«Τι τον περιμένει στην επόμενη στροφή, άδηλο». Με τη φράση αυτή ο Δ.Ν. Μαρωνίτης ολοκλήρωνε πριν από 35 χρόνια το προλόγισμα στο βιβλίο του Δημήτρη Δημητριάδη «Πεθαίνω σα χώρα».
Τελικά, «στην επόμενη στροφή» ο κ. Δημητριάδης εκτροχιάστηκε (με τη διττή σημασία του όρου).
Στο προκείμενο, τώρα. Πριν από δύο εβδομάδες ο συνεργάτης της «Εφημερίδας των Συντακτών» Θωμάς Τσαλαπάτης, στη μόνιμη στήλη του με την εύγλωττη ονομασία «Ανοχύρωτη πόλη», τελείωνε το κείμενό του υπό τον τίτλο «Ο Ιψεν και τα μνημόνια» ως ακολούθως:
Ενώ η κρίση γύρω μας κανονικοποιείται και μαζί κανονικοποιεί πράγματα που δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά ως κανονικά, είναι οι βρικόλακες που τριγυρνούν δίπλα μας τυχαία, δαγκώνοντας όχι λαιμούς αλλά στιγμές. Κανονικοί γύρω μας σαν νυχτοπεταλούδες, αποδεκτοί όπως η καθημερινότητά μας, ενώ το παρόν αιμορραγεί σαν απουσία και σαν λυγμός.
Το Σάββατο 3.10.2015 ο ίδιος συντάκτης στο δημοσίευμά του υπό τον εξόχως διακειμενικό τίτλο «Πεθαίνω σαν βδέλυγμα» μας υπενθύμισε με τον τρόπο του πως οι «βρικόλακες» είναι εδώ, ασχημονούντες, παρέχοντες πράγματα, πλανώντες και πλανώμενοι.
Ο λόγος για το νέο κείμενο… αναφοράς του Δημήτρη Δημητριάδη με τίτλο «Το βδέλυγμα», όπου ο συγγραφέας του (κατά γενική ομολογία, αν κρίνουμε από τις αντιδράσεις που παρουσιάζονται στο διαδίκτυο) βδελυρεύεται, τουτέστιν φέρεται βδελυρώς, κτηνωδώς, θηριωδώς.
Αυτά που γράφει ο κ. Δημητριάδης στο συγκεκριμένο κείμενο είναι πλέον γνωστά και δεν θα επαναληφθούν εδώ.
Υπογραμμίζω απλώς ότι η αμετροέπεια που τα χαρακτηρίζει και ο παραληρηματικός τόνος που τα συνέχει μεταθέτουν τα γραφόμενα του ανδρός από την επικράτεια της κριτικής στην επικράτεια της ψυχανάλυσης.
Εκεί μάλλον πρέπει να δώσει εξηγήσεις ο εν λόγω συγγραφέας για τη σημαίνουσα δομή του κειμένου του, η οποία συνοψίζεται στη φράση «ο ελληνικός λαός είναι ένα βδέλυγμα» και, επιπλέον, για την αμετάκλητη ετυμηγορία στην οποία καταλήγει ασυστόλως και ανερυθριάστως:
Ο ελληνικός λαός πρέπει να τιμωρηθεί γι’ αυτό που είναι και για όσα διαπράττει. […] Δεν αξίζει κανέναν οίκτο, κανένα έλεος, καμία επιείκεια, καμία κατανόηση». Τα σκάγια του, ατυχώς για τον ίδιο, παίρνουν και τους νέους: «Διεφθαρμένη η ελληνική νεολαία, απερίσκεπτη, κούφια, επιπόλαιη.
Προσωπικά, πιστεύω ακραδάντως ότι οι λαοί προηγούνται των φιλοσόφων. πολλώ μάλλον των συγγραφέων τύπου Δημητριάδη. Οχι μόνο χρονικά αλλά και ποιοτικά.
Φυσικά, δεν τρέφω αυταπάτες, ούτε για τον ελληνικό λαό (του οποίου, όμως, όλοι ανεξαιρέτως είμαστε σαρξ εκ της σαρκός του) ούτε για τους λαούς γενικώς.
Παραφράζοντας, μάλιστα, τον Καβάφη, θα έλεγα ότι «έχουν άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, οι λαοί./ Ομως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια;».
Θα πρόσθετα, παραταύτα, πως, όταν οι λαοί αίρονται στο ύψος των περιστάσεων (τα παραδείγματα εισί πάμπολλα), τότε ανοίγουν οι ουρανοί και τα πάντα «πεπλήρωται φωτός».
Στους Ελληνες, ειδικότερα, αυτό συμβαίνει, όταν τους καταλαμβάνει η εύελπις απερισκεψία, κατά πώς γράφει ο Θουκυδίδης («παρά δύναμιν τολμηταί και παρά γνώμην κινδυνευταί»), η οποία υπαινίσσεται την προσωρινή εγκατάλειψη της λογικής, ιδίως όταν οδεύουμε προς το εκούσιον πάθος: είτε ατομικά είτε συλλογικά.
Συμβαίνει, επίσης, όταν τους Ελληνες, παλαιόθεν και ώς τώρα, «τους πιάνει το ελληνικό τους», κατά πώς γράφει ο Μυριβήλης («Η Παναγιά η Γοργόνα»).
Τελικά, ενώ «ο ελληνικός λαός πρέπει να τιμωρηθεί», ο περί ου ο λόγος Δημητριάδης (Υψιστε Θεέ!) πρέπει να βραβευθεί!
Εξηγούμαι: Το υποκείμενο αυτό (της πολιτισμικής δημιουργίας), με απόφαση του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ, θα τιμηθεί εντός των επόμενων μηνών (πιθανώς κατά μήνα Απρίλιο του 2016) με τον επίζηλο τίτλο του επίτιμου διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής.
Αυτό σημαίνει ότι η σχολή που κατά καιρούς ετίμησε με τον ίδιο τίτλο πνευματικά αναστήματα και συγγραφικά μεγέθη, όπως ο Γιώργος Σεφέρης, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης κ.ά., θα χρεωθεί, εκούσα-άκουσα, και τη βράβευση του κ. Δημητριάδη, ο οποίος εμμέσως πλην σαφώς βρίζει πατόκορφα ακόμα και αυτούς που τον τιμούν…
Και εις άλλα με υγείαν στην «ανοχύρωτη πόλη».
*φιλόλογος-κοινωνιολόγος, δρος Φιλολογίας, δρος Θεολογίας
