσμο.
Μεταξύ αυτών και οι πρωθυπουργοί της Ισλανδίας, του Πακιστάν και της Αργεντινής, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, οι βασιλιάδες της Σαουδικής Αραβίας και του Μαρόκου, αλλά εμμέσως και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, όπως και η οικογένεια του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ.
Στα στοιχεία που διέρρευσαν εμφανίζονται περισσότερες από 214.000 εξωχώριες νομικές οντότητες (εταιρείες, τραστ, ιδρύματα) οι οποίες συνδέονται με φυσικά πρόσωπα σε περισσότερες από 200 χώρες και επικράτειες του κόσμου.
Οι διαρροές προέρχονται από τη βάση δεδομένων του τέταρτου μεγαλύτερου υπεράκτιου δικηγορικού γραφείου στον κόσμο Mossack Fonseca. Η εταιρεία εδρεύει στον Παναμά και οι άνθρωποι που την ίδρυσαν συνεχίζουν και σήμερα να αποτελούν δύο από τους βασικότερους εταίρους της και πολύ γνωστές φιγούρες στην κοινωνία και την πολιτική σκηνή της χώρας της Κεντρικής Αμερικής.
Ο Jürgen Mossack είναι Γερμανός εμιγκρές, ο πατέρας του οποίου είχε αναζητήσει μια νέα ζωή στον Παναμά για την οικογένειά του μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη διάρκεια του Πολέμου είχε ωστόσο υπηρετήσει στα Waffen-SS του Αδόλφου Χίτλερ. Ο δεύτερος, Ramón Fonseca, είναι ένας βραβευμένος μυθιστοριογράφος που δούλεψε τα τελευταία χρόνια ως σύμβουλος του προέδρου του Παναμά.
Στις υπηρεσίες που προσφέρει η Mossack Fonseca περιλαμβάνεται και η ίδρυση εταιρειών σε υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους, όπως οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι ή οι Σεϊχέλες.
Η Mossack Fonseca αναλαμβάνει τη διεύθυνση αυτών των εξωχώριων εταιρειών έναντι μιας ετήσιας προμήθειας, ενώ μεταξύ των άλλων υπηρεσιών που προσφέρει περιλαμβάνεται και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων. Παρ’ ότι η εταιρεία είναι παναμέζικη, δραστηριοποιείται (σύμφωνα με την ιστοσελίδα της) σε ακόμη 42 χώρες του κόσμου ενώ εργάζονται γι’ αυτήν περισσότεροι από 600 υπαλλήλους.
Από το 1977 έως το 2015
Τα στοιχεία που διέρρευσαν καλύπτουν τις δραστηριότητές της για περίπου 40 χρόνια, από το 1977 έως τα τέλη του 2015, και προβάλλουν μια μοναδική εικόνα για τον υπεράκτιο κόσμο των φορολογικών παραδείσων, δείχνοντας πώς μέρα τη μέρα, δεκαετία τη δεκαετία το σκοτεινό χρήμα ρέει μέσω του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, αναπαράγοντας το έγκλημα και γδύνοντας τα κρατικά ταμεία από φορολογικά έσοδα.
Στα δεδομένα περιλαμβάνονται emails, λογιστικά φύλλα, λογαριασμοί, διαβατήρια και επιχειρηματικά στοιχεία που αποκαλύπτουν τους μυστικούς ιδιοκτήτες τραπεζικών λογαριασμών και εταιρειών. Συνολικά η Μossack Fonseca φέρεται να συνεργάστηκε για το στήσιμο εξωχώριων επιχειρήσεων για τους πελάτες της με περισσότερες από 14.000 τράπεζες, δικηγορικά γραφεία, εταιρείες και άλλους ενδιάμεσους.
Από τα στοιχεία αυτά καθίσταται ξεκάθαρο ότι όλες οι μεγάλες τράπεζες του πλανήτη βρίσκονται πίσω από τη δημιουργία των δύσκολων να ανιχνευτούν εταιρειών στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, τον Παναμά και τους άλλους υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους.
Οι φάκελοι καταγράφουν περίπου 15.600 εταιρείες-σφραγίδα, τις οποίες οι ίδιες τράπεζες ίδρυσαν για πελάτες τους που θέλουν να κρατήσουν μυστικές τις καταθέσεις τους.
Το παναμέζικο δικηγορικό γραφείο δούλεψε στενά με αυτές τις τράπεζες -μεταξύ των οποίων και η HSBC, η Societe Generale, η Credit Suisse, η UBS και οι δύο γερμανικές Deutsche Bank και Commerzbank- αλλά και με νομικές εταιρείες χωρών όπως η Ολλανδία, το Μεξικό, οι ΗΠΑ και η Ελβετία βοηθώντας τους πελάτες τους να μετακινήσουν χρήματα και να ψαλιδίσουν φόρους τους.
Η ανάλυση της ICIJ διαπίστωσε ότι από το 1970 περισσότερες από 500 τράπεζες, θυγατρικές και υποκαταστήματά τους συνεργάστηκαν με τη Mossack Fonseca προκειμένου να βοηθήσουν τους πελάτες τους να διαχειριστούν υπεράκτιες εταιρείες.
Η ελβετική UBS φαίνεται να έστησε πάνω από 1.100 offshore εταιρείες μέσω της Mossack Fonseca ενώ η HSBC και οι θυγατρικές της περισσότερες από 2.300.
Τα έγγραφα που διέρρευσαν δείχνουν ακόμη ότι η παναμέζικη εταιρεία πρόσφερε και υπηρεσίες backdate, αλλαγής δηλαδή της ημερομηνίας των ντοκουμέντων προκειμένου να βοηθά τους πελάτες της να έχουν πλεονέκτημα στις οικονομικές τους υποθέσεις. Η μεταχρονολόγηση εγγράφων ήταν μάλιστα συνηθισμένο γεγονός.
