Ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννης Μουζάλας μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη στάση της Ελλάδας στη διαβούλευση που γίνεται στην Ευρώπη για το προσφυγικό και παρουσιάζει τα σχέδια της κυβέρνησης για τα «χοτ σποτ», τις θέσεις φιλοξενίας και τα κέντρα κράτησης που -όπως λέει- αναγκαστικά θα πρέπει να δημιουργήσει, αλλά με αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
• Η νέα ευρωπαϊκή πολιτική στο προσφυγικό ζήτημα, όπως διαμορφώνεται σήμερα, μοιάζει να επιχειρεί να συνδυάσει δύο διαμετρικά αντίθετες πολιτικές: από τη μια μετεγκατάσταση προσφύγων και σεβασμός στα δικαιώματά τους, από την άλλη φύλαξη των συνόρων και μαζικές απελάσεις μεταναστών χωρίς χαρτιά, που θυμίζουν πογκρόμ. Είναι έτσι;
Είναι έτσι. Νομίζω ότι πρέπει να δούμε το εξής: σε πολύ μικρό διάστημα η Ευρώπη αναγκάστηκε να αλλάξει πολιτική, υπό την τεράστια πίεση του μεγαλύτερου προσφυγικού ρεύματος από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και της τόσο ισχυρής αλήθειας των προσφύγων.
Από Ευρώπη-φρούριο, που ήταν η κυρίαρχη τάση, περνάει στην Ευρώπη-φιλοξενία. Πρόκειται για σχιζοφρενικό πέρασμα, είναι λογικό να επιβιώνουν στοιχεία από το παρελθόν. Εξελίσσεται και εδώ ένα παιχνίδι δυναμικής και συσχετισμού.
Δεν ξέρω ποια θέση θα κερδίσει στο τέλος, ξέρω όμως ότι όλο αυτό μπορεί να είναι η αρχή της λύσης και ότι αξίζει να μπει κανείς στο παιχνίδι για να διευρύνει τη ρωγμή όσο μπορεί. Αυτό προσπαθεί να κάνει και η χώρα μας.
• Η ελληνική κυβέρνηση δίνει μερικές φορές την εντύπωση ότι επικεντρώνεται στο ζήτημα της μετεγκατάστασης προσφύγων από τη χώρα μας, αλλά δεν πιέζει εξίσου σθεναρά προς την κατεύθυνση μιας πολιτικής που θα περίμενε κανείς από την Αριστερά, στο θέμα για παράδειγμα της κράτησης.
Για μας έχει πολύ μεγάλη σημασία η ανακούφιση από την προσφυγική ροή, που αποτελεί το 65% με 70% της συνολικής ροής. Αυτό είναι δεδομένο, δεν αμφισβητείται από κανέναν.
Θα έλεγα ότι πράγματι αυτή τη στιγμή καιγόμαστε να λύσουμε το μείζον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν δίνουμε αγώνα για άλλα ζητήματα, και μάλιστα με επιτυχία. Η Ευρώπη επέμεινε πολύ στο ζήτημα της φύλαξης των συνόρων.
Τους είπαμε ότι τα σύνορα φυλάσσονται, έχουμε έναν πολύ καλό στόλο και τον τρίτο σε μέγεθος στρατό σ’ όλη την Ευρώπη.
Αλλά τα σύνορα φυλάσσονται από εχθρούς και οι πρόσφυγες δεν είναι εχθροί.
Τους έχουμε δηλώσει με σαφήνεια και το έχουν αποδεχτεί ότι δεν πρόκειται στα θαλάσσια σύνορά μας να κάνουμε απώθηση, επαναπροώθηση, περιφρούρηση, όχι γιατί θέλουμε να είμαστε αριστερή κυβέρνηση, αλλά γιατί το απαγορεύουν οι νόμοι.
Το Λιμενικό το χρησιμοποιούμε μόνο για να σώζουμε ζωές στη θάλασσα. Το δεύτερο που τους είπαμε είναι ότι δεν πρόκειται να κάνουμε τη χώρα μας ένα τεράστιο στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Οσα στρατόπεδα και να γίνουν, ποτέ δεν θα είναι αρκετά, ο αριθμός των νεοεισερχόμενων θα είναι πολλαπλάσιος.
Συνεπώς τα στρατόπεδα δεν αποτελούν λύση. Εμείς αναλάβαμε να φτιάξουμε 8.000 με 10.000 θέσεις φιλοξενίας, είναι κάτι αναγκαίο και πρέπει να γίνει γρήγορα. Σχεδιάζουμε έναν αριθμό κέντρων ανοιχτής φιλοξενίας στην Αθήνα και τη Βόρεια Ελλάδα που προσπαθούμε να μην είναι τεράστια και απάνθρωπα.
Να επισημάνω ότι ξεκινάμε μια μεγάλη προσπάθεια να συμπεριληφθούν οι Αφγανοί ανάμεσα στους πληθυσμούς που θεωρούνται ότι έχουν προσφυγικό προφίλ, όπως οι Σύροι, κι έτσι να μπορέσουν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης.
Σήμερα το 70% των Αφγανών που έρχονται στην Ευρώπη έχουν προσφυγικό προφίλ. Για να θεωρηθούν πρόσφυγες οι προερχόμενοι από μια χώρα, πρέπει το ποσοστό αυτό να φτάσει στο 75%.
Πρόκειται δηλαδή για μια οριακή από πλευράς δικαιοσύνης διαφορά που θεωρούμε ότι μπορεί και πρέπει να ξεπεραστεί.
Ως προς τους μετανάστες χωρίς χαρτιά, όσο κι αν εγώ είμαι κινηματικός, οφείλω να δω ότι είναι θεμιτό να υπάρχει μια άλλη πολιτική για αυτούς από ό,τι για τους πρόσφυγες.
Η θέση μας είναι ότι πρέπει να εφαρμοστούν οι νόμοι, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και με επιείκεια.
Αναγκαστικά, στο θέμα της απέλασης και της κράτησης θα μπούμε. Αυτό που μπορεί να μας διαχωρίσει είναι ο χρόνος κράτησης, που πρέπει να είναι ο μικρότερος δυνατός, οι αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η κατά προτεραιότητα εξέταση άλλων περιοριστικών της ελευθερίας μέτρων, όπως το προβλέπει ο νόμος.
Μπορώ να καταλάβω ότι αυτό θα δημιουργήσει δυσαρέσκειες κινηματικά, το δέχομαι. Αυτή είναι η δουλειά των κινημάτων.
Αλλά η δουλειά μιας κυβέρνησης είναι διαφορετική – πρέπει να βάλει προτεραιότητες και πρέπει να πάρει υπόψη της το εφικτό.
Υπάρχουν πολύ λεπτές ισορροπίες και φοβάμαι ότι μερικές φορές η πραγματικότητα θα μας κάνει να μην έχουμε αυτό που θα θέλαμε. Αλλά θα προσπαθήσουμε να το πλησιάσουμε όσο μπορούμε.
• Προγραμματίζετε να έχουν ολοκληρωθεί τα πέντε χοτ σποτ σε έναν μήνα. Ακούγεται πολύ φιλόδοξο, με δεδομένη τη μέχρι τώρα εμπειρία στην Ελλάδα.
Και κατά 70% να είμαστε έτοιμοι, πάλι για άθλο θα πρόκειται. Εχουμε ήδη κάνει αρκετή δουλειά όλο αυτό το διάστημα, έχουμε κάνει επαφές με δημάρχους, με περιφερειάρχες, έχουν βρεθεί οι χώροι, δεν ξεκινάμε από το μηδέν.
• Τι ακριβώς θα γίνεται στα χοτ σποτ; Υποκαθιστούν την υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής;
Εκεί θα γίνεται η καταγραφή και η ταυτοποίηση όποιου έρχεται στην Ελλάδα. Θέλει η Ευρώπη, και κατά την άποψή μου το δικαιούται, να έχει τη φωτογραφία του, τα χαρτιά του και τα δακτυλικά του αποτυπώματα.
Η διαδικασία θα διαρκεί δύο με τρεις ημέρες και οι άνθρωποι θα μένουν εκεί μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία υπό φύλαξη, όχι όμως υπό κράτηση.
Από κει και πέρα, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες ακολουθούν τη διαδικασία που προβλέπεται για την κάθε περίπτωση. Τα χοτ σποτ δεν θα υποκαταστήσουν την Πρώτη Υποδοχή, θα λειτουργούν συμπληρωματικά. Σε ορισμένα μέρη τα έχουμε συνδυάσει, ενώ υπάρχει η σκέψη να λειτουργήσουν και κλιμάκια της υπηρεσίας Ασύλου. Θα τα δούμε βήμα βήμα.
• Φοβάστε αντιδράσεις από τις τοπικές αρχές, που μπορεί να τινάξουν τον προγραμματισμό και τα χρονοδιαγράμματα στον αέρα;
Η διάθεσή μας είναι να αποφορτίζονται τα πράγματα. Συζητάμε με τις τοπικές αρχές και τις κοινωνίες και τους εξηγούμε πως αυτή είναι η μόνη λογική λύση, που εξυπηρετεί και τους ίδιους.
Η εμπειρία μας δείχνει ότι ανταποκρίνονται. Μπορεί τα ΜΜΕ να επικεντρώνουν στα επεισόδια που έγιναν σε ορισμένα νησιά, αλλά στη συντριπτική πλειονότητά του ο ελληνικός πληθυσμός έδειξε αλληλεγγύη που υπερέβαινε τα όρια της αντοχής του. Αν δεν του το αναγνωρίσουμε αυτό, τον ρίχνουμε βορά στην Ακροδεξιά.
Πραγματικά, αν ζεις τους τελευταίους μήνες στη Μυτιλήνη ή στην πλατεία Βικτωρίας, με δεδομένη την ανεπάρκεια του κράτους, αλλά και την ξενοφοβική, ακροδεξιά προσέγγιση που κυριαρχούσε για τόσα χρόνια, είσαι ήρωας που δεν έγινες Χρυσή Αυγή, σημαίνει ότι έχεις ριζωμένες μέσα σου πολύ γερές δημοκρατικές παραδόσεις.
