Η υποσαχάρια Αφρική στον 21ο αιώνα

Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται στην υποσαχάρια Αφρική σε συνδυασμό με την παρουσία των ελληνικών κοινοτήτων που θα συμβάλει αναμφισβήτητα στη δημιουργία μιας πολυδιάστατης και πολύπλευρης εξωτερικής πολιτικής η οποία θα επαναφέρει την Ελλάδα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, απασχόλησε μεταξύ άλλων την τρίτη ημερίδα του Τομέα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας του ΣΑΠΕΔΔ.

Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Γιάννος Κρανιδιώτης» του υπουργείου Εξωτερικών στις 26 Φεβρουαρίου, με θέμα την υποσαχάρια Αφρική στον 21ο αιώνα, την Ελληνική Εξωτερική Πολιτική και τον Απόδημο Ελληνισμό.

Την έναρξη της εκδήλωσης κήρυξε ο πρόεδρος του συλλόγου Ιωάννης Κουτρουμπής, ο οποίος αναφέρθηκε στην ίδρυση και τις πολυάριθμες δράσεις του ΣΑΠΕΔΔ*.

Στη συνέχεια, το λόγο πήρε ο υπεύθυνος του τομέα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας και συντονιστής της εκδήλωσης, Αθανάσιος Καυκαλίδης**, ο οποίος εισήγαγε το κοινό στο υπό συζήτηση θέμα με αναφορές στη σημασία του απόδημου ελληνισμού και την υποστήριξη του από την Ελληνική Πολιτεία η οποία αποτελεί και βασική υποχρέωση του κράτους βάσει του Άρθρου 108 του Συντάγματος.

Ο Χάρης Πολιτόπουλος, οικονομολόγος και τέως εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ και της ΕΕ μίλησε για «τη δημογραφική και αναπτυξιακή πρόκληση του αιώνα» και εξήγησε ότι μέχρι το τέλος του αιώνα ο 1 στους 3 κατοίκους του πλανήτη και ο 1 στους 2 σε παραγωγική ηλικία (15-64) θα είναι υποσαχάριος Αφρικανός. Προέβλεψε ότι εφόσον διατηρηθεί η ειρήνη και η σταθερότητα, οι ρυθμοί ανάπτυξης της ΥΣΑ θα είναι γρηγορότεροι από τους Ευρωπαϊκούς και το τελικό συνολικό μέγεθος των αγορών και της οικονομίας πολύ μεγαλύτερο. Η Ελλάδα και ο Ελληνισμός – κατέληξε- οφείλουν να στηρίξουν, με τις μικρές τους δυνάμεις την ειρήνη και την ανάπτυξη στην ΥΣΑ και να διεκδικήσουν το μερίδιο που τους αναλογεί σε αυτήν την κοσμογονία.

Η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη ως χαρακτηριστικό γνώρισμα των Ελλήνων όπου και αν αυτοί βρεθούν τονίστηκε ιδιαίτερα από το Γενικό Γραμματέα Απόδημου Ελληνισμού, κ. Μιχάλη Κόκκινο. Ο Έλληνας δεν πήγε στην Αφρική ως αποικιοκράτης.  Άφησε μια Ελλάδα φτωχή και με αυτοθυσίες προσπάθησε να χτίσει ένα μέλλον για τον ίδιο και την οικογένεια του. Η ΓΓΑΕ αποτελεί τον επίσημο δίαυλο επικοινωνίας και τον συνδετικό κρίκο της ελληνικής διασποράς με την πατρίδα. Μέσω των δράσεων της επιθυμεί να συμβάλει, μεταξύ άλλων, στο να διατηρηθούν τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις των Ελλήνων απανταχού της γης. Ο επικεφαλής της ΓΓΑΕ αναφέρθηκε και στην επικείμενη επαναλειτουργία του Συμβουλίου Αποδήμων Ελλήνων το οποίο αναμένεται να επανασυσταθεί.

Στις προκλήσεις ασφαλείας της ευρύτερης περιοχής της Υποσαχάριας Αφρικής, τις νέες απειλές, τους μη κρατικούς δρώντες και τους θύλακες εξτρεμισμού αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο Αν. Γενικός Διευθυντής Εθνικής Αμυντικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, Ταξίαρχος κ. Ταουξής. Ανέλυσε τις κυριότερες εξελίξεις, τα μεγάλα ανοιχτά ζητήματα και τις εθνοτικές συγκρούσεις που μαίνονται στην Αφρική. Εν συνεχεία, αναφέρθηκε στις προτεραιότητες της Ε.Ε. σε σχέση με την Αφρική καθώς και στις εκπαιδευτικές στρατιωτικές επιχειρήσεις που έχουν οργανωθεί από την τελευταία στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ),  όπως για παράδειγμα η EUTM Mali,  EUMAM RCA, EUNAVFOR Atalanta και άλλες. Σε ορισμένες από τις παραπάνω επιχειρήσεις συμμετέχει και η Ελλάδα, μέσω αποστολής αξιωματικών του Ελληνικού Στρατού. Πέρα όμως από τη χρήση στρατιωτικών μέσων, για την εδραίωση της ειρήνης απαιτούνται και πολιτικά μέσα καθώς και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατέληξε.

Η ΥΣΑ έχει προκαλέσει διεθνή ενθουσιασμό τόνισε από την πλευρά του ο καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, κ. Αστέρης Χουλιάρας . Αιτίες των «καλών και αισιόδοξων νέων» για την ΥΣΑ, είναι μεταξύ άλλων: η εξάπλωση της ειρήνης και της δημοκρατίας, η διαγραφή του αφρικανικού χρέους και η αύξηση της χρήσης κινητών τηλεφώνων. Οι συνέπειες της ανάπτυξης είναι ορατές και έχει δημιουργηθεί μια μικρή  μεσαία τάξη υπογράμμισε.  Από την άλλη, υπάρχει ακόμα δρόμος που πρέπει να διανυθεί, καθώς τα αποτυχημένα κράτη (failed states) όπως η Σομαλία, δεν έχουν μπει σε τροχιά σταθερότητας και ανάπτυξης. Επίσης, υπάρχουν πλούσιες και φτωχές σε φυσικούς πόρους χώρες  οι οποίες δεν έχουν όλες τις ίδιες δυνατότητες ανάπτυξης και προσφοράς ευκαιριών. Τέλος, τόνισε ότι  εάν η Ελλάδα επιθυμεί πράγματι να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην εν λόγω περιοχή, θα πρέπει ο πρωθυπουργός να διοργανώσει άμεσα ένα ταξίδι στις χώρες αυτές και να τον ακολουθήσουν επιχειρηματίες και όχι μόνο.

*ΣΑΠΕΔΔ: Σύλλογος Αποφοίτων Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Πανεπιστημίου Αθηνών

**Αθανάσιος Καυκαλίδης, Πολιτικός Επιστήμονας, Υπεύθυνος Τομέα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας του Συλλόγου Αποφοίτων Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΣΑΠΕΔΔ)