ΗΠΑ, 2015: Μια περιβαλλοντική ΜΚΟ παραγγέλλει από εξειδικευμένο ερευνητικό κέντρο του Πανεπιστημίου της Δυτικής Βιρτζίνια τη διεξαγωγή έρευνας για τις εκπομπές ρύπων από τις αυτοκινητοβιομηχανίες, σχετικής με την τήρηση των περιβαλλοντικών ορίων για επικίνδυνους ρύπους.
Η έρευνα εκτελείται και τα αποτελέσματά της αναδεικνύουν αυτό που στη συνέχεια έγινε γνωστό ως σκάνδαλο της Volkswagen.
Αποκαλύπτεται, δηλαδή, ότι η εταιρεία έχει επινοήσει ένα ειδικό λογισμικό το οποίο είναι ενσωματωμένο στα μοντέλα πετρελαιοκίνησης και το οποίο μπορεί να… ξεγελά τους ελεγκτές ρύπανσης.
Αλλα, πειραγμένα αποτελέσματα εμφανίζει όταν το αυτοκίνητο είναι σταθμευμένο και εντελώς άλλα, τα πραγματικά, όταν το αυτοκίνητο βρίσκεται εν κινήσει, γνωρίζοντας προφανώς ότι οι έλεγχοι γίνονται ενόσω τα αυτοκίνητα βρίσκονται εν στάσει.
Στη συνέχεια την υπόθεση αναλαμβάνει η γνωστή Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ, με τις γνωστές εξελίξεις.
Η μετοχή μιας εμβληματικής γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, της VW, βυθίζεται στα Τάρταρα, ο μέχρι χθες πανίσχυρος διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας υποβάλλει την παραίτησή του, αποκαλύπτεται ότι η απάτη δεν αφορούσε μόνο τα συγκεκριμένα μοντέλα αλλά επεκτεινόταν στην Audi και πιθανόν και στη Seat και εν τέλει κινούνται ποινικές και αστικές διώξεις σε βάρος των ενόχων σε ΗΠΑ και Γερμανία, με άγνωστες για την ώρα συνέπειες.
Εστω και καθυστερημένα, το σύστημα ελέγχων λειτουργεί υπέρ των πολιτών και εναντίον της εταιρείας, που για λόγους κερδοσκοπικούς εφηύρε το σύστημα εξαπάτησης ελέγχων και ελεγκτών. Και όλη την ιστορία την αποκάλυψε μια ΜΚΟ και μια ερευνητική ομάδα ενός αμερικανικού Πανεπιστημίου.
Ελλάδα 2015: Το τρίτο κανάλι της Δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης, η ΕΡΤ3, παρουσιάζει εκπομπή στην οποία αναδεικνύεται αυτό που τα υπόλοιπα ΜΜΕ αποκρύπτουν.
Το περιβαλλοντικό σκάνδαλο, δηλαδή, της εξόρυξης χρυσού στις Σκουριές Χαλκιδικής. Η εκπομπή αναδεικνύει μέσα από ρεπορτάζ και συνεντεύξεις τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εξορυκτικών μεθόδων και συγκεκριμένα τις επιπτώσεις στο πλούσιο οικοσύστημα της περιοχής: στα δάση, τα επιφανειακά και υπόγεια νερά, το έδαφος, την ατμόσφαιρα, τις ακτές και τη θάλασσα.
Παρεμπιπτόντως, η ελληνική κυβέρνηση έχει σταματήσει εδώ και λίγο καιρό την εξόρυξη χρυσού γιατί η εταιρεία παραβαίνει τους όρους αδειοδότησής της.
Και ο ίδιος ο σημερινός πρωθυπουργός από τηλεοράσεως έχει διαβεβαιώσει ότι οι εργασίες σταμάτησαν γιατί δεν τηρείται από την εταιρεία η νομιμότητα.
Την επομένη της εκπομπής οι εργαζόμενοι στα μεταλλεία, καθώς και η ίδια η εταιρεία, απειλούν τους υπεύθυνους της εκπομπής, αλλά και τις διοικήσεις του τρίτου καναλιού και της Δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης με διώξεις.
Η ιστορία της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική, βέβαια, δεν είναι καινούργια.
Υπάρχει προϊστορία που αρχίζει από τις σφοδρές αντιδράσεις των κατοίκων για την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων και την αδειοδότηση, μέχρι τον διχασμό της τοπικής κοινωνίας, τις συλλήψεις πολιτών και τις βίαιες συγκρούσεις στους δρόμους της περιοχής.
Εκείνο πάντως που ουδέποτε έγινε γνωστό είναι ότι υπάρχει η γνωμοδότηση ενός Πανεπιστημίου σχετικά με τους κινδύνους που εγκυμονεί για το περιβάλλον και την οικονομία της περιοχής, αλλά και για την υγεία των κατοίκων, η συγκεκριμένη επένδυση.
Πράγματι, τέσσερα χρόνια νωρίτερα, πριν δηλαδή ακόμη ξεκινήσουν οι εργασίες, οργανώσεις κατοίκων της περιοχής, που ευλόγως ανησυχούσαν για τις συνέπειες στη ζωή τους και στις ζωές των παιδιών τους από την εκτεταμένη εξορυκτική δραστηριότητα, απευθύνθηκαν στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και ζήτησαν επιστημονική γνωμοδότηση για το κατά πόσον η επένδυση ήταν ή όχι επικίνδυνη για το περιβάλλον της περιοχής, για τις λοιπές δραστηριότητες και για την υγεία των κατοίκων.
Το ΑΠΘ, προκειμένου η γνωμοδότηση να έχει κύρος και αξιοπιστία, παρέπεμψε το θέμα στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του ιδρύματος, ένα αντιπροσωπευτικό όργανο που αποτελείται από επιστήμονες, εκλεγμένους εκπροσώπους όλων των σχολών και των τμημάτων του.
Το Συμβούλιο ανέθεσε τη γνωμοδότηση σε διεπιστημονική ομάδα από εξειδικευμένους και έμπειρους καθηγητές που κάλυπταν όλες τις σχετικές με το θέμα ειδικότητες.
Η γνωμοδότηση της διεπιστημονικής ομάδας, η οποία έγινε δεκτή από το Συμβούλιο Περιβάλλοντος και το Πρυτανικό Συμβούλιο του ΑΠΘ, παρουσιάστηκε σε ειδική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης, καθώς και σε επιστημονικές εκδηλώσεις και ημερίδες.
Η γνωμοδότηση του ΑΠΘ δικαιολογούσε απολύτως τις ανησυχίες των κατοίκων, γιατί αποκάλυπτε ότι οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων κακώς είχαν εγκριθεί και η δραστηριότητα κακώς είχε αδειοδοτηθεί, καθώς είχε σοβαρά και συστηματικά υποτιμηθεί ο κίνδυνος από τις επιπτώσεις της εξόρυξης χρυσού στο οικοσύστημα της περιοχής.
Με δυο λόγια, η γνωμοδότηση του ΑΠΘ ανέδειξε ότι η επένδυση, παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις της Πολιτείας, δεν ήταν αειφορική, καθώς τόσο η φυσιογνωμία όσο και τα οικοσυστήματα της περιοχής αναμένεται να αλλοιωθούν, με σοβαρές και μη αντιστρεπτές συνέπειες για τις υπάρχουσες οικονομικές δραστηριότητες (δασοκομία, αγροτική ανάπτυξη, τουρισμός), αλλά και για την υγεία των κατοίκων.
Και στη δική μας περίπτωση, ένα Πανεπιστήμιο ανέδειξε την ύπαρξη ενός σοβαρότατου περιβαλλοντικού προβλήματος, με τη διαφορά ότι εδώ, αντί να χαντακωθούν οι υπεύθυνοι, χαντακώθηκε η γνωμοδότηση, καθώς και όποιος προσπάθησε να την υποστηρίξει.
Καθώς φαίνεται, στην Ελλάδα του 2015 ο μόνος πραγματικός χρυσός είναι η σιωπή…
* τέως πρύτανης ΑΠΘ
