Τα προβλήματα του πληθυσμού είναι τόσο θεμελιώδη που εκδικούνται τρομερά εκείνους που τα αγνοούν
(Alfred Sauvy, Γάλλος δημογράφος)
Το ασφαλιστικό πρόβλημα της χώρας υπήρχε και πριν από τα μνημόνια. Οφείλεται σε πράξεις και παραλείψεις των μονοκομματικών κυβερνήσεων Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ την 35ετία 1974-2009 και επιδεινώθηκε στην 5ετία 2010-2014 εξαιτίας των μέτρων που έλαβαν, με βάση τα μνημόνια που υπέγραψαν, οι κυβερνήσεις των κομμάτων αυτών την 5ετία 2010-2014.
Δεν θα αναφερθώ στα πεπραγμένα των κυβερνήσεων αυτών διότι είναι παγκοίνως γνωστά. Θα αναφερθώ μόνο στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο επηρεάζει διαχρονικά το ασφαλιστικό. Το πρόβλημα αυτό υπήρχε και πριν από τα μνημόνια. Πιο συγκεκριμένα:
Την περίοδο 1974-2009, και ιδιαίτερα από το 1981 και μετά, σημειώθηκε δραματική μείωση των γεννήσεων από 148.000 το 1980 σε περίπου 100.000 τη δεκαετία του ’90. Από το 1998 και μετά οι γεννήσεις από Ελληνίδες ήταν λιγότερες από τους θανάτους των Ελλήνων, με αποτέλεσμα τη συνεχή μείωση του ελληνικού πληθυσμού.
Οι εξελίξεις αυτές επιβάρυναν το ασφαλιστικό, αλλά η χαμηλή, σχετικά με τα σημερινά επίπεδα, ανεργία και η εισροή μεταναστών έδιναν στις κυβερνήσεις το άλλοθι να συνεχίσουν να μην ενδιαφέρονται για το δημογραφικό. Πράγματι όλες οι κυβερνήσεις επέδειξαν εγκληματική αδιαφορία για το μέγιστο αυτό εθνικό μας πρόβλημα, παρότι το 1993 είχε δοθεί στη δημοσιότητα το ομόφωνο πόρισμα της Βουλής για τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν για την αντιμετώπισή του.
Στην απαράδεκτη αυτή στάση των κυβερνήσεων για το δημογραφικό μέχρι το 2009 ήρθε να προστεθεί η εφαρμογή των μέτρων των μνημονίων, με αποτέλεσμα να επιδεινωθεί το δημογραφικό και να επιβαρύνει το ασφαλιστικό.
Πιο συγκεκριμένα, η ανεργία, η μείωση των μισθών και των συντάξεων, η αύξηση της φορολογίας και η μείωση των δαπανών για την υγεία προκάλεσαν από τη μια μεριά μείωση των γεννήσεων και αύξηση των θανάτων την πενταετία 2010-2014 και από την άλλη μείωση του πληθυσμού λόγω υπεροχής των θανάτων έναντι των γεννήσεων και της μετανάστευσης ιδιαίτερα νέων με προσόντα. Τα αποτελέσματα αυτά αποτυπώνονται ανάγλυφα στον Πίνακα.
Στο πρώτο μέρος του Πίνακα δίνονται οι γεννήσεις, οι θάνατοι και η φυσική μεταβολή του πληθυσμού (γεννήσεις μείον θάνατοι) τα έτη 2009 και 2014 και η διαφορά τους, στο δεύτερο μέρος τα αντίστοιχα στοιχεία για το σύνολο του πληθυσμού και οι τρεις μεγάλες ομάδες ηλικιών και στο τρίτο ο δείκτης γήρανσης, δηλαδή η σχέση του πληθυσμού 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό μέχρι 14 ετών.
Από τον Πίνακα αυτό φαίνεται ότι το 2014 σε σχέση με το 2009:
Οι γεννήσεις μειώθηκαν και οι θάνατοι αυξήθηκαν, με αποτέλεσμα η φυσική αύξηση του πληθυσμού (γεννήσεις μείον θάνατοι) το 2009 να μετατραπεί σε υπερδιπλάσια φυσική μείωσή του το 2014.
Ο συνολικός πληθυσμός της χώρας μειώθηκε, εξαιτίας της μείωσης του πληθυσμού κάτω των 15 ετών λόγω της υπεροχής των θανάτων έναντι των γεννήσεων και κυρίως λόγω της μεγάλης μείωσης του πληθυσμού της παραγωγικής ομάδας ηλικιών 15-64 ετών. Η μείωση στην ομάδα αυτή των ηλικιών οφείλεται στη μείωση του πληθυσμού λόγω της μετανάστευσης και στην αύξηση του πληθυσμού ηλικίας 65 ετών και άνω.
Ο δείκτης γήρανσης του πληθυσμού αυξήθηκε, δηλαδή αυξήθηκε ο πληθυσμός των 65 ετών και άνω: ενώ το 2009 ήταν κατά 28% μεγαλύτερος από εκείνον των κάτω από 15 ετών, το 2014 ήταν κατά 40% μεγαλύτερος.
Η αύξηση της γήρανσης του πληθυσμού επιβαρύνει άμεσα το ασφαλιστικό, με την αύξηση των συντάξεων και των δαπανών για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενώ η μετανάστευση στερεί τη χώρα από πολύτιμο εργατικό δυναμικό και τη συνεισφορά του στα ασφαλιστικά ταμεία και η μείωση των γεννήσεων έχει πιο μακροχρόνιες επιπτώσεις στο πρόβλημα αυτό.
Ολα αυτά δικαιώνουν απόλυτα τη ρήση του μεγάλου Γάλλου δημογράφου Alfred Sauvy: Το δημογραφικό εκδικείται τρομερά τις κυβερνήσεις Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ. Ας ελπίσουμε ότι η σημερινή κυβέρνηση θα διαφοροποιηθεί από αυτές και θα εφαρμόσει, σταδιακά έστω, τα μέτρα που προτείνονται για το δημογραφικό στο ομόφωνο πόρισμα της Βουλής του 1993. Αν το κάνει, θα συμβάλει και με αυτόν τον τρόπο στην επίλυση του ασφαλιστικού.
* πρώην αντιπροέδρου της Βουλής, υπουργού και καθηγητή της ΑΣΟΕΕ
