Οι πανεπιστημιακοί λαογράφοι περιφρονούν βαθύτατα τα τιποτένια γεγονότα της καθημερινής ρουτίνας και αρνιούνται να χρησιμοποιήσουν τα στοιχεία που απορρέουν από τα μικρά και τα ασήμαντα.
Δεν έχουν καταλάβει, όμως, ότι η επίσημη ιστορία γράφεται τόσο στα πεδία των μαχών όσο και στις μικρές αγγελίες της εφημερίδας των συνοικεσίων
Διαβάζω ξανά και ξανά τη φράση του μεγάλου μας λαογράφου και ερευνητή, Ηλία Πετρόπουλου, σήμερα που άνοιξα ένα παλιό μπαούλο στο υπόγειο του σπιτιού και βρήκα τον χαρταετό που μου είχε φτιάξει ο πατέρας μου στο Δημοτικό. Πολύχρωμος και φανταχτερός με μια τεράστια ουρά, με τα σημάδια ακόμα απ’ την κόλλα να διακρίνονται στα ξυλάκια, μισοσκισμένος και ταλαιπωρημένος, καθώς από ένα ξαφνικό φύσημα του αέρα είχε καρφιτσωθεί στα κλαδιά ενός ψηλού δέντρου.
Δεν ήταν παρά μια αυτοσχέδια κατασκευή, τιποτένια και ασήμαντη. Ομως, για μένα, όπως και για όλα τα παιδιά του κόσμου, ο χαρταετός αυτός ήταν άμεσα συνυφασμένος με τον πατέρα μου, με τις μοναδικές στιγμές που περάσαμε δουλεύοντας τα υλικά για την κατασκευή του, με την ανεπανάληπτη χαρά που νιώσαμε όταν καταφέραμε να τον ανυψώσουμε και με περηφάνια τον βλέπαμε να αρμενίζει πάνω από τα κεφάλια μας. Ενα μωσαϊκό αναμνήσεων διαποτισμένων από φωνές, μυρωδιές και τραγούδια εποχών περασμένων μιας πάλαι ποτέ Καθαράς Δευτέρας. Αυτό ήταν ο χαρταετός μου.
Σήμερα που η φυσιογνωμία των ανθρώπων και των πόλεων έχει αλλάξει ριζικά, γεγονότα και περιστατικά αλλοτινά παραμένουν καταχωρισμένα στην προσωπική ιστορία του καθενός και ταυτόχρονα συγκροτούν -με έναν τρόπο μοναδικό για όσους από τους μελετητές του παρελθόντος έχουν μια «λοξή ματιά» στα πράγματα- σελίδες της «επίσημης» ιστορίας.
Την ίδια στιγμή στα λεξικά, ανιχνεύοντας τη λέξη «χαρταετός» στις διάφορες γλώσσες του κόσμου, ονομασίες όπως «kite» (αγγλικά), που είναι το όνομα ενός πανέμορφου πουλιού, «τάκο» (γιαπωνέζικα), που σημαίνει χταπόδι από τους πολλούς σπάγκους που κρέμονται απ’ αυτόν, «papalote» (μεξικάνικα), που σημαίνει πεταλούδα, «drachen» (γερμανικά), που σημαίνει δράκος, είναι αποκαλυπτικές της ιστορίας του χαρταετού που χάνεται στα βάθη των αιώνων.
Μια ιστορία που έχει τις ρίζες της στην αρχαία Κίνα –πριν από 2.500 χρόνια– όταν στους χαρταετούς απεικόνιζαν διάφορες μορφές ζώων και πουλιών και τους χρησιμοποιούσαν σε μαγικές τελετές για τον εξορκισμό του κακού. Στα μετέπειτα χρόνια, το πέταγμα του χαρταετού –σύμβολο της ελευθερίας και της ανάτασης της ψυχής– διασκεδάζει κυρίως τις λαϊκές μάζες.
Mε τον Μάρκο Πόλο περνάει από τις χώρες της Ανατολής στην Ευρώπη του Μεσαίωνα και φτάνει στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας. Στη δεκαετία του ’90, στην πόλη Weifang της Κίνας, όπου φιλοξενείται το μεγαλύτερο διεθνές φεστιβάλ πετάγματος χαρταετού, οι χαρταετοί αποκτούν το δικό τους μουσείο, επιδεικνύοντας την πολυπλοκότητα της κατασκευής και την εξαιρετική τους διακόσμηση.
Οσο για τον δικό μου χαρταετό, θα έχει πάντα τη θέση του στο παλιό μπαούλο του σπιτιού, περιμένοντας τα παιδικά χέρια που θα τον πετάξουν ξανά στον ουρανό, ανάμεσα σε άλλους χαρταετούς «λυσίκομους και με μακριές ουρές, που πετούν πάνω από την πόλι, όπως επάνω από την φτέρη των βουνών οι αετοί».
Και τότε θα «είναι η ώρα κάτασπρη, η έκστασις γαλάζια», όπως γράφει ο μεγάλος Εμπειρίκος. H ώρα της αθωότητας, μονίμως εκλιπούσης, όσο ο καιρός παρέρχεται και πάντοτε παρούσας στις μνήμες μας.
*σκηνοθέτις, παραγωγός
-320x213.png)
