Η πραγματικότητα τους διαψεύδει

Μπορεί να επικρατούσε χτες εμφανής ικανοποίηση στην ελληνική πλευρά και σχεδόν ενθουσιασμός στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρώτη μέρα εφαρμογής της συμφωνίας Ε.Ε. και Τουρκίας, με τις απελάσεις 202 προσφύγων και μεταναστών στην Τουρκία από τη Λέσβο και τη Χίο που έγιναν, όπως ανέφεραν πηγές του Συντονιστικού για την Προσφυγική Κρίση, χωρίς προβλήματα και με πλήρη τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών, ωστόσο η πραγματικότητα είναι μάλλον διαφορετική.

Σε αυτοψία που πραγματοποίησε το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες στο κέντρο κράτησης της ΒΙΑΛ στη Χίο στις 30 και 31 Μαρτίου, διαπίστωσε ότι οι προβλεπόμενες διαδικασίες δεν τηρούνταν.

«Σε κανέναν εκ των κρατουμένων δεν είχε επιδοθεί απόφαση κράτησης, ούτε είχε παρασχεθεί σαφής ενημέρωση για τους λόγους στέρησης της ελευθερίας του και τα δικαιώματά του», αναφέρει η οργάνωση, γεγονός που θέτει, όπως έχει γράψει επανειλημμένα η «Εφ.Συν.» τους πρόσφυγες και μετανάστες σε καθεστώς εξαίρεσης από τον νόμο.

Επισημαίνει, επιπλέον, ότι πολλοί κρατούμενοι, ανάμεσά τους και ορισμένοι που έχουν την οικογένειά τους σε ευρωπαϊκά κράτη και πιθανότατα δικαιούνται να ενταχθούν στη διαδικασία οικογενειακής επανένωσης, ανέφεραν αδυναμία των Αρχών να καταγράψουν την επιθυμία τους για άσυλο.

Η οργάνωση «εκφράζει την ιδιαίτερη ανησυχία της ως προς την επαρκή ενημέρωση των νεοεισερχομένων και την ουσιαστική δυνατότητα πρόσβασής τους στη διαδικασία ασύλου».

Πηγές του Συντονιστικού ανέφεραν στην «Εφ.Συν.» ότι, σύμφωνα με την αστυνομία, υπήρξε ενημέρωση σε όλους τους κρατουμένους στα νησιά για τη δυνατότητα ασύλου και τις επικείμενες απελάσεις, δεν ήταν όμως σε θέση να διευκρινίσουν αν υπήρξε πλήρης και ουσιαστική ενημέρωση για τα δικαιώματα κάθε κατηγορίας, όπως οι ευάλωτοι ή όσοι έχουν οικογένειες σε άλλα κράτη-μέλη, γεγονός που προϋποθέτει εξατομικευμένη διαδικασία με αρκετή διάρκεια.

«Τυχόν επανεισδοχή προσώπων στην Τουρκία χωρίς προηγουμένως να τους έχει δοθεί η πραγματική και ουσιαστική δυνατότητα πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου και, συνακολούθως, χωρίς να έχει εξεταστεί το αίτημά τους στο πλαίσιο μιας δίκαιης και αποτελεσματικής διαδικασίας θα συνιστά κατάφωρη παραβίαση του εθνικού, ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου», υπογραμμίζει το ΕΣΠ.

Τίποτε από αυτά δεν φαίνεται να έχει υποπέσει στην αντίληψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή να την ενδιαφέρει. Σε ανακοίνωσή της, μάλιστα, περιέγραφε χτες τη συμφωνία Ε.Ε. και Τουρκίας με την εξής εξιδανικευμένη και στα όρια του λυρισμού περίφραση: «Συμφωνία για την αντικατάσταση των ανοργάνωτων, χαοτικών, παράτυπων και επικίνδυνων μεταναστευτικών διαδρομών με νέα, οργανωμένα, ασφαλή και νόμιμα ανθρωπιστικά μονοπάτια στην Ευρώπη για όσους χρειάζονται διεθνή προστασία».

Πρόκειται για την ίδια συμφωνία που επισφραγίζει το δόγμα της Ευρώπης-φρούριο, που απαιτεί απελάσεις προσφύγων στην Τουρκία και κατηγορείται από διεθνείς οργανώσεις και οργανισμούς ότι απειλεί σοβαρά το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό σύστημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Για να στηρίξει τον ισχυρισμό της, η Επιτροπή βεβαιώνει ότι παράλληλα με τη χτεσινή απέλαση προσφύγων και μεταναστών στην Τουρκία, άλλοι πρόσφυγες έφυγαν από την Τουρκία για να μετεγκατασταθούν σε ευρωπαϊκά κράτη και ισχυρίζεται ότι οι δύο διαδικασίες, «επιστροφών και μετεγκατάστασης», έγιναν σύμφωνα με το σχέδιο.

Δεν αναφέρει όμως ότι μόνο 70 πρόσφυγες αναχώρησαν από την Τουρκία και ότι προφανώς αυτό έγινε για επικοινωνιακούς λόγους εξωραϊσμού, καθώς το μόνο που προβλέπει η συμφωνία είναι μετεγκατάσταση ενός Σύρου για κάθε Σύρο που θα απελαύνεται κι αυτό μέχρι το όριο των μερικών δεκάδων χιλιάδων.

Μάλιστα, ο αρμόδιος επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος σημείωσε ότι «η Τουρκία όσο και η Ελλάδα –που είναι οι κύριες υπεύθυνες για την εφαρμογή της συμφωνίας– έχουν ακόμη να κάνουν πολλά» με την υποστήριξη της Επιτροπής, δεν αναφέρθηκε όμως στην ασφυκτική πίεση της Επιτροπής να εφαρμοστεί η συμφωνία, ενώ ήταν δεδομένες οι ελλείψεις, με άμεσο αντίκτυπο στη ζωή και τα δικαιώματα των προσφύγων.

Απελάσεις δεν είχαν προγραμματιστεί για σήμερα. Το νέο πρόγραμμα αναμένεται να ανακοινωθεί, ενώ δεν έχει διευκρινιστεί τι μέλλει γενέσθαι στα νησιά εκτός Χίου και Λέσβου.