Διλήμματα και σκληρές απόψεις για τις ελληνικές τράπεζες

Την κατάσταση που επικρατεί στις ελληνικές τράπεζες, τις ανάγκες κεφαλαιοποίησής τους και κυρίως την δύσκολη συζήτηση για ενδεχόμενο κούρεμα καταθέσεων περιγράφει το πρακτορείο Reuters σε τηλεγράφημά του

Οι ελληνικές τράπεζες αναμένεται να κρατήσουν τους ευρείς ελέγχους κεφαλαίων για μήνες, μέχρι να φθάσει νέο χρήμα από την Ευρώπη και μαζί με αυτό μια σαρωτική αναδιάρθωση, εκτιμούν αξιωματούχοι μιλώντας στο πρακτορείο.

Η αποκατάσταση των τραπεζών της χώρας περιέχει ένα δύσκολο ερώτημα. Θα πρέπει η ευρωζώνη να απαιτήσει συμμετοχή των δανειστών, πρώτα απαιτώντας από τους ομολογιούχους ακόμη και τους μεγαλοκαταθέτες να επωμιστούν απώλειες ή θα έπρεπε ο «λογαριασμός» για την βελτίωση των τραπεζών να προστεθεί στο βουνό χρέους της Ελλάδας;

Η απάντηση σε αυτό θα μπορούσε να καθυστερήσει τη συμφωνία για ένα τρίτο πακέτο προς την Ελλάδα την οποία θέλουν οι διαπραγματευόμενοι να κλείσουν τις επόμενες εβδομάδες.

Όσο περισσότερος χρόνος περνάει τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η κατάσταση των τραπεζών καθώς, το όριο ανάληψης των 420 ευρώ την εβδομάδα πνίγει την οικονομία και την δυτότητα των δανειζόμενων να αποπληρώσουν τα χρέη τους.

«Οι τράπεζες έχουν “παγώσει”, αλλά η οικονομία γίνεται όλο και πιο αδύναμη» είπε ένας αξιωματούχος δείχνοντας προς μια σταθερή αύξηση στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Αυτό το «πάγωμα» ρευστού δύσκολα θα τελειώσει σύντομα, παρά το γεγονός πως οι έλεγχοι κεφαλαίων ίσως «μαλακώσουν» ελαφρώς, όπως η χαλάρωση των απαγορεύσεων στις συναλλαγές στο εξωτερικό για τις επιχειρήσεις.

«Εν τέλει, ο έλεγχος κεφαλαίων θα σταματήσει μόνο όταν οι τράπεζες ανακεφαλαιωθούν πλήρως» λέει ο Γενς Βάιντμαν, επικεφαλής της γερμανικής Bundesbank, ο οποίος πίεσε την ΕΚΤ να πάρει πίσω την χρηματοδότηση των τραπεζών με αποτέλεσμα αυτές να κλείσουν για τρεις εβδομάδες.

Η συζήτηση συνδέεται και με μια σύγκρουση για τις μεταρρυθμίσεις, την εθνική κυριαρχία της Ελλάδας μπροστά στους ελέγχους από την Ευρώπη και για το πόσο η χώρα μπορεί να ανακάμψει με χρέη που αυξάνονται συνεχώς και είναι πολύ μεγαλύτερα από την οικονομία της.

Εάν προστεθούν ακόμη 25 δισ. ευρώ (τόσα εκτιμάται ότι χρειάζονται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών), θα ενσωματωθούν στα χρέη τα οποία το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χαρακτηρίζει ως υπερβολικά.

Το Βερολίνο εμμένει στη σκληρή γραμμή

‘Ελληνες αξιωματούχοι ανήσυχοι για την καθοδική πορεία της οικονομίας ζητούν έκτακτη εκταμίευση κεφαλαίων για τις τράπεζες.

Τέσσερις τράπεζες κυριαρχούν στην Ελλάδα. Από αυτές οι Εθνική, Eurobank, και Πειραιώς δεν σημείωσαν ιδιαίτερες επιδόσεις στο τσεκ που έκανε η ΕΚΤ πέρυσι, όταν δεν είχαν ληφθεί υπόψη τα σχέδια αναδιάρθρωσής τους. Τώρα η κατάταση έχει επιδεινωθεί δραματικά.

«Θέλουμε, αν είναι δυνατό, ένα αρχικό κεφάλαιο να είναι έτοιμο για τις πρώτες ανάγκες των τραπεζών» είπε αξιωματούχους του ελληνικού υπουργείου Οικονομικών, χωρίς να αποκαλύπτεται το όνομά του. «Αυτό θα πρέπει να είναι περίπου στα 10 δισ. ευρώ» πρόσθεσε. 

Άλλοι, πάντως, συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας, εμφανίζονται «χλιαροί» και θα μπορούσαν να πιέσουν για απώλειες προς τους μεγάλους καταθέτες με πάνω από 100.000 ευρώ ή τους ομολογιούχους.

Υπάρχουν περισσότερα από 20 δισ. ευρώ τέτοιων καταθέσεων στις τέσσερις συστημικές τράπεζες, ξεπερώντας τα περίπου 3 δισ. που έχουν εκδώσει οι τράπεζες σε ομόλογα.

Εάν επιβληθούν απώλειες (σ.σ. κούρεμα), κάτι που η ελληνική κυβέρνηση έχει αρνηθεί ότι σχεδιάζει, θα ήταν αμφιλεγόμενο μιας και πολλά από αυτά τα χρήματα τα έχουν μικρές ελληνικές εταιρείες και όχι πλούσιοι ιδιώτες. 

«Αυτό δεν είναι σαν την Κύπρο όπου μπορούσες να πεις ότι είναι απλά Ρώσοι ολιγάρχες» είπε ένας δικηγόρος που γνωρίζει την κατάσταση στην Ελλάδα.

«Αυτός είναι ο τομέας που όλοι περιμένουν ότι θα “αναστήσει” την Ελλάδα, δηλαδή τις εταιρίες. Θα καταλήγαμε να τους στερήσουμε όλο το ρευστό».

Ο Κριστιάν Νουαγέ, επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Γαλλίας και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ, προειδοποίησε κατά μιας τέτοιας απόφασης επισημαίνοντας ότι αρκετοί εντός της ΕΚΤ συμφώνησαν μαζί του.

Το Βερολίνο, πάντως, έχει αντίθετη άποψη, με αρκετούς να υποστηρίζουν πως δεν θα πρέπει απλά να πληρώσουν το τίμημα οι πιστωτές των τραπεζών, αλλά θα πρέπει ο ESM να μείνει εντελώς αμέτοχος, πετώντας το μπαλάκι της εκκαθάρισης των τραπεζών πλήρως στην Αθήνα.

«Η ανακεφαλαιοποίηση θα πρέπει να γίνει από την ελληνική κυβέρνηση οπότε αυτό σημαίνει περισσότερα χρήματα στο τρίτο πρόγραμμα» είπε ο Μαρσέλ Φράτσερ, πρόεδρος του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών.

«Είναι ένα δάνειο που πρέπει να αποπληρώσουν, αλλά η ευρωπαϊκή πλευρά δεν χρειάζεται να συμμετάσχει στους κινδύνους. Θα πρέπει να «κουρέψουν» τους ιδιώτες πιστωτές. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην συμβεί κάτι τέτοιο».

Περιορισμένοι ελιγμοί για την Αθήνα

Για να αποφύγει τέτοιες εντολές η Αθήνα παλεύει να κρατήσει την αυτονομία της στο να αποφασίσει τον έλεγχο για το μέλλον των τραπεζών της. Παραχωρώντας περισότερο έλεγχο θα μπορούσε να κοστίσει περισσότερο. Οι ομολογιούχοι είναι νευρικοί.

Η Κύπρος είναι κλασσικό παράδειγμα. Όταν διασώθηκε η χώρα μια από τις δύο κεντρικές τράπεζες του νησιού έκλεισε. Οι έλεγχοι κεφαλαίων, αν και υποχώρησαν σταδιακά, παρέμειναν για δύο χρόνια. 

Μια επιλογή, σύμφωνα με αξιωματούχους της ευρωζώνης είναι η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών από τον ESM. Αυτό θα μπορούσε να δώσει στο ταμείο διάσωσης περισσότερο έλεγχο στις τράπεζες και στο μέλλον τους.

Αυτό, ωστόσο, θα πήγαινε την Ελλάδα πιο κοντά στο μοντέλο της Κύπρου. Οποιαδήποτε άμεση βοήθεια από τον ESM απαιτεί οι απώλειες να επιβληθούν πρώτα σε κάποιους από τους ομολογιούχους και μεγαλοκαταθέτες. 

Στην Αθήνα, οι αξιωματούχοι θα ήθελαν τα χρήματα χωρίς τέτοιες δεσμεύσεις. 

«Δεν ξέρουμε ακόμη αν ο ESM θα πάρει τον άμεσο έλεγχο» σημειώνει ένας κορυφαίος Έλληνας τραπεζίτης «Θα είναι ένα από τα ζητήματα στις διαπραγματεύησεις».

Με την οικονομία χωρίς ρευστότητα και την απειλή για αποχώρηση από την ευρωζώνη να «κρέμεται» πάνω από τις συζητήσεις, ο χώρος για ελιγμούς από την Αθήνα είναι περιορισμένος. Ενας αξιωματούχος της ευρωζώνης περιγράφει την διάθεση «Οποιαδήποτε συμπάθεια υπήρχε για την Ελλάδα έχει εξαφανιστεί».