Το καπέλο του μικρού πρίγκιπα

Βρες μου τη λύση μάς έχουνε διαλύσει / τα πάντα εδώ μάς είναι δανεικά φίλε σ’ αγγίζει / κι εσένα, δεν είσαι κάτι άλλο από εμένα / ή θα ‘χουμε κοινό εχθρό ή χέρια ματωμένα

Javaspa, ΟΑΕΔ

Στο βιβλίο του Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, «Ο μικρός πρίγκιπας», οι ενήλικοι αποθάρρυναν τον ήρωα από το να γίνει καλλιτέχνης καθώς έβλεπαν στη ζωγραφιά που τους έδειχνε ένα καπέλο, ενώ στην πραγματικότητα ο μικρός είχε ζωγραφίσει έναν βόα που είχε καταπιεί έναν ελέφαντα.

Η ρηχότητα της φαντασίας τους μάλλον ήταν αξεπέραστο εμπόδιο για την προσέγγιση της δημιουργικότητας.

Η ελληνική κυβέρνηση, αντιθέτως, διαθέτει και φαντασία και δημιουργικότητα. Ενώ μπροστά της βρίσκεται ο βόας (μνημόνιο) με τον ελέφαντα (κοινωνικά δικαιώματα) στα σπλάχνα του ευκρινώς σχεδιασμένος, αυτή βλέπει μονάχα ένα καπέλο.

Ενα καπέλο που φοράει σε όλη τη χώρα με οδυνηρές συνέπειες, ακόμα και για τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα, αρνούμενη τη μεγάλη άρνηση που, τουλάχιστον προεκλογικά, είχε υποστηρίξει πείθοντας μεγάλο ποσοστό του εκλογικού σώματος και η οποία θα οδηγούσε στη μεγάλη ανατροπή του μέχρι τότε ταξικού πολιτικού εποικοδομήματος.

Μεταξύ της ρήξης και της φυγής επέλεξε τη διατήρηση της εξουσίας της διαμέσου της οποίας θα διαχειριστεί με τρόπο κοινωνικά δίκαιο τα σκληρά επιβληθέντα μέτρα που το κεφάλαιο επιζητά για την αναδιάρθρωσή του και την εν καιρώ διαμόρφωση του πλαισίου για την ειρηνική μετάβαση στον σοσιαλισμό (;).

Η εξουσία αυτή, που δικαιολογείται από τους κυβερνώντες ως αφορμή εδραίωσης βαθύτερων σχέσεων κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης και εξεύρεσης ισοδύναμων πολιτικών για την εφαρμογή ενός αχνού παράλληλου σχεδίου, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το κράτος και τις δομές του, που διατηρούνται ως έχει, και φαίνεται να προωθεί την άποψη της ουδετερότητας του τελευταίου, δηλαδή την παράβλεψη της επιβληθείσας ταξικότητας και της συνεπαγόμενης επιβολής των κυρίαρχων οικονομικά τάξεων.

Δεν πρόκειται λοιπόν απλά για μια ομολογία ήττας, αλλά μια ηθελημένη (αναγκαστική;) πρόσδεση στο άρμα του γνωστού ευρωπαϊκού τεχνοκρατισμού, το οποίο κινείται με τα ασύδοτα άλογα του νεοφιλελευθερισμού.

Θα έλεγε κάποιος καλοπροαίρετος ότι η αλλαγή αυτή πολιτικής πλεύσης είναι μια υπόρρητη στρατηγική αντι-ηγεμονίας και ήπιων θεσμικών παρεμβάσεων που παραπέμπουν σε μια σταδιακή, και αρκετά μελλοντική, μετάβαση προς τον σοσιαλισμό αφήνοντας κατά μέρος τους όποιους άμεσους στόχους.

Θα ανταπαντούσε, όμως, αμέσως κάποιος κακοπροαίρετος ότι μια τέτοια στρατηγική ούτε ανατρέπει εμπεδωμένους μηχανισμούς ταξικής ανισότητας ούτε βοηθάει ουσιαστικά τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα να αντιπαλέψουν τον πυρήνα του καπιταλισμού (όπως επίτασσε η ιδρυτική διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ το 2013).

Το μεταβατικό πρόγραμμα ή η θεωρία των σταδίων είναι μια χρεοκοπημένη θεωρία, όπως έγραφε ο Σεραφείμ Σεφεριάδης [1] καθώς «…το λίγο παραπάνω αύριο που φαντασιώνονται οι συστημικοί αριστεροί δεν έρχεται ποτέ», αντιθέτως με την ήττα.

Είναι μια σύμμειξη σοσιαλδημοκρατικής ρητορικής και νεοφιλελεύθερου πραγματισμού που απομειώνει το πρωθύστερο κινηματικό προφίλ του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και την πρόθεσή του να συνυπογράψει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με τον λαό, ενώ επιδεινώνει την παθητικότητα των μαζών που υποχρεώνονται να φορέσουν το στενό καπέλο που τους ετοίμασαν.

Το εάν θα το κρατήσουν θα φανεί από τα αντανακλαστικά τους, τη φαντασία τους και κυρίως τη δημιουργική τους αντίδραση.

Πάντως η κυβερνητική Αριστερά που αντιπροσωπεύει ο χαρισματικός Αλέξης, η οποία δεν έπεσε στη γη από κάποιο αστεροειδή όπως ο μικρός πρίγκιπας του παραμυθιού, αλλά έχει διαμορφωθεί μέσα από την οξείδωση των ταξικών συγκρούσεων και των λαϊκών αγώνων για αξιοπρέπεια, ισονομία, ισοτιμία και δικαιοσύνη, θα περίμενε κανείς ότι δεν θα αναθεωρούσε τις προεκλογικές της δεσμεύσεις και προτάσεις ως ασύμβατες με το συμφέρον της κοινωνίας.

Αυτό που ακόμα περιμένουν πολλοί και ιδιαίτερα οι περισσότερο πληττόμενοι (άνεργοι, μερικώς απασχολούμενοι, χαμηλοσυνταξιούχοι) είναι να κινηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ, να βρει μια λύση.

Μια λύση συγκρουσιακή με τα συμφέροντα και τους εκμεταλλευτές. Ο χρόνος τρέχει, οι αντοχές ελαχιστοποιούνται και όπως έλεγε ο στίχος των Javaspa:

‘Η θα ‘χουμε κοινό εχθρό ή χέρια ματωμένα.

[1] Σ. Σεφεριάδης, «Για το μεταβατικό πρόγραμμα, την κυβέρνηση της Αριστεράς, το διεθνισμό», περ. Μαρξιστική Σκέψη, τχ. 16, 2015, σ. 199

*δρ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ