Μάχη για την αξιολόγηση

Υστερα από τρεις μήνες έντονης μνημονιακής πορείας, η ώρα για την έναρξη της πρώτης αξιολόγησης πλησιάζει, καθώς απομένουν τα μέτρα που αφορούν το ασφαλιστικό και τα «κόκκινα» δάνεια.

Ηδη, όμως, οι αντικρουόμενες πλευρές έχουν λάβει θέσεις μάχης και δεν είναι λίγοι στα πολιτικά και δημοσιογραφικά γραφεία αυτοί που εκτιμούν ότι τους επόμενους μήνες θα γίνει μία ακόμα σύγκρουση στις Βρυξέλλες, μία σύγκρουση που εν πολλοίς μπορεί να επηρεάσει τη συνέχιση του ελληνικού προγράμματος αλλά και τις ισορροπίες στην ασκούμενη πολιτική στην ευρωζώνη.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. έχει κινηθεί μέχρι στιγμής σύμφωνα με το γράμμα του Μνημονίου με μικρές καθυστερήσεις. Εχει υλοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος των όσων προβλέπει το τρίτο δανειοδοτικό πρόγραμμα διεξάγοντας διαπραγματεύσεις επιμέρους ζητημάτων.

Η Αθήνα παραμένει ικανοποιημένη από την έκβαση των μέχρι τώρα διαβουλεύσεων, θεωρώντας ότι έχει αποσπάσει καλούς συμβιβασμούς, δεδομένων των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών. Η δε γρήγορη υιοθέτηση δεκάδων μέτρων φαίνεται να έχει εκπλήξει ακόμα και τους πλέον δύσπιστους στην ευρωζώνη.

Προ ημερών, Ευρωπαίος ανώτατος αξιωματούχος που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις έλεγε σε κλειστό κύκλο συνομιλητών του στην Αθήνα ότι «η ελληνική κυβέρνηση έχει κάνει περισσότερα από ό,τι περιμέναμε», επισημαίνοντας πως «το «εμπροσθοβαρές» σκέλος του προγράμματος περιελάμβανε τόσο πολλές δράσεις, που θεωρούσαμε ότι δεν θα «περάσει» από τη Βουλή. Διαψευστήκαμε όμως».

Μια και τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν πως το ασφαλιστικό νομοσχέδιο φαίνεται ότι θα υπερψηφιστεί χωρίς ιδιαίτερες αντιδράσεις από τους δανειστές και χωρίς τριβές από τη Βουλή, το Μαξίμου και το οικονομικό επιτελείο στρέφουν την προσοχή τους στο επόμενο στάδιο, αυτό της πρώτης αξιολόγησης.

Η εκτίμηση του Γερούν Ντάισελμπλουμ, ότι η αξιολόγηση μπορεί να κρατήσει μήνες, δεν εξέπληξε ιδιαίτερα τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, καθώς απλώς δημοσιοποιήθηκε αυτό που κυκλοφορούσε έντονα στους διαδρόμους των κέντρων λήψης αποφάσεων στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο:

Συγκεκριμένη μερίδα των εταίρων, η οποία συγκεντρώνεται γύρω από τη γερμανική ηγεσία, είχε από νωρίς δείξει ότι το πιο κομβικό σημείο της μνημονιακής πορείας θα είναι η αξιολόγηση. «Μπορούν να εφευρεθούν ουκ ολίγες αφορμές για να «κολλήσει» η διαδικασία», σημείωνε κορυφαίο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου.

Πώς μπορεί να συμβεί αυτό; «Η πορεία του προϋπολογισμού και ιδιαίτερα στο σκέλος των εσόδων αποτελεί μια κλασική δικαιολογία», σημείωνε το ίδιο στέλεχος. «Μπορεί να εφευρεθεί η κλασική αιτιολογία ότι δεν εξασφαλίζονται τα έσοδα, ακόμα και αν τα μέχρι στιγμής στοιχεία είναι παραπάνω από θετικά», προσέθετε.

Υπό αυτό το πρίσμα στο Μαξίμου και το υπουργείο Οικονομικών έχει σημάνει «συναγερμός» ώστε να προχωρήσουν γρήγορα και χωρίς «πυροτεχνήματα» τα σχετικά νομοσχέδια και οι μεταρρυθμίσεις, όπως αυτό για τα αδήλωτα κεφάλαια στο εξωτερικό και γενικότερα το φορολογικό νομοσχέδιο.

Η πληροφορία, όμως, που έχει φτάσει στα αυτιά των κορυφαίων επιτελών και δημιουργεί προβληματισμό προέρχεται από τα δημοσιογραφικά γραφεία διεθνών μέσων. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η γερμανική ηγεσία είναι πιθανό να «τραβήξει» το σκοινί σε τέτοιο βαθμό ώστε να κινδυνεύει να μην ολοκληρωθεί καν η πρώτη αξιολόγηση.

Ορισμένοι εξ αυτών λένε ότι πρόκειται απλώς για μια εκτίμηση δεδομένων των «αναχωμάτων» που μπορεί να θέσουν η γερμανική πλευρά και μερίδα των δανειστών.

Αλλοι όμως θεωρούν ότι ο γερμανικός πυρήνας είναι παραπάνω από ανέτοιμος ή πρόθυμος για να ολοκληρώσει την αξιολόγηση και να ξεκινήσει τη διάδοχη συζήτηση για το ελληνικό χρέος, πολιτικά και οικονομικά. Αυτό αποτελεί, άλλωστε, την επιβεβαίωση μιας εκτίμησης που έκαναν τα στελέχη της κυβέρνησης τον Αύγουστο, την επομένη της υπογραφής του νέου Μνημονίου.

Δεν είναι λοιπόν τυχαία η επιλογή του Ευκλείδη Τσακαλώτου και του Μαξίμου να διεξαχθεί περιοδεία του πρώτου σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η δε σειρά συναντήσεων είναι χαρακτηριστική, καθώς συναντά αρχικά υπουργούς Οικονομικών χωρών του Νότου (Ιταλία, Πορτογαλία, Γαλλία), ενώ απομένουν το Ελσίνκι, το Αμστερνταμ και το Βερολίνο, οι χώρες που συνιστούν τον «σκληρό» πυρήνα της λιτότητας στην ευρωζώνη.

Η συμμετοχή του ΔΝΤ

Μία ακόμα πτυχή του όλου ζητήματος αφορά πάντως και τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο νέο πρόγραμμα, η οποία μπορεί να αποτελέσει αφορμή για νέες δυσκολίες. Το χρονοδιάγραμμα για τη λήψη της σχετικής απόφασης τοποθετείται για τον Μάρτιο, ωστόσο ο ακριβής προγραμματισμός είναι ακόμα «θολός».

Η Αθήνα καλείται να κινηθεί σε ένα εξαιρετικά δύσκολο πεδίο: Ο Πολ Τόμσεν, όπως γνωρίζει το Μαξίμου, έχει εκδηλώσει την πρόθεση να μη συμμετάσχει περαιτέρω στο ελληνικό πρόγραμμα, δεχόμενος πιέσεις τόσο από τις «αναδυόμενες» οικονομίες όσο και (υπογείως) από τις ΗΠΑ με το επιχείρημα ότι υπάρχουν άλλες χώρες στην ευρύτερη περιοχή που χρειάζονται τη συνδρομή του. Στον αντίποδα όμως βρίσκονται οι ευρωπαϊκές χώρες, με πρωταγωνίστρια τη Γερμανία, η οποία επιμένει στην παρουσία του Ταμείου εδώ.

Η τελική απόφαση θα είναι πολιτική και θα ληφθεί εν πολλοίς από την Κριστίν Λαγκάρντ. Οι ισορροπίες είναι παραπάνω από ευαίσθητες.

Η Αθήνα πάντως ακόμα δεν έχει λάβει απολύτως τελική θέση, ωστόσο παρατηρεί ότι τα κλιμάκια του ΔΝΤ έχουν μεταβάλει τη στάση τους στις ύστερες διαπραγματεύσεις. Οι εκπρόσωποι του Ταμείου σε πολλά ζητήματα στέκονται στο παρασκήνιο και είναι πολύ πιο ήπιοι, παρατηρούν. Εξ ου και αναμένουν τη στάση που θα τηρήσει το ΔΝΤ στο ζήτημα του χρέους.

Μια λογική συνεκδοχή επιβάλλει ότι στην περίπτωση που το Ταμείο δεν πιέσει τα ευρωπαϊκά μέρη αρκούντως στο ζήτημα της αναδιάρθρωσης του χρέους, δεν υπάρχει λόγος να παραμένει στην Ελλάδα. Οι πιθανές συναντήσεις του Αλέξη Τσίπρα στο Νταβός με κορυφαίους αξιωματούχους των δύο πλευρών του Ατλαντικού φαίνεται ότι θα «φωτίσουν» λίγο τις εκατέρωθεν προθέσεις.