Ο αιφνίδιος θάνατος του εμβληματικού Πάμπλο Νερούντα -μόλις δώδεκα μέρες μετά το αιματηρό πραξικόπημα Πινοτσέτ στις 11 Σεπτέμβρη του 1973- θα μπορούσε να οφείλεται σε δολοφονία, αναγνώρισε για πρώτη φορά η κυβέρνηση της Χιλής, ενισχύοντας τις βάσιμες υποψίες αρκετών οικείων του ότι και ο μαρξιστής νομπελίστας ποιητής έπεσε θύμα της χούντας.
Εγγραφο του χιλιανού υπουργείου Εσωτερικών, που δημοσιοποίησε η ισπανική εφημερίδα «El Pais», αναφέρει πως ο Νερούντα -στενός φίλος του ανατραπέντος προέδρου Σαλβαδόρ Αγιέντε και ένθερμο μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος- δεν πέθανε «συνεπεία του καρκίνου του προστάτη, από τον οποίο έπασχε» αλλά ότι είναι «σαφώς δυνατό και εξαιρετικά πιθανό» να δολοφονήθηκε ως αποτέλεσμα «παρέμβασης τρίτων».
Προετοιμάζοντας ήδη την αυτοεξορία του στο Μεξικό, απ’ όπου σκόπευε να συνεχίσει τον ανένδοτο αγώνα κατά της χούντας αποτελώντας ακόμα μεγαλύτερη απειλή για τον Αογκούστο Πινοτσέτ και τα τσιράκια του, στις 23 Σεπτέμβρη του 1973 ο 69χρονος ποιητής ζήτησε από τον οδηγό του να τον μεταφέρει στην κλινική Σάντα Μαρία του Σαντιάγο.
Σύμφωνα με το έγγραφο, του χορηγήθηκε είτε ένεση είτε κάποιο σκεύασμα από το στόμα, που προκάλεσε τον θάνατό του μόλις 6,5 ώρες αργότερα.
Οπως έχει δηλώσει η σύζυγος του Νερούντα, ένα μήνα νωρίτερα ο ουρολόγος που τον παρακολουθούσε, του είχε δώσει προσδόκιμο ζωής πέντε χρόνων με την κατάλληλη θεραπεία.
Επειτα από καταγγελίες του οδηγού του πως ο ποιητής πέθανε από ένεση στο στομάχι, που του έκαναν πράκτορες του δικτάτορα, οι χιλιανές αρχές διέταξαν την εκταφή των οστών του τον Απρίλη του 2013.
Τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου διεθνής ομάδα ιατροδικαστών αποφάνθηκε ότι δεν υπήρξε δηλητηρίαση, αλλά η έρευνα δεν σταμάτησε.
Ωστόσο, νέες αναλύσεις τον Ιούνιο του 2015 αποκάλυψαν μεταξύ άλλων την ύπαρξη βακτηρίου σταφυλόκοκκου, η πηγή του οποίου παραμένει ασαφής.
Ο -πάλαι ποτέ- πανίσχυρος στρατός έχει κατηγορηθεί ότι εισήγε ή ακόμα και παρασκεύαζε μεταλλαγμένα στελέχη βακτηρίων, προκειμένου να εξολοθρεύει «διακριτικά» εχθρούς του καθεστώτος.
Πορίσματα και καταγγελίες βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο των δικαστικών αρχών της Χιλής, που διερευνούν τα αίτια θανάτου του σπουδαίου ποιητή και ακτιβιστή.
Σύμφωνα πάντως με μέλος της ιατροδικαστικής ομάδας, ο δικαστής που έχει αναλάβει την υπόθεση κλίνει να αποδεχτεί την εκδοχή της δολοφονίας.
