«Πήραμε σαφή διαβεβαίωση ότι θα διατηρηθεί το υπάρχον status quο»

Στα δύο «κρίσιμα» ζητήματα που απασχόλησαν τη μαραθώνια σύνοδο κορυφής αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός λίγο μετά το πέρας της συνεδρίασης: το βρετανικό ζήτημα και την τρέχουσα προσφυγική κρίση.

Ο Αλέξης Τσίπρας εξέφρασε την πεποίθηση ότι «στις δυσκολίες αυτές αναδεικνύονται όλες οι αδυναμίες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, η έλλειψη αλληλεγγύης και συνυπευθυνότητας», ενώ υπογράμμισε τη θέση που εξέφρασε η Ελλάδα, ότι δηλαδή η σύνοδος αυτή πρέπει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα «από κοινού», μεριμνώντας όχι μόνο για «το βορειοδυτικό άκρο» αλλά και για το νοτιονατολικό που κινδυνεύει με «κατάρρευση των εξωτερικών συνόρων εξαιτίας της προσφυγικής κρίσης».

Εξήγησε επίσης πως η Ελλάδα επιφυλάχθηκε για τα συμπεράσματα της συνόδου συνολικά, ζητώντας να υπάρξουν «ουσιαστικές ενέργειες στην οικοδόμηση αλληλεγγύης, συνεργασίας και συνυπευθυνότητας».

«Η Ελλάδα είναι γνωστό πως έχει αναλάβει στους ώμους της δυσανάλογο βάρος σε σχέση με τις δυνάμεις της για να αναδείξει το ανθρώπινο πρόσωπο της Ευρώπης σε αυτή την προωτοφανή κρίση», υπογράμμισε.

Αναφερόμενος στη συνάντηση που έγινε με πρωτοβουλία της ολλανδικής προεδρίας και τη συμμετοχή της καγκελαρίου Μέρκελ, του καγκελαρίου Φάιμαν και των χωρών της Ε.Ε. που βρίσκονται στη διαδρομή των Βαλκανίων, ο Έλληνας πρωθυπουργός σημείωσε πως η Ελλάδα πήρε «σαφή διαβεβαίωση» ότι θα υπάρξει «ουσιαστική συνεργασία» το επόμενο διάστημα προκειμένου να διατηρηθεί το status quo στα σύνορα και να εφαρμοστεί η συμφωνία με την Τουρκία για τη «μείωση των προσφυγικών ροών» και την «αντιμετώπιση αυτής της ανθρωπιστικής προσφυγικής κρίσης», γεγονός που χαρακτήρισε «θετική κατάληξη».

Όσον αφορά τα συμπεράσματα, επισήμανε τη σαφή αναφορά στην διατήρηση της ακεραιότητας του Σένγκεν, κάτι που -όπως ανέφερε- «σημαίνει ότι τελειώνει κάθε ανούσια συζήτηση περί ξηλώματος του Σένγκεν που θα ξεκινήσει από την Ελλάδα».

Επιπλέον, αναφέρθηκε στη «σαφή» και «ρητή» αναφορά «ότι δεν θα υπάρχουν μη συντονισμένες μονομερείς πρακτικές στον διάδρομο των προσφυγικών ροών που θα δημιουργούν προβλήματα σε άλλες χώρες υπό τον κίνδυνο ανθρωπιστικής κρίσης». Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία της αναφοράς «στην πλήρη εφαρμογή της μετεγκατάστασης προσφυγών τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία.

Είναι αντιφατικό να συζητάμε για την ενότητα της ΕΕ στο ένα άκρο, όταν στο άλλο άκρο η ενότητα δοκιμάζεται από μονομερείς ενέργειες.

— Alexis Tsipras (@atsipras) Φεβρουάριος 18, 2016

Ο πρωθυπουργός ενημέρωσε πως η Ελλάδα έδωσε τη συγκατάθεσή της στα συμπεράσματα που αφορούν και τη Βρετανία, με βάση αυτές τις αναφορές και τις δεσμεύσεις των εταίρων, επισημαίνοντας ωστόσο τις «επιφυλάξεις» της Ελλάδας για τη συμφωνία, που αφορούν κυρίως τη δυνατότητα να υπάρχουν αποκλίσεις για ορισμένους από το κοινοτικό κεκτημένο.

Ο Αλ. Τσίπρας ευχήθηκε «καλή επιτυχία στο Ντέιβιντ Κάμερον» και «θετική έκβαση στο δημοψήφισμα» παρ’όλο που -όπως ανέφερε- «θα είναι μια δύσκολη μάχη γι’ αυτόν». Χαρακτηρίζοντας «αντίφαση» το βρετανικό ζήτημα, είπε πως ο Βρετανός πρωθυπουργός «θα κληθεί να υπερασπιστεί την παραμονή στην Ευρώπη έχοντας εξασφαλίσει για τους ψηφοφόρους του ένα πακέτο λιγότερης Ευρώπης».

«Όσοι λοιπόν επιθυμούν τη λιγότερη Ευρώπη θα επιλέξουν κάτι που θα έχει λιγότερη Ευρώπη» επισήμανε, ενώ εξέφρασε την πεποίθηση πως «η απάντηση δεν είναι λιγότερη αλλά καλύτερη Ευρώπη».

Χαρακτήρισε «κρίσιμο» το δημοψήφισμα αλλά και το «να υπερισχύσει η άποψη για την παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ», ενώ κατέληξε λέγοντας ότι θα κριθεί το δημοψήφισμα αυτό και από τις εξελίξεις σε όλη την Ευρώπη και ειδικά στο νοτιοανατολικό άκρο». «Η προσφυγική κρίση θα είναι αυτή που θα κρίνει τη συνοχή της Ευρώπης» υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.

Εξάλλου, ερωτηθείς σχετικά με τη στάση των εταίρων σε σχέση με την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, είπε πως οι συζητήσεις ήταν «θετικές», ενώ «όλοι εξέφρασαν την εκτίμηση ότι πρέπει να ολοκληρωθεί το συντομότερο».

Νεότερα στις αρχές Μαρτίου

Πλέον οι εξελίξεις στο προσφυγικό μετατίθενται για τις 6 Μαρτίου, όταν και θα πραγματοποιηθεί έκτακτη συνάντηση κορυφής, με τη συμμετοχή και της Τουρκίας (που απουσίαζε χθες).

Μέχρι τότε η πολιτική της Ανγκελα Μέρκελ για την αναχαίτιση της προσφυγικής ροής, η οποία στηρίζεται στη συνεργασία με την Τουρκία, θα συνεχίσει να αποτελεί τον βασικό κρίκο των κοινοτικών δραστηριοτήτων.

Η αποτελεσματικότητα της πολιτικής αυτής, όμως, αμφισβητείται όλο και περισσότερο στην Ευρώπη των 28. Η καγκελάριος φάνηκε απομονωμένη στη συζήτηση για το προσφυγικό. Οι μόνοι που τη στήριξαν ήταν ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και ο πρόεδρος των 28 Ντόναλντ Τουσκ.

Οι χώρες της ομάδας Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) και η Αυστρία έδειξαν καθαρά ότι είναι διατεθειμένες να πάρουν αποστάσεις από την πολιτική της καγκελαρίου στο προσφυγικό. Το ίδιο, έστω πιο προσεκτικά, έδειξαν και οι σκανδιναβικές χώρες. Ακόμη και η Γαλλία, στην ισχυρή στήριξη της οποίας ήλπιζε η καγκελάριος, απομακρύνεται με μικρά βήματα.

Ουσιαστικά, λοιπόν, η πολιτική των Βρυξελλών και του Βερολίνου στο προσφυγικό παραμένει «ζωντανή» μόνο στο σκέλος της ανάπτυξης συνεργασίας με την Τουρκία και το ΝΑΤΟ. Το σχέδιο της ομάδας Βίζεγκραντ για κλείσιμο των ελληνικών συνόρων και ενίσχυση της ΠΓΔΜ και της Βουλγαρίας προσέκρουσε σε ισχυρές αντιδράσεις και ούτε καν αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης στη σύνοδο.

Κείμενο συμπερασμάτων

Στο κείμενο συμπερασμάτων για το προσφυγικό, υπάρχουν αναφορές για τη συνεργασία με την Τουρκία και το ΝΑΤΟ, αλλά δεν υπάρχει ρητή δέσμευση για αποφυγή μονομερών ενεργειών από τα κράτη-μέλη, όπως το κλείσιμο των συνόρων.

Για την Ελλάδα, χωρίς να αναφέρεται ρητά, επισημαίνεται ότι η σύσταση και λειτουργία των κέντρων υποδοχής βελτιώνεται σταδιακά όσον αφορά την ταυτοποίηση, την καταγραφή, τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και τους ελέγχους ασφαλείας επί προσώπων και ταξιδιωτικών εγγράφων. Ωστόσο, όπως τονίζεται, πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για να καταστούν τα κέντρα πλήρως λειτουργικά.

Τα βασικά σημεία των συμπερασμάτων για το προσφυγικό:

■ Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση του ΝΑΤΟ να βοηθήσει στην αναγνώριση, παρακολούθηση και επιτήρηση των παράνομων διελεύσεων στο Αιγαίο Πέλαγος και καλεί όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ να υποστηρίξουν ενεργά το μέτρο αυτό. Η Ε.Ε. και ιδίως η Frontex θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με το ΝΑΤΟ.

■ Η πλήρης και ταχεία εφαρμογή του σχεδίου δράσης Ε.Ε.-Τουρκίας εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα, προκειμένου να αναχαιτιστούν οι μεταναστευτικές ροές και να καταπολεμηθούν τα δίκτυα διακινητών και λαθρεμπόρων. Η Τουρκία έχει λάβει μέτρα για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση των Σύρων προσφύγων στην τουρκική αγορά εργασίας και την ανταλλαγή δεδομένων με την Ε.Ε. Ωστόσο, οι ροές των μεταναστών που φτάνουν στην Ελλάδα από την Τουρκία εξακολουθούν να είναι υπερβολικά υψηλές. Επιβάλλεται σημαντική και διαρκής μείωση του αριθμού των παράνομων εισόδων από την Τουρκία στην Ε.Ε. Αυτό απαιτεί περισσότερες και αποφασιστικές προσπάθειες και από την πλευρά της Τουρκίας για την αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου δράσης.

■ Με τη βοήθεια της Ε.Ε., η σύσταση και η λειτουργία κέντρων πρώτης υποδοχής βελτιώνονται σταδιακά όσον αφορά την ταυτοποίηση, την καταγραφή, τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και τους ελέγχους ασφαλείας επί προσώπων και ταξιδιωτικών εγγράφων· ωστόσο, πρέπει πολλά ακόμη να γίνουν. Οι αιτούντες άσυλο δεν έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν το κράτος-μέλος στο οποίο θα ζητούν άσυλο…