Μικρή Λέσχη, μεγάλα αριστουργήματα

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος επιτελεί τον ρόλο της, δηλαδή την ανάδειξη της παγκόσμιας κινηματογραφικής κληρονομιάς.

Ετσι, προσφέρει στους σινεφίλ τη σπάνια ευκαιρία να δουν στη μεγάλη οθόνη και σε αποκατεστημένες κόπιες 16mm και 35mm ταινίες της δεκαετίας του ‘30, αριστουργήματα του παγκόσμιου σινεμά.

Από το «Γαλάζιο άγγελο» με τη Μάρλεν Ντίντριχ και το «Βαμπίρ» του Καρλ Ντράγερ, μέχρι τα «Ανεμοδαρμένα ύψη» με τον Λόρενς Ολιβιέ και τη «δική» μας «Αστέρω».

Eννέα μεγάλου μήκους και μία μικρού απαρτίζουν το πρώτο μέρος του αφιερώματος «5 δεκαετίες, 50 ταινίες».

Ξεκινάει το Σάββατο 13 Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα Κινηματογράφου, και οι προβολές θα γίνονται κάθε Κυριακή (έως τις 6 Μαρτίου) αναβιώνοντας τη «Μικρή Λέσχη», τον θεσμό που ξεκίνησε πριν από αρκετές δεκαετίες και μύησε στην 7η τέχνη ολόκληρες γενιές.

Οι παλαιότεροι θυμούνται τις προβολές της στο ιστορικό κτίριο της Κανάρη, με ταινίες που δεν ήταν καθόλου εύκολο να δεις τότε.

Μερικούς από εκείνους τους κρυμμένους «θησαυρούς» από το αρχείο της Ταινιοθήκης φέρνει και πάλι στο κοινό το αφιέρωμα. Κριτικοί, θεωρητικοί του κινηματογράφου και σκηνοθέτες θα προλογίσουν τις ταινίες.

Η ανάπτυξη του ομιλούντος κινηματογράφου και η επιστροφή σε πιο αφηγηματικές δομές μέσα από έναν κινηματογράφο που δίνει έμφαση στην υποκριτική, στον διάλογο, στη μουσική και την προσωπική γραφή του κάθε δημιουργού καθιστούν τη δεκαετία του 1930 από τις σημαντικότερες.

«Η δεκαετία είναι σημαντική για την καθιέρωση του Χόλιγουντ, όπου εγκαθίστανται σημαντικοί Κεντροευρωπαίοι σκηνοθέτες, και για την αναβίωση του γαλλικού κινηματογράφου, αλλά και του γερμανικού που λήγει άδοξα με την επικράτηση του ναζισμού», γράφει η Μαρία Κομνηνού, γ.γ. του Δ.Σ. της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, αν. καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Στην περίοδο αυτή συνεχίζουν το έργο τους μεγάλοι σκηνοθέτες, όπως ο Ντράγερ με το στοιχειωμένο “Βαμπίρ”, και ιδρύεται η βρετανική σχολή του ντοκιμαντέρ, με τον Γκρίρσον να συγκεντρώνει σπουδαίους ντοκιμαντερίστες στη μονάδα του Γενικού Ταχυδρομείου του Κράτους (GPO). Η Γερμανία προκαλεί το Χόλιγουντ με τον “Γαλάζιο άγγελο” (…) που επιβάλλει την Ντίντριχ. Ο γαλλικός κινηματογράφος σημαδεύεται από την εμφάνιση σπουδαίων δημιουργών όπως οι Βιγκό και Ρενουάρ».

Η έναρξη του αφιερώματος γίνεται με τον «Κανόνα του παιχνιδιού» του Ζαν Ρενουάρ, ταινία-ορόσημο της δεκαετίας του 1930, όπου ο σκηνοθέτης κάνει χρήση του μονοπλάνου και περίπλοκες κινήσεις της κάμερας.

Η ταινία είναι η σαρκαστική απεικόνιση της ιστορικά ξεπερασμένης και ξεπεσμένης αριστοκρατίας στις παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Διαδραματίζεται στην εξοχική έπαυλη ενός αριστοκρατικού ζεύγους.

Ενας διάσημος αεροπόρος ερωτεύεται τη σύζυγο του οικοδεσπότη, που προσπαθεί με τη σειρά του να χωρίσει την ερωμένη του…

Οι ταινίες του αφιερώματος

Το γαλλικό κίνημα του ποιητικού ρεαλισμού εκπροσωπείται και από τον Ζαν Βιγκό.

Προβάλλεται η «Αταλάντη», η μοναδική ταινία μυθοπλασίας που γύρισε το 1934, λίγο πριν από τον πρόωρο θάνατό του (29 ετών).

Ο Δανός Καρλ Τέοντορ Ντράγερ, καταξιωμένος χάρη στα βωβά αριστουργήματά του, γυρίζει το 1932 την πρώτη ηχητική ταινία του, το «στοιχειωμένο» «Βαμπίρ».

Οι Βρετανοί σκηνοθέτες στρέφουν το βλέμμα τους στην καθημερινότητα και στην κοινωνική πραγματικότητα.

Προβάλλεται το «Τραγούδι της Κεϊλάνης» του Μπάζιλ Ράιτ (1934) και το «Νυχτερινό ταχυδρομείο» (1936), κοινή δημιουργία μιας ομάδας σκηνοθετών της GPO Film Unit.

Από το αφιέρωμα δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι μεγάλες ντίβες, Γκρέτα Γκάρμπο και Μάρλεν Ντίντριχ. Η «Βασίλισσα Χριστίνα» θεωρείται μία από τις καλύτερες του Ρούμπεν Μαμούλιαν με την αινιγματική Γκάρμπο να κυριαρχεί με την αξεπέραστη ερμηνεία της.

Το αφιέρωμα συνεχίζεται με τον «Γαλάζιο άγγελο», την πρώτη από τις έξι ταινίες που η Ντίντριχ γύρισε σε συνεργασία με τον Γιόζεφ φον Στέρνμπεργκ και την έκανε παγκοσμίως γνωστή.

Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το συντηρητικό Χόλιγουντ ανανεώνεται από τους Ευρωπαίους σκηνοθέτες που μεταναστεύουν λόγω της ανόδου του ναζισμού στη Γερμανία.

Ανάμεσά τους ο εβραϊκής καταγωγής Ερνστ Λιούμπιτς με την «Εύθυμη χήρα» (1934) και ο Ουίλιαμ Ουάιλερ, ο οποίος υπέγραψε μεγάλες εισπρακτικές επιτυχίες, όπως τα «Ανεμοδαρμένα ύψη» (1939) με τον Λόρενς Ολίβιε.

Από το Χόλιγουντ δανείζεται την υπόθεσή της και η ελληνική «Αστέρω» του Δημήτρη Γαζιάδη, που κλείνει το αφιέρωμα.

Συγκεντρώνει μια πλειάδα θεατρικών αστέρων και η αποκατάστασή της βασίστηκε στην κόπια με γαλλικούς υπότιτλους, που ανακαλύφθηκε στη Γαλλική Ταινιοθήκη το 2003, χάρη στο κοινοτικό πρόγραμμα Lumière, που αποτελεί συνεργασία των δύο Ταινιοθηκών. (Αναλυτικά το πρόγραμμα στο www.tainiothiki.gr)