Η συναγωγή Beit Aaron, το σχολείο Leon Gatenio, η άγνωστη οδός Ιουστινιανού η οποία οριοθετούσε το κεντρικό εβραϊκό γκέτο στη Θεσσαλονίκη, που λειτούργησε για τρεις εβδομάδες από τις 25 Φεβρουαρίου του 1943, λίγο πριν από το δραματικό ταξίδι με τα τρένα για το Αουσβιτς, μνημεία, κοιμητήρια και πανέμορφες βίλες πλούσιων Εβραίων, συνοικίες, οικοδομικά τετράγωνα, νοσοκομεία, αγορές, μορφωτικά ιδρύματα, κομμάτια μιας πόλης όπως ήταν και άλλα πάλι σημεία αναφοράς μέχρι σήμερα, που ενώνουν το παρόν με το παρελθόν της, αποτυπώνονται στην εφαρμογή για iphones του προγράμματος Jewish Legacy in Thessaloniki.
Δεκάδες κυριολεκτικά συναγωγές και σχολεία, τα ίχνη των περισσότερων χαμένα πλέον στο πέρασμα του χρόνου, εβραϊκοί τόποι που περιλαμβάνουν κτίρια εβραϊκού ενδιαφέροντος με το ιστορικό και τις φωτογραφίες τους αποτυπώνουν ηλεκτρονικά τα χνάρια μιας παρουσίας, ακόμη κι όταν αυτή δεν υπάρχει πια, διασώζοντάς την έτσι από τη χοάνη της λήθης.
Ενα ακόμη σημαντικό κομμάτι της εφαρμογής καταλαμβάνουν έξι περιηγήσεις. Με οδηγό το κινητό, περπατά κανείς τη μικρή απόσταση γύρω από το Εβραϊκό Μουσείο στο κέντρο της πόλης μέχρι την πλατεία Ελευθερίας, όπου το «Μαύρο Σάββατο» του ’41 συγκεντρώθηκαν 7.000 Εβραίοι για να επιστρατευτούν για καταναγκαστική εργασία.
Οι πυκνοί περίπατοι μνήμης με ηλεκτρονικό οδηγό την εφαρμογή Jewish Legacy in Thessaloniki συνεχίζονται με την περίφημη συναγωγή «Ταλμούδ Τορά» και το κεντρικό σχολείο των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη, που βρίσκονταν στη σημερινή αγορά Μοδιάνο, την εβραϊκή συνοικία Ρόγος, σημείο στο οποίο βρίσκονταν για χρόνια οι Incantadas, οι συνοικίες Μπαρόν Χιρς και Ρεζή Βαρδάρ στα δυτικά της πόλης, το παλιό εβραϊκό νεκροταφείο στα ερείπια του οποίου είναι χτισμένη η σημερινή πανεπιστημιούπολη και οι εβραϊκές συνοικίες στα ανατολικά της πόλης.
Η εφαρμογή «Jewish Legacy App» χρησιμοποιείται σε iphones και ipads και είναι μια πρωτοβουλία της πρεσβείας του Καναδά και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, που υλοποιήθηκε μέσω της συνεργασίας του Εβραϊκού Μουσείου με εξειδικευμένη ομάδα του Stavros Niarchos Foundation Centre for Hellenic Studies-The New Media Lab του Simon Fraser University, που εδρεύει στο Βανκούβερ του Καναδά, καθώς και με την υποστήριξη του γενικού προξενείου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη και της πρεσβείας του Ισραήλ.
Τα αρχεία του Σπίλμπεργκ
Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά 52.000 μαρτυρίες βίντεο γυρισμένες σε 56 χώρες, σε 32 γλώσσες αποτελούν έναν ανεξάντλητο θησαυρό για όσους ερευνούν θέματα γενοκτονιών…
Σ’ αυτό το αρχείο του Shoah Foundation Visual History, οι ερευνητές του οποίου έχουν καταγράψει συνεντεύξεις από επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος (Εβραίους, ομοφυλόφιλους, Μάρτυρες του Ιεχωβά, Ρομά και Σίντι), από επιζήσαντες προγραμμάτων ευγονικής, απελευθερωτές και μάρτυρες της απελευθέρωσης, πολιτικούς κρατούμενους, έχουν πρόσβαση από το 2011 όσοι το επιθυμούν σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο του Επιστημονικού Αναγνωστηρίου της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το USC Shoah Foundation Institute, που ίδρυσε ο διάσημος σκηνοθέτης Στίβεν Σπίλμπεργκ μαζί με το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας και άλλα συνεργαζόμενα ιδρύματα, εργάζεται για να προωθήσει την έρευνα, να παράσχει πηγές και online εργαλεία για τους εκπαιδευτικούς και να διαδώσει τις μαρτυρίες του αρχείου του για διδακτικούς σκοπούς.
Από το 2011 και μετά από συμφωνία του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με το Freie Universitat Berlin παρέχεται η δυνατότητα σε Ελληνες και ξένους ερευνητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς και κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη να έχει πρόσβαση στο Visual History Archive. Στη συμφωνία συνέβαλαν το γενικό προξενείο της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη και η Ομάδα για τη Μελέτη της Ιστορίας των Εβραίων στην Ελλάδα.
