Το 2013 γλίτωσε παρά τρίχα το μνημόνιο με μαζικές αποκρατικοποιήσεις τραπεζών και δημόσιων επιχειρήσεων, δραστικό «ψαλίδι» σε συντάξεις και μισθούς και αύξηση της φορολογίας. Εκτοτε, η Σλοβενία έγινε από τους καλύτερους «μαθητές» της -γερμανικής εμπνεύσεως- λιτότητας στην πολύπαθη ευρωζώνη (θέση που επαναβεβαίωσε στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το ελληνικό ζήτημα), «καταδικάζοντας» σταδιακά μέχρι και σήμερα πάνω από 110.000 πολίτες της στην ανεργία, σε σύνολο πληθυσμού δύο εκατομμυρίων.
Ετσι, η είδηση ότι από χθες 100.000 από τους φτωχότερους πολίτες της κεντροευρωπαϊκής χώρας μπορούν μέχρι και τον προσεχή Οκτώβριο να αιτούνται διαγραφή των χρεών τους έγινε δεκτή με ικανοποίηση, αλλά και προβληματισμό. Ικανοποίηση, γιατί -έπειτα από ασφυκτική πίεση της αντιπολιτευόμενης Ενωμένης Αριστεράς και κατά το πρόσφατο παράδειγμα της γειτονικής Κροατίας- τέθηκε άμεσα σε εφαρμογή η σχετική νομοθεσία που κατέθεσε στη Βουλή η τρικομματική κεντροαριστερή νέα κυβέρνηση της Λιουμπλιάνα και εγκρίθηκε στα μέσα Ιουλίου, με στόχο την εξάλειψη της φτώχειας.
Και προβληματισμό επειδή το μέτρο τέθηκε σε ισχύ με το «σταγονόμετρο» και με αυστηρότατα κριτήρια από τους συνολικά 74 πιστωτές που δήλωσαν συμμετοχή στο πρόγραμμα: την εφορία, οργανισμούς κοινής ωφέλειας (ενέργεια, ύδρευση κ.ά.), 38 δήμους (κυρίως για χρέη σε δημοτικούς παιδικούς σταθμούς και στα προγράμματα σίτισης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση), δύο τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες. Ειδικά για τις ιδιωτικές εταιρείες μάλιστα, παραμένει ανοιχτό το «παράθυρο» του νόμου για εξαίρεση από τη φορολογία όσων ποσών θα διαγράψουν στους οφειλέτες…
Οσο για τους αιτούντες διαγραφή χρέους; Βάσει της νέας νομοθεσίας, η διαδικασία αφορά μόνον όσους λαμβάνουν επιδόματα πρόνοιας μέσα στο πρώτο εξάμηνο του έτους, ενώ εξαιρούνται των ρυθμίσεων όσοι έχουν ήδη κηρύξει ως φυσικά πρόσωπα χρεοκοπία, δηλώνοντας αποδεδειγμένα αδυναμία πληρωμής και ως εκ τούτου βρίσκονται πρακτικά στη δυσχερέστερη θέση.
Επιπλέον, η δυνατότητα διαγραφής χρέους αφορά μόνον όσα συσσωρεύτηκαν πριν από τα τέλη του 2013. Κι επειδή το σλοβενικό Δημόσιο θα μετάσχει στο πρόγραμμα με το ποσό του ενός εκατομμυρίου ευρώ (ο νεοσυσταθείς φοροεισπρακτικός μηχανισμός FURS για παράδειγμα μετέχει με μόλις 50 ευρώ το «κεφάλι» στη διαγραφή χρεών, κυρίως σε φόρο εισοδήματος, διοικητικά και δικαστικά πρόστιμα), οι αρμόδιες αρχές ανακοίνωσαν ότι θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας στην έγκριση των αιτήσεων.
Περιορισμένο ενδιαφέρον
Αυτές δε -ανακοινώθηκε- θα μπορούν να υποβάλλονται είτε ηλεκτρονικά σε ειδική για τον σκοπό αυτό ιστοσελίδα είτε σε κατά τόπους κέντρα εξυπηρέτησης πολιτών και γραφεία οργανισμών όπως ο Ερυθρός Σταυρός της Σλοβενίας. Χθες πάντως, πρώτη ημέρα εφαρμογής του μέτρου, η εκδήλωση ενδιαφέροντος στη Λιουμπλιάνα -όπως μεταδίδει το σλοβενικό πρακτορείο ειδήσεων STA- ήταν περιορισμένη.
Πιο ζωηρό ήταν στο Μάριμπορ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σλοβενίας, όπου τα τελευταία χρόνια οι χρεοκοπίες φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων πήραν μορφή χιονοστιβάδας. Τουλάχιστον 100 άτομα εμφανίστηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες, ζητώντας πληροφορίες για το νέο πρόγραμμα και έγγραφα αιτήσεων για διαγραφές χρεών.
«Οι περισσότεροι από αυτούς δήλωσαν ότι χρωστούν σε τράπεζες, σε δικαστήρια, στην εφορία, σε ΔΕΚΟ ή σε οργανισμούς τηλεπικοινωνιών», διευκρίνισε η αντιδήμαρχος του Μάριμπορ, Γέλκα Σερνίβετς. Ωστόσο, στο αρμόδιο υπουργείο Εργασίας, Οικογενειακών και Κοινωνικών Υποθέσεων έγιναν μόλις 120 κλήσεις για διευκρινίσεις, ενώ σε αρκετές εταιρείες και δήμους που μετέχουν στο πρόγραμμα δεν εμφανίστηκε χθες κανένας από τους άμεσα ενδιαφερόμενους…
Σε κάθε περίπτωση η όλη διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2016. Στο μεσοδιάστημα, ως μέρος του μίνι πακέτου αρωγής στις ασθενέστερες οικονομικά ομάδες, αναμένεται η έγκριση νόμου για απαλλαγή των περισσότερων παροχών κοινωνικής πρόνοιας από τη διαδικασία είσπραξης οφειλών.
Οπως η Κροατία
Την πολιτική διαγραφής χρεών φτωχών πολιτών της, με «παγωμένους» τραπεζικούς λογαριασμούς, εφάρμοσε πρώτη στην Ε.Ε. η Κροατία, όταν τον Ιανουάριο -ακολουθώντας το παράδειγμα που είχαν ήδη δώσει φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης και δημόσιες επιχειρήσεις- υπέγραψαν συμμετοχή στο πρόγραμμα οκτώ εγχώριες τράπεζες και τρεις τηλεπικοινωνιακές εταιρείες.
Σύμφωνα με το κροατικό μοντέλο, το ανώτατο όριο διαγραφής ορίστηκε στα 25.000 κούνα (περίπου 3.500 ευρώ) για χρέη σε δημόσιες επιχειρήσεις και στα 10.000 σε τηλεπικοινωνιακούς παρόχους. Κατηγορία στην οποία εντάσσονται 60.000 πολίτες, με συνολικό ύψος χρεών περίπου 2,1 δισ. κούνα.
