Ολη η προσοχή θα είναι σήμερα στραμμένη στον Βλαντιμίρ Πούτιν και τη συνάντησή του με τον Μπαράκ Ομπάμα στη Νέα Υόρκη, αλλά όπως έγινε γνωστό ώρες πριν το πολυαναμενόμενο ραντεβού, στο παρασκήνιο είναι πυρετώδεις οι προσπάθειες για τη συγκρότηση διεθνούς ομάδας επαφών για τη Συρία, με τη συμμετοχή φίλων και εχθρών.
Επικαλούμενο τον υφυπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας Μιχαήλ Μπογκντάνοφ, το πρακτορείο RIA από τη Μόσχα, αναφέρει ότι η υπό σύσταση «ομάδα» θα μπορούσε να συναντηθεί ακόμα και τον Οκτώβριο με παρόντες εκπροσώπους από τη Ρωσία, το Ιράν, την Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, την Αίγυπτο και φυσικά τις ΗΠΑ.
Ετσι όπως μεταδίδεται η πληροφορία φαίνεται ότι από το προσκλητήριο επιδεικτικά απουσιάζουν η Βρετανία και η Γαλλία -και οι δύο μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας με τη δύναμη του βέτο που δεν θέλουν να ακούσουν το όνομα Άσαντ- καθώς και η Κίνα.
Το Ιράν και η Σαουδική Αραβία είναι αντίστοιχα οι πλέον ενεργοί υποστηρικτές και αντίπαλοι της Δαμασκού, ενώ και ο Πούτιν έχει κάνει πολλές φορές σαφή τη θέση του, απορρίπτοντας και τις πληροφορίες για τις βιαιότητες του καθεστώτος ως «προπαγάνδα» του εχθρού.
Όπως γράφει ο Guardian, φαίνεται ότι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξετάζουν με ζέση την ιδέα να αναβιώσει η μορφή της λεγόμενης Ομάδας P5+1(τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και η Γερμανία), η οποία διαπραγματεύτηκε την ιστορική συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν.
Το σχέδιο μιας «ομάδας επαφής» για τη Συρία έχει συζητηθεί στον ΟΗΕ και τους διπλωματικούς κύκλους τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά με τη δήλωση του Ρώσου αξιωματούχου, είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται δημόσια από κάποια μεγάλη δύναμη. Φαίνεται -γράφει ο Guardian- ότι είναι η μέθοδος της Μόσχας να αναλαμβάνει την πρωτοβουλία στην κρίση μια περίοδο που η πολιτική της Δύσης είναι σε σύγχυση.
Στη συνέντευξή του με το αμερικανικό δίκτυο CBS, ο Βλαντιμίρ Πούτιν απέρριψε τις αποδείξεις για εγκλήματα πολέμου κατά του Ασαντ και μιλώντας -όπως είπε- «την επαγγελματική γλώσσα των μυστικών υπηρεσιών» υποστήριξε ότι αυτού του είδους οι εκτιμήσεις είναι «μια ενεργή μέθοδος» που υιοθετούν οι εχθροί του καθεστώτος και μια αντι-Συριακή προπαγάνδα.
«Υποστηρίζουμε τη νόμιμη κυβέρνηση της Συρίας» τόνισε ο Ρώσος πρόεδρος. «Και δεν υπάρχει άλλη λύση στην κρίση από την ενίσχυση των κυβερνητικών υποδομών, βοηθώντας στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, παροτρύνοντας ταυτοχρόνως την κυβέρνηση να εμπλακεί σε ένα θετικό διάλογο με τη λογική αντιπολίτευση και να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις».
Ο Πούτιν είπε ότι οι Ρώσοι στρατιώτες που βρίσκονται τώρα στη Συρία δεν συμμετέχουν σε μάχιμες επιχειρήσεις, αν και δεν απέκλεισε να συμβεί κάτι τέτοιο στο μέλλον.
Με την Τεχεράνη στο ίδιο τραπέζι;
Η εμπλοκή του Ιράν θα είναι σίγουρα αμφιλεγόμενη, όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και μεταξύ των Σύρων ανταρτών, αλλά η συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας μπορεί και να πείσει όσους αντιδρούν. Η Τουρκία από την άλλη είναι από τους βασικούς υποστηρικτές των ανταρτών, ενώ η Αίγυπτος του αλ Σίσι είναι πλέον βαθιά αντι-ισλαμιστική και πρόσφατα αποκατέστησε και τις σχέσεις της με τη Δαμασκό.
Οπως είπε ο Ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί, η θέση της χώρας του είναι παρόμοια με αυτή της Μόσχας. Η Τεχεράνη είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με άλλες χώρες για την επίλυση της κρίσης στη Συρία, αλλά μόνο εφόσον η προτεραιότητα είναι η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και όχι η αλλαγή καθεστώτος στη Δαμασκό.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση της Συρίας δεν χρειάζεται να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις» συμπλήρωσε ο Ροχανί, «αλλά εάν μια κυβέρνηση λέει ότι θέλει ταυτόχρονα και να πολεμήσει την τρομοκρατία και να αλλάξει το καθεστώς στη Δαμασκό, αυτό θα είναι μια μάταιη προσπάθεια».
Οι «λίστες» με τους συνομιλητές
Σε μια συνάντηση στην Ντόχα στις αρχές Αυγούστου, γράφουν οι Financial Times, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι, ο Ρώσος ομόλογος του Λαβρόφ και ο Σαουδάραβας υπ. Εξωτερικών Αντέλ αλ Τζουμπείρ συμφώνησαν ότι κάθε μια από τις τρεις χώρες θα συντάξει μια λίστα με προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, που θεωρούνται αρκετά μετριοπαθείς για να μετέχουν στην πολιτική επίλυση της κρίσης.
Και σε μια επόμενη φάση οι τρεις λίστες θα γίνονταν μία για να δημιουργηθεί μια «πλατφόρμα» πολιτικής μετάβασης. Η πρωτοβουλία, όμως, κατέληξε σε αδιέξοδο.
«Εμείς στείλαμε τη δική μας λίστα με τα 38 ονόματα, αλλά οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία δεν έκαναν τη δουλειά τους» είπε Ρώσος αξιωματούχος. Τέσσερις ξένοι διπλωμάτες, γράφουν οι FT, είπαν ότι οι προσπάθειες της Μόσχας να συμπεριληφθεί το Ιράν συνάντησε την αντίσταση του Ριάντ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι ο Λευκός Οίκος δεν θα έχει αντίρρηση να μετέχει το Ιράν στις συνομιλίες για την Συρία και ήδη ο Τζον Κέρι συναντήθηκε με τον Ιρανό υπ. Εξωτερικών το Σάββατο στον ΟΗΕ, με θέμα συζήτησης και την Συρία, αλλά και την Υεμένη.
Ωστόσο σε κάθε περίπτωση, οι ΗΠΑ είναι σε δύσκολη θέση δεδομένου ότι στον απόηχο της συμφωνία με την Τεχεράνη για τα πυρηνικά, είχαν δεσμευτεί στους Σαουδάραβες και τους άλλους συμμάχους στον Κόλπο να εμποδίσουν το Ιράν να αυξήσει την επιρροή τους στην περιοχή.
Πάντως η ιδέα της συμμετοχής του Ιράν σε μια ομάδα επαφών δεν έχει απορριφθεί, ορισμένοι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να γίνει όχι σε τόσο συχνή βάση, ενώ στο θέμα του Ασαντ τόσο ο Κέρι όσο και ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμοι να ακολουθήσουν μια λιγότερο σκληρή γραμμή στο αίτημα για άμεση αποχώρηση του από την εξουσία.
Τετ-α- τετ με τον Πούτιν
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το γεγονός της ημέρας σήμερα στη Νέα Υόρκη θα είναι η εμφάνιση του Βλαντιμίρ Πούτιν στις ΗΠΑ, η πρώτη μετά την προσάρτηση της Ουκρανίας, τον Μάρτιο του 2014 και η πρώτη εδώ και μια δεκαετία ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Και μετά η κατ’ιδίαν συνάντηση του με τον Μπαράκ Ομπάμα.
Ενδεικτικό των μεγάλων διαφορών τους, οι δυο χώρες δεν μπορούσαν καν να συμφωνήσουν για το αντικείμενο αυτού του ραντεβού. Για τον μεν Λευκό Οίκο το βασικό θέμα θα είναι η Ουκρανία, για τη δε Μόσχα θα είναι η Συρία και ο πόλεμος κατά των εξτρεμιστών.
Παρόλα αυτά, Αμερικανοί αξιωματούχοι επέμεναν ότι το ραντεβού αξίζει τον κόπο, αν και οι πρόσφατες ενέργειες της Μόσχας στη Συρία έχουν διογκώσει το δίλημμα στην Ουάσιγκτον και των συμμάχων της για το πώς να διαχειριστούν την κρίση.
Ένας πρώην ανώτατος σύμβουλος του Ομπάμα υποστήριξε χθες ότι ελλείψει άλλων ρεαλιστικών τρόπων για την απομάκρυνση του Ασαντ από την εξουσία, ίσως είναι καλύτερα να ανοίξει διάλογος μαζί του. «Υπήρχε μια εποχή που φαινόταν ότι η βία -μια εξέγερση για την ανατροπή του Άσαντ- θα άξιζε την θυσία ανθρώπινων ζωών σε μια προσπάθεια να υπάρξει μια καλύτερη, πιο ανθρώπινη διακυβέρνηση της Συρίας. Αυτή η εποχή όμως έχει περάσει εδώ και καιρό», έγραψε στο Politico ο Φίλιπ Γκόρντον. Και αυτή είναι μια άποψη που αρχίζει και εξετάζεται στην Ουάσιγκτον.
Στο πλαίσιο αυτής της διερεύνησης των τρόπων επίλυσης της κρίσης που έχει μπει πλέον στον πέμπτη χρόνο,υποστηρίζουν αξιωματούχοι, ο Λευκός Οίκος δέχθηκε να γίνει η συνάντηση Ομπάμα- Πούτιν προκειμένου να διαπιστωθεί και το αποσαφηνιστούν και οι προθέσεις του Κρεμλίνου πίσω από τις πρόσφατες κινήσεις του στη Συρία. «Πρέπει να καταλάβουμε» λένε, «εάν υπάρχει τρόπος να σκεφτούν σοβαρά οι Ρώσοι την πολιτική μετάβαση στη Συρία, η οποία πιστεύουμε ότι πρέπει να είναι μέρος της απόφασης για την Συρία».
