efsyn.gr , Βασιλική Τζεβελέκου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε για το 56ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (6-15/11) με διευθυντή τον Δημήτρη Εϊπίδη, που φροντίζει να παρουσιάσει την αφρόκρεμα της σύγχρονης διεθνούς κινηματογραφικής παραγωγής.

Οι πρώτες ειδήσεις έρχονται από το τμήμα «Ματιές στα Βαλκάνια», από τα παλαιότερα και πιο ενδιαφέροντα. Ο Δημήτρης Κερκινός, που το επιμελείται, ανάμεσα σε εκατοντάδες ταινίες από την ευρύτερη γειτονιά μας, επέλεξε δουλειές πρωτοεμφανιζόμενων σκηνοθετών (7 από τις 12 ταινίες του αφιερώματος) ενώ έδωσε έμφαση και στη γυναικεία παραγωγή. Αντρες και γυναίκες καταπιάνονται με δύσκολα κοινωνικά ζητήματα, εστιάζουν στις οικογενειακές σχέσεις, κοιτούν τη θέση της γυναίκας στις σύγχρονες βαλκανικές κοινωνίες, φωτίζουν ιστορίες για τη δύναμη της απαγορευμένης αγάπης και, φυσικά, με πολιτικά θέματα και τον απόηχο του πρόσφατου παρελθόντος στα Βαλκάνια.

■ Θα παρουσιαστεί αφιέρωμα στον Μίρτσεα Ντανελιούκ (Χοτίν, 1943), έναν από τους σημαντικότερους Ρουμάνους σκηνοθέτες της δεκαετίας του ’80 και της μετακομμουνιστικής περιόδου. Με σπουδές Γαλλικής Φιλολογίας και Σκηνοθεσίας στην Ακαδημία Κινηματογράφου και Θεάτρου στο Βουκουρέστι, είναι επιτυχημένος συγγραφέας και ηθοποιός, παράλληλα με την ενασχόλησή του με τη σκηνοθεσία.

Αν και οι ταινίες του επηρέασαν τους νεότερους συμπατριώτες του, παραμένει άγνωστος εκτός συνόρων. «Χρησιμοποιεί το σινεμά διαχρονικά σαν όπλο απέναντι σε δυσλειτουργικές κοινωνίες, επιστρατεύοντας άλλοτε τον ρεαλισμό κι άλλοτε τη σάτιρα και τον σουρεαλισμό για να σχολιάσει την κοινωνική πραγματικότητα και να αφουγκραστεί τις πολιτικές αλλαγές», σημειώνουν οι διοργανωτές. Και χαρακτηρίζουν τις ταινίες του ανατρεπτικές και υπαινικτικές που, ωστόσο, απέφυγαν τον σκόπελο της λογοκρισίας και λειτούργησαν σαν καθρέφτης του λαού του.

Βαθιά ανθρώπινη, η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, «Η μεγάλη διαδρομή» (1975), καταλύει την κλασική αφήγηση του σοσιαλιστικού ρεαλισμού και υμνεί τη φιλία και τη συντροφικότητα. Η «Πρόβα με μικρόφωνο» (1980) είναι προπομπός του νέου ρουμανικού κινηματογράφου, ενώ στο «Microphone Test» υποδύεται ο ίδιος τον κεντρικό ήρωα.

Εξαιρετικοί διάλογοι, που ζωντανεύουν με τη σύγχρονη λήψη ήχου, και στοιχεία ντοκιμαντέρ ενισχύουν την αφήγηση μέσα απ’ την οποία ο Ντανελιούκ καυτηριάζει τον γραφειοκρατικό παραλογισμό και την υποκρισία του συστήματος. Ακολουθούν το «Κυνήγι αλεπούδων» (1980), η «Κρουαζιέρα» (1981), με αντικαθεστωτικό μήνυμα, και «Ιάκομπ» (1988), απ’ τις ωραιότερες ταινίες του. Η πλοκή ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί χωρίς δίχτυ ασφαλείας, καθηλώνοντας με τον άγριο ρεαλισμό τον θεατή μέχρι το τελευταίο λεπτό.

Μετά την πτώση του Τσαουσέσκου, ο Ντανελιούκ καταγράφει με αμεσότητα και κυνισμό τα προβλήματα μιας κοινωνίας σε μετάβαση στις ταινίες «Συζυγική κλίνη» (1993), «Η αγανάκτηση» (1994), «Ο γερουσιαστής των σαλιγκαριών» (1995).

■ Ο κορμός του τμήματος «Ματιές στα Βαλκάνια» περιλαμβάνει τις ταινίες:

  • «Καυτός ήλιος» του Ντάλιμπορ Μάτανιτς (Κροατία). Σχολιάζει τον εμφύλιο και τα απομεινάρια του, σε τρεις διαφορετικές περιόδους, το 1991, το 2001 και το 2011 (Βραβείο Επιτροπής «Ενα κάποιο βλέμμα», 66ο Φεστιβάλ Κανών).
  • Η «Φρενίτιδα» του Εμίν Αλπέρ (Τουρκία) εκτυλίσσεται σε ένα προάστιο της Κωνσταντινούπολης, με ήρωες δύο αδέλφια. Ο ένας δουλεύει για την κυβέρνηση ψάχνοντας στα σκουπίδια για εκρηκτικά τρομοκρατών και ο άλλος εξολοθρεύει σκυλιά. (Ειδικό Βραβείο Επιτροπής Φεστιβάλ Βενετίας).
  • Η «Νύχτα του μέλιτος» του Ιβο Τράικοφ (ΠΓΔΜ) είναι εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα «The Ear» του Γιαν Προτσάτσκα. Ο σκηνοθέτης μπαίνει στα άδυτα του πολιτικού διαπλεκόμενου κόσμου, τη δεκαετία του ’90.
  • Με το «Αφεριμ!» ο Ράντου Ζούντε (Ρουμανία) απέσπασε το βραβείο καλύτερου σκηνοθέτη στο 65ο Φεστιβάλ Βερολίνου. Ενα βαλκανικό γουέστερν και ταυτόχρονα μια ανθρωπολογική και πολιτισμική καταγραφή του ρατσισμού στα Βαλκάνια.
  • Η «Μητέρα πατρίδα» της Σενέμ Τουζέν, συμπαραγωγή Τουρκίας-Ελλάδας, ξεκίνησε από το Crossroads του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Μέσα από την αντιπαράθεση μιας κόρης με τη μητέρα της, αναδεικνύει τη σύγκρουση της παράδοσης με τη σύγχρονη αντίληψη.
  • Στο «Μπαμπάς» του Βισάρ Μορίνα (UNMI Κόσοβο), η ζωή του δεκάχρονου Νόρι στρέφεται γύρω απ’ τον πατέρα του, ακόμη κι όταν εκείνος τον εγκαταλείπει.
  • Με τις «Ατίθασες» η Ντενίζ Γιαμζέ Εργουβέν (Γαλλία, Γερμανία, Τουρκία, Κατάρ) έκανε το ντεμπούτο της (Βραβείο Europa Cinemas Label Award, Φεστιβάλ Κανών). Κι αυτή η ταινία ξεκίνησε απ’ το Crossroards. Εχει εκλεκτικές συγγένειες με τις «Αυτόχειρες παρθένους» της Σοφία Κόπολα. Οι ηρωίδες, πέντε αδερφές, ζουν με τη γιαγιά και τον θείο τους και βιώνουν την καταπίεση και τα ασφυκτικά ήθη σ’ έναν ανδροκρατούμενο κόσμο.
  • H «Ορκισμένη παρθένα» της Λάουρα Βεσπούρι (συμπαραγωγή Ιταλίας, Ελβετίας, Γερμανίας, Αλβανίας, UNMI Κόσοβο, Γαλλίας) έχει αφετηρία τη μακρά παράδοση της μπουρνέσα (ορκισμένη παρθένα, στα αλβανικά). Αφηγείται την ιστορία της Χάνα, που μεγαλώνει σε ένα απομακρυσμένο αλβανικό χωριό, παίρνει όρκο αγνότητας και ζει τη ζωή της σαν άντρας…

Να σημειωθεί ότι οι ταινίες «Καθημερινές μας ιστορίες» (Βοσνία), «Μπαμπάς» (UNMI Κόσοβο), «Καυτός ήλιος» (Κροατία), «Ατίθασες» (για τη Γαλλία), «Η νύχτα του μέλιτος» (ΠΓΔΜ) και «Αφεριμ!» (Ρουμανία), είναι οι επίσημες υποψηφιότητες των χωρών τους για το Οσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Παράλληλα θα προβληθούν μικρού μήκους ταινίες από τα Βαλκάνια.