Δέκα ταινίες-διαμάντια, που δίνουν το στίγμα των κοινωνιών της Ευρώπης και του αγώνα για αξιοπρεπή ζωή παρά την οικονομική κρίση και τα πολλαπλά προβλήματα που ταλανίζουν εκατομμύρια ανθρώπους, δέκα ταινίες με φεστιβαλική καριέρα, διακρίσεις και την αναγνώριση του κοινού, είναι η τελική επιλογή της επιτροπής για το βραβείο Lux του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ταινίες που πραγματεύονται αληθινές ανησυχίες, διλήμματα αλλά και αξίες που οικοδομούν ένα δίκαιο, αλληλέγγυο, πιο φωτεινό αύριο και προέρχονται από: Γαλλία, Τουρκία, Μεγάλη Βρετανία, Ισλανδία, Ουγγαρία, Ισπανία, Σλοβενία και την Ελλάδα.
Μπορεί η χώρα μας φέτος να μην έχει ταινία που διαγωνίζεται, ωστόσο πέρασε στην τελική δεκάδα με τη συμπαραγωγή «The Lesson» των Κριστίνα Γκρόζεβα και Πετάρ Βαλχάνοφ από τη Βουλγαρία. Η ταινία προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του 55ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, απέσπασε θερμές κριτικές και τον Χάλκινο Αλέξανδρο, το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για την πρωτοτυπία και την καινοτομία της. Την παραγωγή είχαν αναλάβει οι ίδιοι οι σκηνοθέτες μαζί με τη συμπατριώτισσά τους Μαγκνταλένα Ιλίεβα και από την Ελλάδα είχαν στο πλευρό τους την Κωνσταντίνα Σταυριανού και τη Ρένα Βουγιούκαλου.
Η ταινία εκτυλίσσεται στη σύγχρονη Βουλγαρία και αφηγείται το μάθημα συγχώρεσης που προσπαθεί να διδάξει μια νέα δασκάλα στα παιδιά της τάξης της. Ωστόσο, η καθημερινότητα είναι αμείλικτη για τη Νάντε (η ερμηνεία της Μαργκίτα Γκόσεβα είναι εξαιρετική) καθώς εξ αιτίας των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει, κινδυνεύει να χάσει το σπίτι της.
Οι δύο σκηνοθέτες πειραματίζονται με την έννοια του «μαθήματος» σε πολλαπλά επίπεδα, χτίζουν μια απλή ιστορία βασισμένη στα ιδανικά της ηρωίδας τους και τελικά δημιουργούν μια ταινία που παραδίδει μαθήματα θάρρους και αποφασιστικότητας απέναντι σ’ ένα εχθρικό περιβάλλον που καπηλεύεται τον φόβο και την ανάγκη για επιβίωση.
Θυμίζουμε ότι υποψήφιες για το βραβείο ήταν οι ελληνικές ταινίες «Ακαδημία Πλάτωνος» του Φίλιππου Τσίτου (2010), «Attenberg» της Αθηνάς Τσαγκάρη (2011) και το «Xenia» του Πάνου Χ. Κούτρα πέρυσι.
Ανάμεσα στις φετινές ταινίες της δεκάδας συναντάμε το «45 Years» (Μ. Βρετανία) του Αντριου Χέι με τη Σάρλοτ Ράμπλινγκ και τον Τομ Κόρτνεϊ. Αφηγείται ένα Σαββατοκύριακο και ταυτόχρονα την κοινή ζωή ενός ηλικιωμένο ζευγαριού, που ενώ ετοιμάζεται να γιορτάσει τα 45 χρόνια ευτυχισμένου γάμου αναγκάζεται τελικά να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του. Η ταινία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές στο 65ο Φεστιβάλ Βερολίνου και οι δύο πρωταγωνιστές τα βραβεία ερμηνείας.
Η ταινία «Rams» (Ισλανδία, Δανία) είναι η αστεία ιστορία δύο αδελφών που ζουν μια ήσυχη ζωή στην επαρχία της Ισλανδίας μέχρι που μια επιδημία τούς αναγκάζει να σκοτώσουν τα πρόβατά τους…
Προβλήθηκε στο 68ο Φεστιβάλ Κανών και πήρε το μεγάλο βραβείο στο παράλληλο τμήμα του επίσημου προγράμματος. Από το διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Κανών ξεκίνησε την καριέρα της η ταινία «La Loi du Marché» (Γαλλία) του Στεφάν Μπριζέ, που αφηγείται την ιστορία του Τιερί, ενός μεσήλικα που έχει απολυθεί από το εργοστάσιο που δούλευε και προσπαθεί να ζήσει την οικογένειά του με το επίδομα των 500 ευρώ.
Η ταινία «A Perfect Day» (Ισπανία) του Φερνάντο Λεόν ντε Αρανόα εκτυλίσσεται στα Βαλκάνια το 1995, ξεκίνησε επίσης από τις Κάνες, από το Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών, και πρωταγωνιστούν: Μπενίτσιο ντελ Τόρο, Τιμ Ρόμπινς κ.ά. Τη δεκάδα συμπληρώνουν οι ταινίες «Mediterranea» (Ιταλία, ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία, Κατάρ) του Γιόνας Καπρινιάνο, «Mustang» (Γαλλία, Γερμανία, Τουρκία, Κατάρ) του Ντενίζ Γκάμζε Εργκίβεν, «Son of Saul» (Ουγγαρία) του Λάζλο Νέμες, «Toto And His Sisters» (Ρουμανία, Ουγγαρία, Γερμανία) του Αλεξάντερ Νανάου, το πρώτο ντοκιμαντέρ στην ιστορία του θεσμού, και το «The High Sun» (Κροατία, Σλοβενία, Σερβία) του Νταλιμπόρ Μάτανιτς.
Το Βραβείο για τον Ευρωπαϊκό Κινηματογράφο καθιερώθηκε το 2007 με στόχο τη διάδοση των ευρωπαϊκών ταινιών εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης και απονέμεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ταινίες θα προβληθούν στο 72ο Φεστιβάλ Βενετίας τον Σεπτέμβριο και η βραβευμένη ταινία θα ανακοινωθεί στο Στρασβούργο στα τέλη του χρόνου.
