Κάθε φορά που με καλεί μια εταιρεία δημοσκοπήσεων, η ενστικτώδης απορία μου είναι πού βρήκε το τηλέφωνό μου. Το ίδιο ισχύει για όλες τις κλήσεις που δέχομαι και αφορούν προώθηση κάποιου προϊόντος ή συμμετοχή σε έρευνα. Ειδικά, όμως, με τις εταιρείες δημοσκοπήσεων, οι απορίες μου δεν εξαντλούνται εκεί.
Εκπλήσσομαι από το γεγονός ότι μου ζητείται να συμμετάσχω σε μια διαδικασία από την οποία όλοι οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι έχουν να αποκομίσουν πολλαπλά οφέλη. Η εταιρεία θα πουλήσει σε κάποιο ΜΜΕ ή πολιτικό φορέα τα στοιχεία της δημοσκόπησης – δηλαδή τις πληροφορίες που εγώ, και καμιά άλλη χιλιάδα ανθρώπων, παρείχα οικειοθελώς και δωρεάν. Στη συνέχεια, τα στοιχεία αυτά θα ερμηνευτούν κατά πώς εξυπηρετεί το μέσο ή το κόμμα που παρήγγειλε τη δημοσκόπηση. Χωρίς να ζητηθεί συμπληρωματικά η γνώμη μου για το αν ερμηνεύθηκαν σωστά ή όχι.
Θα δοθεί έμφαση στα σημεία που συμφέρουν τον εντολέα και θα αποσιωπηθούν τα υπόλοιπα. Ενδέχεται με παραπλανητικούς πηχυαίους τίτλους κατά τη δημοσίευση να χαλκευτούν τα ευρήματα και να δοθεί παραπλανητική εικόνα. Θα αξιοποιηθούν η συμμετοχή και οι απαντήσεις μου για τη δημιουργία εντυπώσεων και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.
Ενίοτε και για τη δήθεν νομιμοποίηση πολιτικών πέραν των προγραμματικών δεσμεύσεων ενός κόμματος· οι δημοσκοπήσεις άλλωστε κατά κόρον χρησιμοποιούνται ως κολυμβήθρες του Σιλωάμ, στις οποίες αναβαπτίζονται ως δημοφιλείς, άρα θεμιτές, κάθε είδους πολιτικές εκτροπές και προγραμματικές παρεκκλίσεις.
Κερδισμένη, λοιπόν, η εταιρεία, που συνήθως εκτελεί τη δημοσκόπηση κατά παραγγελία. Κερδισμένο το μέσο που την αναμεταδίδει· σε τηλεθέαση, αριθμό αντιτύπων ή επισκεψιμότητα, αναλόγως τη φύση του. Κυριότερα, επειδή επιβεβαίωσε τον ρόλο του ως δεκανίκι ενός συστήματος, πρόσφερε υπηρεσίες εκδούλευσης και μπορεί να αναμένει αντιπαροχή.
Φυσικά, κερδισμένος ο πολιτικός χώρος υπέρ του οποίου αξιοποιήθηκαν τα ευρήματα. Κερδισμένος ακόμα κι ο υπάλληλος που με πήρε τηλέφωνο – ο μοναδικός, ίσως, που κράτησε μια αξιοπρεπή στάση στην όλη διαδικασία, στην προσπάθειά του να βγάλει πέντε δεκάρες και να επιβιώσει.
Ο μόνος εμπλεκόμενος που χάνει από την όλη υπόθεση, προφανώς ο υποφαινόμενος. Χάνω τον χρόνο μου απαντώντας σε κατευθυνόμενες ερωτήσεις. Την υπομονή μου για το πόσο εξόφθαλμα προσπαθούν να με καθοδηγήσουν στο επιθυμητό για τον δημοσκόπο συμπέρασμα.
Την ψυχραιμία μου αναλογιζόμενος ότι την επομένη η συνδιάλεξη θα χρησιμοποιηθεί για πολιτικές σκοπιμότητες με πονηρό σκοπό, υπέρ ή εναντίον κάποιων. Χάνω ως πολίτης και θιασώτης της δημοκρατίας, καθότι η δημοσκόπηση θα κραδαίνεται ως θέσφατο και ως υποτιθέμενη λαϊκή εντολή για τη νομιμοποίηση πολιτικών υποκαθιστώντας τις εκλογές ή για την άσκηση πιέσεων από συμφέροντα που δεν μπορώ να ελέγξω.
Αποφάσισα, λοιπόν, να μη συμμετάσχω ξανά σε δημοσκόπηση, θεωρώντας το χρέος μου απέναντι στη δημοκρατία και στον πολιτικό πολιτισμό.
Αλλωστε (σε έναν ιδεατό κόσμο;) οι κυβερνήσεις και τα πολιτικά κόμματα θα έπρεπε να λειτουργούν με γνώμονα τις αρχές, τις αξίες και τα πολιτικά τους πιστεύω. Οχι να επιδίδονται στο κυνήγι της εφήμερης δημοτικότητας και να πέφτουν στο δόκανο των δημοσκοπήσεων.
