Οταν ο διάβολος δεν κρύβεται καν στις λεπτομέρειες

Η ασφαλής φύλαξη των αναλωθέντων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων (ΑΚΡΑ),προιόντων του ερευνητικού αντιδραστήρα του Δημόκριτου, των ακτινολογικών εργαστηρίων, των νοσοκομειακών διαδικασιών ή της τοπικής βιομηχανίας είναι βασική υποχρέωση του κράτους και ορθώς η κυβέρνηση με σχέδιο επιχειρεί να ρυθμίσει το μείζον αυτό για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον ζήτημα.

Το κείμενο που εμφανίστηκε στις 28 Ιουλίου με περιθώριο δεκαήμερης ηλεκτρονικής διαβούλευσης, χωρίς δημόσια συζήτηση με επιστημονικούς φορείς, εκπροσώπους των πολιτών, των ΟΤΑ και των σχετικών με το θέμα κινημάτων, ανοίγεται σε τουλάχιστον αμφιλεγόμενα πεδία.

Το σχέδιο ΠΔ έρχεται – μεταξύ άλλων- ως ανάγκη προσαρμογής της χώρας στις οδηγίες της ΕΕ και τις Euratom (περί θεσπίσεως εναίου κοινοτικού πλαισίου).

Η τελευταία ιδρύθηκε για να προασπίζει τα συμφέροντα της ευρωπαικής πυρηνικής βιομηχανίας,πάντοτε προτάσσοντας τα έναντι του δημοσίου συμφέροντος.

Εξ άλλου, στο «κοινό ευρωπαικό πλαίσιο» συμμετέχουν χώρες με πυρηνική βιομηχανία (Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία) που εκτός από πελάτες αναζητούν νέες περιοχές αποθήκευσης των τεράστιων ποσοτήτων παραγομένων ραδιενεργών καυσίμων και αποβλήτων τους, χώρες – πελάτες με πυρηνικούς αντιδραστήρες και χώρες- τοξικές χωματερές, κατ επιταγήν ή έναντι οικονομικών και άλλων ανταλαγμάτων (Βαλκάνια, Ανατολική Ευρώπη).

Πώς και γιατί μία χώρα χωρίς πυρηνικά και – κυρίως – με διακηρυγμένη την αντίθεση της στο να αποκτήσει, οφείλει να το εντάξει στο «εθνικό σχέδιο» της για «εθνική ενεργειακή πολιτική»;

Και μάλιστα το σχετικό ΠΔ να κατατεθεί ως ισχύον στην ΕΕ μέχρι τις 23 Αυγούστου, μεσούσης της εξοντωτικής για την κοινωνία και την κυβέρνηση συζήτησης και ψήφισης της Συμφωνίας;

Από τις πρώτες γραμμές της εισηγητικής έκθεσης, παρουσιάζεται η εμπλοκή της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΔΕΑΕ) ως βασικού συμβούλου και σημείου αναφοράς της Εθνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), βασικού εισηγητή, επεξεργαστή και συντάκτη του κειμένου.

Η ΔΕΑΕΑ ωστόσο έχει αποτύχει σε πολλές εξετάσεις αξιοπιστίας, υποτιμώντας κατ’ εξακολούθηση πυρηνικές καταστροφές όπως αυτή της Φουκούσιμα, αναπροσαρμόζοντας κατά το δοκούν τα επιτρεπτά για τον πληθυσμό όρια ραδιενέργιας, αποκρούοντας κάθε διαδικασία διαφάνειας ή δημόσιας έρευνας των δραστηριοτήτων της.

Αναδεικνύεται ως βασικός συνομιλητής της ΕΕΑΕ, που με τη σειρά της όχι μόνο αποτελεί εδώ το βασικό νομοθέτη (παρά τα 6 συνυπογράφοντα υπουργεία) αλλά και επιβλέπει την εφαρμογή, την ανάκληση αδείας, τις ποινές για όποιες παραβάσεις (ποιά ποινή μπορεί αλήθεια να αντισταθμίσει ολέθριες συνέπειες, σε βάθος χιλιετιών για ανθρώπους και περιβάλλον;) και μπορεί να αναθεωρήσει το περιεχόμενο του ΠΔ ανά τριετία, διευρύνοντας το επομένως και επαναπροσαρμόζοντας το στις επιλογές (και τις «δεσμεύσεις») της εκάστοτε κυβέρνησης και τις απαιτήσεις νέων συνθηκών. Οχι και τόσο καθησυχαστικό…

Το ίδιο το περιεχόμενο του ΠΔ, παρά τις πολύ προσεκτικές διατυπώσεις του, εμφανίζει αντιφάσεις:

Ενώ τονίζεται πως η εφαρμογή του (εγκαταστάσεις, εξοπλισμός, αμοιβές προσωπικού) δεν προκαλεί άμεση δαπάνη στον κρατικό προυπολογισμό, οι κάτοχοι αδειών των εγκαταστάσεων αυτών (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) οφείλουν να ανήκουν στο δημόσιο τομέα.

Ποιοί θα είναι αυτοί; Είναι διεθνώς γνωστό ότι οι εγκαταστάσεις και οι διαδικασίες επεξεργασίας/φύλαξης, μόνιμης ή προσωρινής, των ΑΚΡΑ, όπως και η μετέπειτα αποξήλωση τους, αποτελούν ένα από τα πλέον δαπανηρά κεφάλαια κάθε λογής σχετικού πρωτοκόλου.

Επιπλέον, καμία από όσες λύσεις έχουν δοκιμαστεί για τη μεταφορά, επεξεργασία και αποθήκευση (επίγεια ή υπόγεια) ΑΚΡΑ δεν αποδείχτηκε ασφαλής, με την επιμόλυνση εδάφους και υδροφόρου ορίζοντα να εκτείνεται πολύ πέραν των επιλεγμένων περιοχών, ενώ το τέλος χρήσης μίας εγκατάστασης δε σημαίνει καθόλου πως τα υπάρχοντα κατάλοιπα μπορούν να αφαιρεθούν απο την περιοχή, χάριν όποιας ψευδαίσθησης ανάπλασης για αλλαγή χρήσης.

Ποιοί λοιπόν θα μπορέσουν να διαθέσουν τα απαιτούμενα δυσθεώρητου ύψους κεφάλαια; Οχι φυσικά οι καταχρεωμένοι ΟΤΑ που αναταμοίβονται για τη φιλοξενία τους, κατά το άρθρο 22.

Οι σχετικές λύσεις δεν είναι πολλές:

►Νομικά πρόσωπα ελληνικού δημοσίου με εταιρίες, όπου προφανώς ο “μεγαλοεπενδυτής” (ελληνικές, πολυεθνικές ή ξένων συμφερόντων εταιρίες ή όμιλοι), θα έχει το βασικό πρόσταγμα, εφόσον δε συμφέρει διαφορετικά να κάνει κανείς μια τόσο υψηλού ρίσκου επένδυση.

►Ειδικός φορέας του δημοσίου με ευρωπαική ή άλλη χρηματοδότηση (ο αρμόδιος υπουργός οφείλει να βρίσκει τις πηγές). Και σ’ αυτή την περίπτωση το κίνητρο της επένδυσης μάλλον δεν είναι η ασφάλεια των κατοίκων απο τα νοσοκομειακά κατάλοιπα ή τα ερευνητικά προγράμματα του Δημόκριτου.

►Σύμπραξη του ελληνικού δημοσίου με άλλες χώρες εντός ή εκτός ΕΕ. στην ίδια πάντοτε λογική.

Και ας μην επεκταθούμε στην υπο ιδιοκτησιακή μεταβολή ΔΕΗ και τις πιέσεις για απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.

Μήπως όμως είμαστε υπερβολικά καχύποπτοι; Είναι αλήθεια ότι το ΠΔ απαγορεύει την εισαγωγή αναλωθέντων καυσίμων για επεξεργασία και αποθήκευση εντός της χώρας. Δεν απαγορεύει όμως τη διέλευση τους από τη χώρα προς άλλους προορισμούς, παρέχοντας ελεύθερη δίοδο, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Ακόμη χειρότερα, ενώ απαγορεύεται η εισαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων για αποθήκευση εντός της χώρας, μετά την έναρξη λειτουργίας των εγκαταστάσεων (με την ομιχλώδη χρηματοδότηση) νομιμοποιείται το ενδεχόμενο διακρατικών συμφωνιών εντός και εκτός της ΕΕ, για την αποστολή και επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων στην Ελλάδα (άρθρο 12) και παράταση της προσωρινής φύλαξης από τον (μοναδικό υπεύθυνο) αδειοδοτημένο μέχρι 100 χρόνια, ενώ και τα αναλωθέντα καύσιμα φυλάσσονται φυσικά μέχρι να επιστραφούν στους κατόχους τους που ουδέποτε τα βιάζονται! (άρθρο 15).

Για το προσωπικό που θα αναλάβει το βάρος των προαναφερθέντων και της πρόληψης ή αντιμετώπισης κλοπής υλικού , δολιοφθοράς, κακόβουλης πράξης, παράνομης μεταφοράς και άλλων ανατριχιαστικών και απολύτως ρεαλιστικών, υπάρχει πρόβλεψη ήδη από το 2013, όταν η τότε κυβέρνηση κύρωσε συμφωνία πάλι με την ΔΕΑΕ και την Euratom για τη δημιουργία στην Ελλάδα μετεκπαιδευτικού κέντρου διαχείρισης διαδικασιών επεξεργασίας και φύλαξης ραδιενεργών αποβλήτων, με χρηματοδότηση της ΕΕ, με συμμετοχή επιστήμονες από επιλεγμένων από τις κυβερνήσεις τους επιστημόνων της ΝΑ Ευρώπης και Μ. Ανατολής ,με πρόβλεψη διπλωματικής ασυλίας για τους ίδιους και τις οικογένειες τους και καταβολή αποζημιώσεων από το ελληνικό δημόσιο σε περίπτωση σοβαρού τραυματισμού, ασθενίας ή θανάτου τους κατά τη μετεκπαιδευτική διαδικασία!

Τη συμφωνία που πάλι είχε παρουσιαστεί… διακριτικά, είχαν καταψηφίσει οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, μη πειθόμενοι από τα γνωστά περί Δημόκριτου και ακτινολογικών εργαστηρίων.

Οσον αφορά στην ανέγερση και λειτουργία του κέντρου,τίποτα δεν είδε έκτοτε το φώς της δημοσιότητας.

Από αυτή τη σκοπιά, στο τωρινό ΠΔ σημειώνεται πρόοδος:

•Το κοινό θα ενημερώνεται απο την ΕΕΑΕ, της οποίας οι προτάσεις για τις σχετικές αδειοδοτήσεις θα στέλνονται στην αρμόδια Περιφέρεια.

•Το κοινό δε θα αγνοείται «με την προυπόθεση να μην τίθεται σε κίνδυνο η δημόσια ασφάλεια» (άρθρο 7).

Δύο χρόνια μετά, ζούμε το δεύτερο κεφάλαιο της ιστορίας μίας μη πυρηνικής χώρας που εξαρτάται από τους ευρωπαίους δανειστές και τα συμφέροντα τους, η οποία ορθά ανιχνεύει νέες φιλίες με – φευ – επίσης πυρηνικό προφίλ και σχέδια: η Ρωσία ανάδοχος του πυρηνικού προγράμματος της Τουρκίας, το Ισραήλ, οι ΗΠΑ που θεωρούν τους πυρηνικούς εξοπλισμούς «νόμιμο όπλο για την εξάλειψη των εστιών έντασης και τρομοκρατίας», σε μια εκρηκτική γειτονιά.

Μιάς χώρας που κώφευσε στη Διεθνή Ανθρωπιστική Εκκληση για τη μη διάδοση των πυρηνικών εξοπλισμών, όπως κώφευσαν οι παλιοί και νέοι φίλοι της.

Ο κ. Χουσιάδας, Πρόεδρος της ΕΑΕΕ είχε δίκιο: Πρέπει να διαβάσουμε προσεχτικά το κατατεθημένο κείμενο . Αυτό κάναμε…

*Αντιπρόεδρος του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου Μεσογείου