Οταν διαβάζω και ακούω για «φοροκαταιγίδες», «φοροεπιδρομές» και άλλα σχετικά, κάθε φορά που η Πολιτεία προσπαθεί να αντλήσει έσοδα απ’ τους πολίτες για να τα βάλει στα άδεια της ταμεία, με πιάνουν τα νεύρα.
Διότι δεν υπάρχει περίπτωση χώρας που να ήταν ισχυρή και να ασκούσε σοβαρή κοινωνική-πολιτιστική πολιτική, χωρίς να φορολογεί τους πολίτες της ανάλογα με τις δυνατότητές τους.
Εκτός από δύο εξαιρέσεις που μου έρχονται στον νου: Της Σοβιετικής Ενωσης, όπου όμως όλα ήταν κρατικά και ο διευθυντής έπαιρνε όσα περίπου κι ο εργάτης. Και του Ιράκ, όπου το κράτος έχει όσα έσοδα θέλει, λόγω πετρελαίου.
Πηγαίνοντας πίσω 2.500 χρόνια, ο σοφός Σόλων εφάρμοσε (τέλος του 6ου αιώνα π.Χ.) ένα θαυμάσιο φορολογικό σύστημα: Χώρισε τους Αθηναίους πολίτες σε 4 κατηγορίες, ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση, ως εξής: 1) πεντακοσιομέδιμνους 2) ιππείς 3) ζευγίτες και 4) θήτες.
Οι πρώτοι πλήρωναν τα πιο πολλά, οι δεύτεροι λιγότερα, οι τρίτοι ακόμα πιο λίγα και, τέλος, οι τέταρτοι δεν πλήρωναν καθόλου, αφού δεν είχαν πόρους (άποροι).
Ομως, κάθε κατηγορία πλήρωνε συνολικά το ίδιο ποσό στο κοινό ταμείο. Δηλαδή, όσα πλήρωναν όλοι οι πεντακοσιομέδιμνοι (που ήσαν λίγοι) πλήρωναν και οι ιππείς (που ήσαν περισσότεροι) και οι ζευγίτες (που ήσαν πολύ περισσότεροι).
Σε αντίθεση, δηλαδή, με ό,τι συμβαίνει εδώ και δεκαετίες στην Ελλάδα, όπου η πιο φτωχή κατηγορία -οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι- πληρώνουν συνολικά διπλάσιους φόρους απ’ ό,τι οι σαφώς πλουσιότεροι βιομήχανοι, επιχειρηματίες και ελεύθεροι επαγγελματίες.
Εχει υποστηριχτεί στο παρελθόν ότι ακριβώς η βαριά φορολόγηση των πολύ πλουσίων και, επίσης, οι παροχές προς τους φτωχούς (π.χ. τα «θεωρικά», δηλαδή η παροχή εισιτηρίων για να πηγαίνουν οι φτωχές τάξεις στο θέατρο) οδήγησαν την Αθηναϊκή Δημοκρατία στην καταστροφή.
Κάτι που έχει αποδειχτεί λάθος. Η αλήθεια είναι ότι η Αθήνα καταστράφηκε λόγω των αλλεπάλληλων πολέμων -που της επιβλήθηκαν ή που προκάλεσε- κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ.
Εχει επίσης υποστηριχτεί ότι η Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. δεν όφειλε την ισχύ της στην άμεση φορολόγηση των πολιτών της, αλλά στη φορολόγηση των (υποτελών) συμμάχων της μετά τους μηδικούς πολέμους.
Λάθος κι αυτό: υπολογίζεται ότι η άμεση φορολογία έφερνε στα ταμεία της πόλης 3.600 τάλαντα τον χρόνο, ενώ η φορολόγηση των συμμάχων τής απέδιδε μόλις 460 τάλαντα.
Κι εσείς κάθεστε και αναρωτιέστε αν θα ‘πρεπε να μπει φόρος 0,20 ευρώ στο μπουκάλι κρασί ή αν θα ‘πρεπε να πληρώνουν φόρο ΚΑΙ οι εφοπλιστές. Καλά κρασιά…
* Η Αλλοπάρ είναι η αγαπημένη μου σκυλίτσα και, φυσικά, η αρχηγίνα της αγέλης μας. Θεωρεί απίστευτα τα όσα ισχύουν σήμερα σχετικά με την άμεση φορολογία και απορεί με τη… λεπτότητα που οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τους εύπορους. Ισως διότι οι αρμόδιοι υπουργοί ΟΛΩΝ των κυβερνήσεων υπήρξαν πολύ εύποροι με ελάχιστες μόνο εξαιρέσεις…
** Αφορμή (και στοιχεία) για το πόνημά της πήρε η Αλλοπάρ από άρθρο των Αλεξάνδρου Τ. Κοντού – Χρήστου Π. Μπαλόγλου, που διάβασε στον «Παρνασσό» (τόμος ΛΖ 1995), με τίτλο «Η άμεσος φορολογία εις τας αρχαίας Αθήνας και οι λόγοι καταρρεύσεως του δημοσιονομικού συστήματος».
