Με το σκίτσο άργησα να ασχοληθώ επαγγελματικά. Για πολλά χρόνια το παρακολουθούσα από κάποια απόσταση, συλλέγοντας, διαβάζοντας, θαυμάζοντας αυτούς που το έπαιζαν ήδη στα δάχτυλα.
Πρώτος και καλύτερος ανάμεσά τους ο Γιάννης Καλαϊτζής. Με τη μοναδική γραμμή, την πληθωρική, την εκρηκτική, την άναρχη και τα αιχμηρότατα σχόλια.
Το σκίτσο του δεν διαβαζόταν ποτέ με μια ματιά. Επιανες αρχικά το νόημα και έπρεπε μετά να το δεις οριζοντίως, διαγωνίως και καθέτως για να ανακαλύψεις τις λεπτομέρειες.
Φάτσες, εκφράσεις, ζώα, ήχοι, κινήσεις που ξεπετιούνταν δεξιά κι αριστερά. Για το τέλος άφηνα πάντα τη μοναδική του υπογραφή, με τα ευφάνταστα σχόλια, ένα δεύτερο σκίτσο μέσα στο πρώτο.
Πάνω απ’ τα κόμικ του πέρασα πάμπολλες ώρες παρατηρώντας.
Τα πορτρέτα του τα ζήλεψα. Δεν έχουν ασχοληθεί τόσο πολύ μ’ αυτά, αν και πιστεύω πως είναι το κομμάτι που συμπληρώνει την τεχνική του αρτιότητα.
Για μένα, που ήταν ο καημός μου και τα έκοβα και τα μάζευα χρόνια, ήταν ένας λόγος ακόμα να τον θαυμάζω. Με τόσο λιτά μέσα, ένα μολύβι ή έναν μαύρο μαρκαδόρο, με τις νευρικές, βιαστικές, γραμμές ο Γιάννης έβγαζε τον χαρακτήρα, έπιανε την έκφραση, ζωντάνευε όποιον έφτιαχνε.
Τον είχα δει να το κάνει όταν βρισκόμασταν καμιά φορά μετά τη Λέσχη και μας ζωγράφιζε όπου έβρισκε.
Σε χαρτιά, σε τραπεζομάντιλα και σε τραπέζια ακόμα.
Η τελευταία μου ανάμνηση απ’ αυτόν είναι ένα βράδυ στην πλατεία Καρύτση, με διάφορους συναδέλφους της «Εφημερίδας των Συντακτών», στη διπλανή καρέκλα, με κουβέντα, γέλια, ποτό, μεζέ, το τσιγάρο στο χέρι και το τραγούδι στο στόμα. Χαίρομαι που θα τον θυμάμαι έτσι!
Οταν τον γνώρισα, ανακάλυψα ότι ήταν όπως τα σκίτσα του: θυελλώδης, πληθωρικός, ανήσυχος, ασυμβίβαστος, ετοιμόλογος, πειραχτήρι.
Ο Γιάννης έζησε όπως ήθελε, είπε ό,τι ήθελε, σκίτσαρε και έγραψε ό,τι ήθελε. Χωρίς συμβιβασμούς, επαναπαύσεις, υποχωρήσεις.
Το «ουδείς αναντικατάστατος» δεν μπορεί να ισχύσει εδώ. Κάποιοι άνθρωποι είναι μοναδικοί. Και οι ίδιοι και αυτό που προσέφεραν.
Είναι εκπληκτικό το ότι ενώ ενέπνευσε και έκανε γενιές και γενιές δημιουργών να ασχοληθούν με το κόμικ και τη γελοιογραφία, δεν υπάρχει ούτε μια γραμμή που να μοιάζει με τη δική του.
Κι ούτε πιστεύω πως θα υπάρξει.
Καλό σου ταξίδι Γιάννη! Η θέση σου στο σχολείο του σκίτσου θα παραμείνει κενή.
*Σκιτσογράφος
